Do druku nr 1859 - opinia UODO

Opinię przygotował i podpisał Mirosław Wróblewski, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO), na prośbę Kancelarii Sejmu, w ramach konsultacji rządowego projektu ustawy.

Ten przepis dotyczy pośrednio każdego, kto korzysta z usług ZUS lub NFZ, czyli praktycznie wszystkich pracujących i ubezpieczonych w Polsce – bo to właśnie dane z tych instytucji miałyby trafiać do wspólnego systemu informatycznego budowanego przez ministra cyfryzacji. Jeśli jesteś emerytem, pracownikiem albo pacjentem korzystającym z NFZ, Twoje dane, na przykład o zwolnieniach lekarskich, składkach czy leczeniu, mogą być przetwarzane w systemie, którego zasady działania nie są dokładnie opisane w ustawie, tylko w wewnętrznym porozumieniu między urzędami. Dokument nie podaje żadnych liczb ani szacunków, ilu obywateli to dotknie – UODO skupia się wyłącznie na tym, że brakuje jasnych reguł, a nie na policzeniu skali zjawiska.

Do tego dokumentu dołączona jest opinia Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO), który zgłosił konkretne zastrzeżenie do jednego z nowych przepisów projektu. UODO ocenia, że przepis pozwalający ministrowi cyfryzacji budować wspólne systemy informatyczne dla ZUS, NFZ i innych urzędów jest sformułowany zbyt ogólnie – nie wskazuje, czym jest "rozwiązanie informatyczne", ani kto ponosi odpowiedzialność za przetwarzane w nim dane osobowe. Zdaniem UODO tak ważne dla praw obywateli szczegóły powinny wynikać wprost z ustawy, a nie z porozumienia między urzędami. W dostępnych materiałach nie ma innych opinii ani stanowisk instytucji dotyczących tego projektu.

Ten dokument to opinia prawna, a nie Ocena Skutków Regulacji (OSR), więc nie zawiera żadnych wyliczeń kosztów ani liczby osób, których to dotyczy. Jeśli przepis wejdzie w życie bez poprawek, minister cyfryzacji będzie mógł uruchamiać wspólne systemy informatyczne dla administracji rządowej, ZUS i NFZ bez dokładnego określenia w ustawie, jakie dane osobowe będą tam przetwarzane i kto za nie odpowiada. UODO ostrzega, że w praktyce może to utrudnić obywatelom ustalenie, do kogo się zwrócić w razie problemu z ochroną swoich danych, oraz osłabić kontrolę nad tym, jak urzędy wymieniają się informacjami o obywatelach.

Opinię UODO wydano 29 października 2025 r., w toku prac sejmowych nad projektem; ustawę już podpisał Prezydent, ale z tego dokumentu nie wynika, czy uwzględniono tę uwagę.

Spór dotyczy tego, czy tak ważne zasady przetwarzania danych osobowych obywateli mogą być ustalane w wewnętrznym porozumieniu między urzędami, czy koniecznie muszą wynikać wprost z ustawy. UODO stoi na stanowisku, że wymaga tego Konstytucja RP, a rząd przygotował przepis, który pozostawia te szczegóły do uzgodnienia poza ustawą. Z dokumentu nie wynika, czy twórcy projektu zgodzili się z tą uwagą.