Poselski projekt ustawy o niekaraniu ochotników broniących wolności i niepodległości Ukrainy.

• Znika ryzyko więzienia (do teraz nawet do 5 lat) dla Polaków, którzy między 24 lutego 2022 r. a 31 grudnia 2026 r. bez zgody polskich władz wstąpili do Sił Zbrojnych Ukrainy.
• Wszystkie toczące się sprawy karne i o wykroczenia przeciwko takim osobom mają zostać umorzone, a nowych się nie wszczyna.
• Powstaje nowy obowiązek: po powrocie do Polski trzeba niezwłocznie złożyć Ministrowi Obrony Narodowej pisemne oświadczenie, kiedy i gdzie pełniło się służbę na Ukrainie.
• Brak takiego zgłoszenia będzie karany grzywną - to jedyna kara, jaka może spotkać ochotnika po wejściu w życie ustawy.
• Przebaczenie obejmuje wyłącznie służbę w siłach uznawanych przez Polskę władz Ukrainy - werbunek do formacji podporządkowanych władzom nieuznawanym przez Polskę nadal jest karalny.

Ustawa dotyczy przede wszystkim Polaków, którzy po 24 lutego 2022 roku wyjechali walczyć w obronie Ukrainy i wstąpili do ukraińskiej armii bez wcześniejszej zgody polskich organów - dokument nie podaje, ilu takich ochotników jest, opisuje ich tylko jakościowo.

Jeśli jesteś taką osobą i już wróciłeś do Polski: nie grozi ci już sąd za sam fakt wstąpienia do obcego wojska, ale musisz jak najszybciej pisemnie zawiadomić o tym Ministra Obrony Narodowej - inaczej zapłacisz grzywnę. Twoje zgłoszenie trafi też do wojskowego centrum rekrutacji i do prokuratury, a treść oświadczenia będzie traktowana jak informacja niejawna.

Jeśli dopiero rozważasz wyjazd: ustawa niczego nie ułatwia ani nie zachęca do wstąpienia do ukraińskiej armii - jedynie z góry znosi karę za taki krok, jeśli nastąpi do końca 2026 roku.

Osób, które w ogóle nie miały kontaktu z ukraińskim wojskiem, projekt nie dotyczy.

Dokument nie zawiera pełnej Oceny Skutków Regulacji (OSR), lecz skróconą, autorską ocenę skutków przygotowaną przez wnioskodawców. Wynika z niej, że projekt nie pociąga za sobą żadnych kosztów dla budżetu państwa ani budżetów samorządów i nie ma wpływu na małe i średnie firmy.

Skutki społeczne autorzy oceniają jako pozytywne: wojsko zyska - choćby po fakcie - wiedzę o obywatelach, którzy zdobyli doświadczenie bojowe na Ukrainie, co może się przydać przy budowaniu rezerw kadrowych. Dla osób objętych ustawą kończy się ryzyko procesu karnego, ale w zamian pojawia się nowy obowiązek biurokratyczny (zgłoszenie do MON) i ryzyko grzywny za jego zaniedbanie.

Dokument nie podaje, ile osób może skorzystać z tego rozwiązania ani ile zgłoszeń może wpłynąć do Ministerstwa Obrony Narodowej.

Autorzy projektu z góry odpowiadają na możliwy zarzut nierównego traktowania obywateli - bo przebaczenie dotyczy tylko tych, którzy wstąpili do sił uznawanych przez Polskę władz Ukrainy, a nie do jakiegokolwiek obcego wojska. W uzasadnieniu powołują się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, argumentując, że takie zawężenie nie narusza konstytucyjnej zasady równości. Dokument nie wskazuje jednak na żaden formalny sprzeciw wobec projektu ze strony innych instytucji czy klubów.