Stanowisko Rządu do druku nr 1196.

Ta sprawa dotyczy przede wszystkim Polaków - i cudzoziemców legalnie mieszkających w Polsce - którzy po rosyjskiej napaści na Ukrainę wyjechali walczyć w szeregach ukraińskiej armii, nie pytając wcześniej o zgodę polskich władz. Jeśli jesteś taką osobą i już wróciłeś do kraju, a przez wyjazd nie stawiłeś się na przykład na kwalifikację wojskową albo samowolnie opuściłeś jednostkę w Polsce - twoja sprawa karna ma zostać umorzona, a nowej nikt nie wszczyna. Jeśli dopiero planujesz taki wyjazd, licz się z tym, że po powrocie będziesz musiał pisemnie zgłosić się do Ministra Obrony Narodowej i podać dokładne daty służby - inaczej grozi ci grzywna, a za podanie nieprawdziwych danych nawet kilka lat więzienia.

Do tego stanowiska nie dołączono odrębnych opinii innych instytucji, takich jak Prokurator Generalny czy Sąd Najwyższy - to własna, wewnętrzna ocena Rady Ministrów przygotowana na potrzeby dalszych prac nad poselskim projektem.

Dokument nie zawiera osobnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to stanowisko rządu wobec cudzego projektu, a nie sam projekt ustawy, więc nie szacuje kosztów ani skali zjawiska. Jakościowo: jeśli przepisy wejdą w życie w kształcie proponowanym przez posłów, osoby które już wróciły z frontu unikną kary za uchylanie się od obowiązków wojskowych w Polsce, ale zyskają nowy obowiązek - zgłoszenia się do wojska pod groźbą grzywny. Rząd ostrzega, że objęcie ochroną również czynów, które dopiero mogłyby zostać popełnione aż do końca 2026 roku, może utrudnić polskiej armii pobór w razie potrzeby, dlatego domaga się skrócenia tego okresu tylko do czynów już dokonanych.

To stanowisko rządu z 19 sierpnia 2025 roku wobec poselskiego projektu ustawy, wydane w toku dalszych prac w Sejmie. Ostatecznie ustawa w tej sprawie została uchwalona i podpisana przez Prezydenta.

Rząd zwraca uwagę na nierówne traktowanie: projekt uwalnia od kary tylko osoby, których sprawy karne jeszcze się nie zakończyły, a pomija tych, którzy zostali już prawomocnie skazani za to samo - dla nich nie przewiduje darowania ani złagodzenia kary. Sporna jest też data końcowa ochrony (31 grudnia 2026 r.) - zdaniem rządu takie rozwiązanie nie powinno obejmować czynów, które dopiero mogą zostać popełnione w przyszłości, tylko te już dokonane.