Do druku nr 2165 - opinia KIG.

To pismo to opinia Krajowej Izby Gospodarczej do projektu ustawy, który zmienia zasady dostarczania wody pitnej i odprowadzania ścieków w Polsce. Projekt zgłosili posłowie, a jego celem jest wdrożenie unijnych przepisów o wodzie pitnej - zamiast tylko mierzyć, czy woda spełnia normy, firmy wodociągowe i urzędy mają teraz oceniać ryzyko zanieczyszczenia na każdym etapie: od miejsca poboru wody, przez sieć wodociągową, aż po instalację w budynku. Krajowa Izba Gospodarcza, reprezentująca firmy (w tym wodociągowe), zgłasza w tym piśmie kilkanaście szczegółowych zastrzeżeń do zapisów projektu. Jak wynika z obecnego statusu prac, ustawa została już podpisana przez Prezydenta.

• Firmy wodociągowe będą musiały oceniać ryzyko zanieczyszczenia na terenach, z których czerpią wodę, i przekazywać z tego raporty urzędom nadzoru sanitarnego.
• Powstaje obowiązek oceny ryzyka wewnątrz budynków - w rurach i instalacjach domowych, biurowych czy szpitalnych - którą ma wykonywać osoba spełniająca określone warunki, m.in. niekaralność i doświadczenie zawodowe.
• Jeśli woda przekroczy dopuszczalne normy, urząd nadzoru sanitarnego będzie mógł nakazać naprawę, a w poważniejszych przypadkach zakazać jej używania.
• Wprowadza się nową listę substancji „obserwacyjnych”, które trzeba dodatkowo monitorować, choć nie mają jeszcze ustalonych sztywnych norm.
• Krajowa Izba Gospodarcza wskazuje, że część tych obowiązków jest w projekcie zapisana niespójnie - raz mówi się o pełnych raportach, raz tylko o samej informacji o zagrożeniu, co rodzi ryzyko sporów o to, co naprawdę trzeba oddać urzędnikom.

Zwykłego mieszkańca te przepisy dotkną głównie pośrednio - przez rachunki za wodę i sposób, w jaki dowiaduje się o problemach z jakością wody z kranu. Jeśli jesteś właścicielem lub zarządcą budynku (np. wspólnoty mieszkaniowej, szkoły, szpitala, hotelu), nowe przepisy mogą oznaczać obowiązek zlecenia fachowej oceny ryzyka instalacji wodociągowej wewnątrz budynku - czyli dodatkowy koszt i formalność. Jeśli korzystasz z wody z wodociągu, a coś w niej zostanie uznane za zagrożenie dla zdrowia, wójt, burmistrz lub prezydent miasta będzie miał obowiązek Cię o tym poinformować, a potem - poinformować, kiedy woda znów będzie bezpieczna. Dla firm wodociągowych oznacza to więcej raportów i obowiązków wobec Państwowej Inspekcji Sanitarnej, co - jak ostrzega Krajowa Izba Gospodarcza - może się przełożyć na wyższe koszty utrzymania sieci, choć dokument nie podaje żadnej konkretnej kwoty takiej podwyżki.

Do tego druku dołączono opinię Krajowej Izby Gospodarczej - to jedyne stanowisko widoczne w tym dokumencie, nie ma tu innych opinii do porównania. Izba zgłasza kilkanaście uwag krytycznych. Najważniejsza: projekt jest w kilku miejscach wewnętrznie sprzeczny - nie wiadomo, czy firmy wodociągowe mają przekazywać urzędom pełne raporty z oceny ryzyka, czy tylko samą informację o zagrożeniu. Izba uważa też, że część przepisów to nadregulacja wykraczająca poza to, czego wymaga unijna dyrektywa o wodzie pitnej - np. wymóg dodatkowego monitoringu substancji bez ustalonych norm, obowiązek posiadania specjalnych kwalifikacji przez osobę oceniającą ryzyko w budynku, czy przerzucenie na dostawców wody zadań, które w praktyce należą do dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej. Izba krytykuje też niejasne sformułowania, takie jak używanie słowa „zdatna” zamiast precyzyjnego określenia zagrożenia zdrowotnego z dyrektywy, co jej zdaniem może wywoływać niepotrzebną panikę wśród mieszkańców. W kilku miejscach Izba proponuje po prostu usunięcie spornego przepisu.

Ten dokument to opinia organizacji branżowej, a nie sama ustawa, więc nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) z konkretnymi kwotami. Z jego treści wynika jednak, że jeśli uwagi Krajowej Izby Gospodarczej nie zostaną uwzględnione, firmy wodociągowe będą musiały ponosić dodatkowe koszty administracyjne - więcej raportów, więcej badań, konieczność zatrudnienia lub przeszkolenia osób do oceny ryzyka w instalacjach budynków. W dłuższej perspektywie takie koszty zwykle przekładają się na rachunki za wodę, choć żadna kwota podwyżki nie jest w dokumencie podana. Z drugiej strony, dla mieszkańców nowe przepisy oznaczają teoretycznie lepszą ochronę przed zanieczyszczoną wodą i szybsze informowanie o zagrożeniach zdrowotnych. Warto dodać, że mimo tych zastrzeżeń projekt zdążył już przejść całą drogę przez Sejm - ustawa została podpisana przez Prezydenta.

Krajowa Izba Gospodarcza wprost zarzuca projektowi niezgodność z unijną dyrektywą o wodzie pitnej w kilku miejscach - między innymi wyłączenie badań bakteriologicznych z automatycznej oceny zagrożenia zdrowotnego oraz przerzucenie na firmy wodociągowe zadań monitoringowych, które gdzie indziej wykonuje państwo. To spór między podejściem opartym na sztywnych progach i obowiązkach a podejściem opartym na ocenie ryzyka, promowanym przez Unię Europejską i Światową Organizację Zdrowia. W dokumencie nie ma głosu drugiej strony - nie wiadomo, czy te zastrzeżenia zostały uwzględnione przed podpisaniem ustawy.