Umowa u notariusza da prawa osoby bliskiej

Posłowie głosowali nad wnioskiem o odrzucenie w pierwszym czytaniu rządowego projektu ustawy, który pozwala parom - w tym parom osób tej samej płci - zawrzeć u notariusza umowę o wspólnym pożyciu i dzięki niej uzyskać status osoby najbliższej wobec partnera. Dziś takie pary nie mają żadnego prawnego sposobu, by potwierdzić swój związek wobec urzędów, szpitali czy sądów. Wniosek o odrzucenie projektu przepadł - różnicą kilkudziesięciu głosów (199 za odrzuceniem, 233 przeciw) - co oznacza, że projekt NIE został zatrzymany i prace nad nim mogły toczyć się dalej. Jak wynika z dalszego przebiegu procesu, tak się właśnie stało: projekt przeszedł przez wszystkie czytania i został ostatecznie uchwalony przez Sejm.

• Wprowadza nowy rodzaj umowy zawieranej u notariusza - umowę o wspólnym pożyciu - dziś taka możliwość nie istnieje.
• Osoby, które ją podpiszą, zyskują status osoby najbliższej: dziś mają go tylko małżonkowie i rodzina, po zmianie - także partnerzy niezależnie od płci.
• Daje prawo do informacji o stanie zdrowia partnera w szpitalu - dziś personel medyczny może takiej informacji odmówić osobie formalnie obcej.
• Zabezpiecza prawo do wspólnego korzystania z mieszkania partnera - dziś zależy to wyłącznie od dobrej woli właściciela lub najemcy.
• Umożliwia ustanowienie pełnomocnictwa do załatwiania spraw za partnera bez konieczności odrębnych, doraźnych upoważnień.

Projekt zgłosił rząd (Rada Ministrów) - to inicjatywa rządowa, mająca dać prawną ochronę parom bez możliwości zawarcia małżeństwa, zwłaszcza parom jednopłciowym.

Jeśli jesteś w związku z osobą tej samej płci i dziś nie masz żadnej prawnej możliwości potwierdzenia swojej relacji - ta ustawa daje ci narzędzie: umowę u notariusza, dzięki której zyskujesz status osoby najbliższej wobec partnera. Jeśli twój partner trafi do szpitala, dzięki umowie będziesz mógł/mogła uzyskać informację o jego stanie zdrowia - dziś personel medyczny może ci tego odmówić jako osobie formalnie obcej. Jeśli mieszkacie razem, umowa zabezpieczy twoje prawo do korzystania ze wspólnego mieszkania, nawet gdyby doszło do sporu. Rozwiązanie dotyczy też par, które z różnych powodów nie chcą lub nie mogą zawrzeć małżeństwa. Dokument nie podaje, ile osób może realnie skorzystać z tego rozwiązania.

Wynik był podzielony niemal na pół: 199 posłów chciało odrzucić projekt, 233 było przeciw odrzuceniu, 3 wstrzymało się - różnica to zaledwie 34 głosy. Za odrzuceniem głosowało niemal całe PiS (173 za, 2 wstrzymujące się), cała Konfederacja (14) oraz Konfederacja Korony Polskiej (3), a także część niezrzeszonych. Przeciw odrzuceniu, czyli za dalszymi pracami nad projektem, głosowały KO (152), Lewica (21), Centrum (14), Polska2050 (13), Razem (4) oraz większość PSL-Trzeciej Drogi (27 z 30 głosujących). Koalicja rządząca obroniła projekt niewielką przewagą.

W dostępnych materiałach do tego druku nie ma Oceny Skutków Regulacji (OSR), więc nie da się podać dokładnych kosztów wdrożenia. Jakościowo: pary, które zdecydują się na umowę u notariusza, zyskują nowe prawa bez konieczności zmiany stanu cywilnego, a szpitale i inne instytucje będą musiały nauczyć się rozpoznawać nowy dokument jako podstawę do udzielania informacji czy dostępu do mieszkania partnera. Ponieważ wniosek o odrzucenie przepadł, projekt trafił do dalszych prac w komisjach, przeszedł przez drugie i trzecie czytanie i - jak wynika z dalszego przebiegu procesu legislacyjnego - został uchwalony przez Sejm, otrzymał stanowisko Senatu (25 czerwca 2026 r.) i 26 czerwca 2026 r. trafił do podpisu Prezydenta.

To był etap pierwszego czytania rządowego projektu na posiedzeniu Sejmu 13 lutego 2026 r. Odrzucenie wniosku o odrzucenie oznaczało skierowanie projektu do dalszych prac w komisjach, zamiast zakończenia procesu na tym etapie.

Projekt budzi spór światopoglądowy: dotyczy głównie par osób tej samej płci, które w Polsce nie mogą zawrzeć ani małżeństwa, ani związku partnerskiego. PiS i Konfederacja sprzeciwiały się dalszym pracom nad projektem, traktując go jako rozwiązanie zbliżone do związków partnerskich, którym się od dawna przeciwstawiają. KO, Lewica, Polska2050, Centrum i większość PSL-Trzeciej Drogi opowiedziały się za kontynuowaniem prac, argumentując brakiem jakiejkolwiek ochrony prawnej dla par niebędących małżeństwem.

W klubie PSL-Trzeciej Drogi doszło do rozłamu: 27 posłów głosowało przeciw odrzuceniu projektu (broniąc go), ale 2 posłów poparło jego odrzucenie, a 1 wstrzymał się od głosu - to odstępstwo od większościowej linii klubu wspierającej dalsze prace nad rządowym projektem.