Do druku nr 2031 - opinia ZUS

Posłowie zaproponowali zmianę, dzięki której dzień wolny przyznawany górnikowi pracującemu pod ziemią za honorowe oddanie krwi będzie liczony tak samo jak dzień realnie przepracowany pod ziemią - a to przyspiesza zdobycie stażu potrzebnego do wcześniejszej emerytury górniczej. Ten konkretny dokument to nie sam projekt, lecz oficjalna opinia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) na jego temat, przygotowana na prośbę Kancelarii Sejmu i podpisana przez prezesa ZUS Zbigniewa Derdziuka.

• Dziś dzień wolny za oddanie krwi liczy się tylko jako okres składkowy, ale nie jako faktycznie przepracowany dzień pod ziemią. Po zmianie - dla górników pracujących stale pod ziemią - taki dzień wolny miałby się liczyć także jako praca górnicza, co skraca drogę do wcześniejszej emerytury górniczej.
• ZUS zwraca uwagę na niespójność słów: projekt mówi o „obowiązkach służbowych”, a ustawa o krwiodawstwie - o „czynnościach służbowych”. Zdaniem ZUS to może rodzić spory, bo „obowiązki” to pojęcie szersze niż „czynności”.
• ZUS informuje, że zanim przepis zacznie realnie działać, potrzebuje 9-12 miesięcy na przygotowanie swoich systemów komputerowych obsługujących świadczenia.
• ZUS podważa założenie projektu, że zmiana nic nie będzie kosztować Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - twierdzi, że wcześniejsze emerytury górników-krwiodawców mogą jednak zwiększyć wydatki funduszu.

Projekt zgłosiła grupa posłów. Ten konkretny dokument to odpowiedź na projekt - stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przygotowane przez Departament Legislacyjno-Prawny na prośbę Kancelarii Sejmu, podpisane przez prezesa ZUS Zbigniewa Derdziuka.

Jeśli jesteś górnikiem pracującym stale pod ziemią i oddajesz krew honorowo: według danych przytoczonych w projekcie dotyczy to od około 1500 do 3000 osób, czyli 2-4% spośród 75 tysięcy zatrudnionych w górnictwie. Dziś dzień wolny na oddanie krwi nie liczy się do stażu pracy pod ziemią - po zmianie miałby się liczyć, co realnie przybliża moment przejścia na wcześniejszą emeryturę górniczą. Jeśli jesteś nauczycielem, pielęgniarką, urzędnikiem albo pracujesz w biurze i regularnie oddajesz krew - ta zmiana Cię nie dotyczy, bo dotyczy wyłącznie specjalnego przelicznika stażu dla pracy górniczej pod ziemią. Jeśli korzystasz z usług ZUS-u - wdrożenie zmiany może potrwać nawet rok, bo tyle czasu ZUS potrzebuje na dostosowanie swoich systemów komputerowych.

Do druku dołączono jedną opinię - stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). ZUS nie sprzeciwia się samemu pomysłowi, ale zgłasza cztery konkretne zastrzeżenia: ostrzega, że różnicowanie krwiodawców według podstawy prawnej zwolnienia od pracy może budzić wątpliwości co do równego traktowania obywateli; wskazuje niespójność słów między projektem a ustawą o krwiodawstwie; domaga się co najmniej 9-12 miesięcy na dostosowanie swoich systemów komputerowych; oraz kwestionuje twierdzenie projektu, że zmiana nie będzie kosztować Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Do druku nie dołączono innych opinii ani konsultacji społecznych.

Twórcy projektu napisali w Ocenie Skutków Regulacji (OSR), że zmiana nie spowoduje wzrostu wydatków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) - dokument nie podaje więc żadnej kwoty kosztów. ZUS w swojej opinii kwestionuje to założenie: skoro dni wolne za krwiodawstwo będą liczone jako praca górnicza, część górników szybciej nabędzie prawo do wcześniejszej emerytury, a to oznacza, że FUS zacznie wypłacać im świadczenia wcześniej niż dotychczas - czyli koszt może się jednak pojawić, mimo że projekt tego nie przewiduje. ZUS nie podaje własnej kwoty tego kosztu. Dla samego ZUS-u zmiana oznacza też konieczność przebudowy systemów komputerowych obsługujących świadczenia, co ma zająć od 9 do 12 miesięcy od ogłoszenia ustawy.

Projekt zgłosili posłowie. ZUS przekazał swoją opinię 10-11 grudnia 2025 r., na etapie prac nad projektem, jeszcze przed jego ostatecznym uchwaleniem. Dalsze prace nad projektem doprowadziły ostatecznie do podpisania ustawy przez Prezydenta.

ZUS zwraca uwagę na możliwy problem z równym traktowaniem obywateli: dziś zwolnienie za oddanie krwi liczy się tak samo dla wszystkich pracowników, niezależnie od zawodu, a projekt wprowadza specjalne uprzywilejowanie tylko dla górników pracujących pod ziemią. Drugi spór dotyczy pieniędzy - projekt zakłada brak dodatkowych kosztów dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a ZUS uważa, że koszty mogą jednak wzrosnąć przez wcześniejsze emerytury górników-krwiodawców.