Poprawki ws. płoszenia niedźwiedzi odrzucone

Posłowie głosowali nad dwiema poprawkami (nr 4 i 6) zgłoszonymi w trakcie trzeciego czytania ustawy zmieniającej przepisy o ochronie zwierząt. Cała ustawa ma pozwolić na odstraszanie niedźwiedzi brunatnych i żubrów pociskami gumowymi z tzw. broni gładkolufowej zamiast sięgania po ostrą amunicję, gdy zwierzę zagraża ludziom w takich miejscach jak Bieszczady czy okolice Puszczy Białowieskiej. Obie poprawki zostały jednak odrzucone (196 głosów za, 238 przeciw) - oznacza to, że ustawa poszła dalej w kształcie zaproponowanym wcześniej przez komisję, bez zmian, które próbowano do niej wprowadzić na tym etapie.

Dokładnej treści poprawek nr 4 i 6 nie ma w materiałach dostępnych do tej analizy - ujawniono jedynie wynik samego głosowania, bez tekstu zmian zgłoszonych do sprawozdania komisji. Wiadomo natomiast, że projekt bazowy dotyczył zasad płoszenia niedźwiedzi i żubrów, więc poprawki najpewniej odnosiły się do kręgu osób uprawnionych do używania amunicji gumowej albo warunków wydawania zezwoleń przez dyrekcje ochrony środowiska. Ponieważ zostały odrzucone, żadna z tych ewentualnych zmian nie weszła do ustawy - obowiązuje wersja komisyjna.

Projekt bazowy to poselski projekt (druk 1765), którego przedstawicielką wnioskodawców jest posłanka Elżbieta Burkiewicz. Z dostępnych materiałów nie wynika, który klub lub konkretny poseł złożył poprawki nr 4 i 6 ani jaka była ich dokładna motywacja - to element sprawozdania komisji z drugiego czytania, którego pełnej treści nie przekazano w kontekście analizy.

Odrzucenie poprawek nie zmienia tego, kogo dotyczy cała reforma - to wciąż przede wszystkim mieszkańcy gmin bieszczadzkich, tatrzańskich i tych w Beskidzie Żywieckim (problem z niedźwiedziami) oraz gmin na Podlasiu przy Puszczy Białowieskiej i Knyszyńskiej (problem z żubrami), a także turyści odwiedzający te tereny i myśliwi zrzeszeni w Polskim Związku Łowieckim. Skalę problemu pokazują dane z oceny skutków regulacji projektu bazowego: w bieszczadzkiej gminie Cisna od początku 2025 r. do lipca odnotowano 65 przypadków podejścia niedźwiedzi do domostw, wobec około 100 rocznie w 2023 i 2024 r. Dokument nie podaje, ilu dokładnie ludzi może skorzystać na nowych zasadach płoszenia zwierząt.

Głosowanie było wyraźnie podzielone: 196 głosów za przyjęciem poprawek, 238 przeciw, 4 wstrzymujące się - przy wymaganej większości zwykłej wynoszącej 239 głosów poprawki przepadły stosunkowo niewielką różnicą. KO: 154 za, 1 przeciw - niemal jednomyślnie za. Lewica: 19 za, 0 przeciw. Centrum: 14 za, 1 przeciw. Koło niezrzeszonych: 4 za, 3 przeciw. Po drugiej stronie: PiS zagłosował niemal jednolicie przeciw (169 przeciw, 1 za, 4 wstrzymujące się), PSL-TD: 32 przeciw, 0 za, Polska2050: 12 przeciw, 0 za, Konfederacja: 15 przeciw, Demokracja: 3 przeciw, Konfederacja KP: 2 przeciw. Ciekawostką jest to, że dwie partie koalicji rządzącej - Polska2050 i PSL-TD - zagłosowały przeciwnie niż KO i Lewica.

Ponieważ poprawki odrzucono, w mocy pozostaje wersja przepisów zaproponowana przez komisję. Zgodnie z oceną skutków regulacji dołączoną do projektu bazowego (druk 1765-004), dopuszczenie amunicji gumowej do płoszenia niedźwiedzi i żubrów ma poprawić bezpieczeństwo mieszkańców i turystów na terenach występowania tych zwierząt oraz może ograniczyć wydatki budżetu państwa na odszkodowania za szkody wyrządzane przez te gatunki - w 2023 r. wyniosły one ponad 4,2 mln zł za szkody od żubrów i ponad 600 tys. zł za szkody od niedźwiedzi, przy czym od 2021 r. widać rosnący trend tych wydatków. Ocena skutków regulacji wskazuje też na usterki konstrukcyjne projektu, które - jeśli nie zostaną poprawione w dalszych pracach - mogą utrudniać jednoznaczną interpretację przepisów.

To głosowanie odbyło się w trzecim czytaniu, tuż przed głosowaniem nad całością ustawy, którą tego samego dnia (17 kwietnia 2026 r.) Sejm uchwalił. Projekt wcześniej wracał do komisji po drugim czytaniu (11 marca 2026 r.) w celu przygotowania dodatkowego sprawozdania. Później swoje poprawki wniósł Senat (7 maja 2026 r.), Sejm je przyjął (15 maja 2026 r.), a Prezydent podpisał ustawę 2 czerwca 2026 r. Co ciekawe, ostateczny akt prawny nosi już inny tytuł - ustawa o zmianie ustawy o ochronie przyrody, a nie ustawy o ochronie zwierząt - co sugeruje, że w toku dalszych prac przepisy przeniesiono do innego aktu, zgodnie z uwagami zgłaszanymi wcześniej przez Prokuratora Generalnego.

Sprawa budziła spory na kilku poziomach. Prokurator Generalny w swojej opinii ostrzegał, że umieszczenie przepisów o płoszeniu chronionych zwierząt w ustawie o ochronie zwierząt zamiast w ustawie o ochronie przyrody może być próbą obejścia surowszych wymogów tej drugiej ustawy i grozi niejasnością prawa. Państwowa Rada Ochrony Przyrody chciała rozszerzyć rozwiązanie także na wilki. W konsultacjach społecznych do projektu bazowego wzięło udział 320 osób, a opinie były niemal idealnie podzielone: 46% zdecydowanie popierało zmianę, 45% było zdecydowanie przeciw - część uczestników wskazywała, że prawdziwą przyczyną problemu jest niewłaściwe zabezpieczanie odpadów żywności, a nie brak skutecznej broni do płoszenia. Sam wynik głosowania nad poprawkami (196:238) też pokazuje brak jednomyślności w tej sprawie.

Uwagę zwraca rozłam w koalicji rządzącej: podczas gdy KO głosowała niemal jednogłośnie za poprawkami (154 za, 1 przeciw), a Lewica w całości za (19 za), to Polska2050 (12 przeciw, 0 za) i PSL-TD (32 przeciw, 0 za) opowiedziały się całkowicie przeciwko - co ostatecznie przesądziło o odrzuceniu poprawek. W klubie PiS, mimo dominującego głosu przeciw (169 osób), zdarzyło się odstępstwo: 1 poseł zagłosował za, a 4 wstrzymało się od głosu.