Nowa umowa z Ukrainą: wspólna walka z przestępczością

Posłowie głosowali nad całością ustawy, która pozwala rządowi formalnie zatwierdzić (ratyfikować) nową umowę z Ukrainą o współpracy w zwalczaniu przestępczości. Umowę podpisano we Lwowie w grudniu 2025 roku, a zastępuje ona dotychczasową, znacznie starszą umowę z 1999 roku. W praktyce chodzi o to, żeby polska i ukraińska policja mogły sprawniej ścigać przestępców działających po obu stronach granicy - na przykład grupy zajmujące się przemytem czy przestępczością zorganizowaną - oraz szybciej wymieniać się informacjami o podejrzanych. Głosowanie zakończyło prace Sejmu nad tą ustawą.

• Zastępuje starą umowę policyjną z Ukrainą z 1999 r. nową, szerszą umową o współpracy w zwalczaniu przestępczości.
• Wprowadza nową metodę wspólnego wykrywania i śledzenia przemytu między Polską a Ukrainą.
• Ułatwia szybszą wymianę informacji między polskimi i ukraińskimi służbami o sprawcach przestępstw popełnianych po obu stronach granicy.
• Otwiera drogę do wspólnych działań operacyjnych polskiej i ukraińskiej policji wobec przestępczości transgranicznej.

Projekt zgłosił rząd. Sprawozdanie przygotowały wspólnie Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisja Spraw Zagranicznych, które poparły umowę bez poprawek, uznając ją za potrzebne uaktualnienie współpracy policyjnej z Ukrainą sprzed ponad 25 lat.

Zmiana nie nakłada na obywateli żadnych nowych obowiązków ani opłat - to umowa między państwami, nie prawo dotyczące bezpośrednio codziennego życia ludzi. Pośrednio może odczuć ją każdy, kto mieszka blisko granicy z Ukrainą albo pada ofiarą przestępstw transgranicznych, na przykład przemytu czy oszustw prowadzonych przez grupy działające po obu stronach granicy - sprawniejsza współpraca policji ma zwiększyć szansę na wykrycie i ukaranie sprawców. Dokument nie podaje, ilu Polaków czy Ukraińców realnie odczuje efekty tej współpracy - to zależy od liczby prowadzonych spraw w kolejnych latach.

Wynik był jednoznaczny, choć nietypowy: 242 posłów za, 10 przeciw, aż 185 wstrzymało się od głosu. Za głosowały niemal w komplecie kluby koalicji rządzącej: KO (155 za), PSL-TD (32 za), Polska2050 (12 za), Centrum (15 za), Lewica (19 za) oraz koło Razem (4 za). Największa grupa głosów przeciw i wstrzymujących się pochodziła z PiS, który niemal w całości (136 posłów) wstrzymał się od głosu, przy zaledwie 1 głosie przeciw - klub nie zagłosował na "tak" ani razu. Podobnie zachował się klub Rozwój Plus (35 wstrzymań, 1 przeciw). Konfederacja podzieliła się między głosy przeciw (8) i wstrzymujące się (6), a Konfederacja Korony Polskiej wstrzymała się w całości (3 głosy). Mimo dużej liczby wstrzymań, ustawa przeszła zdecydowaną większością głosów oddanych na "tak" wobec "nie".

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji z konkretnymi kwotami - to typowe dla ustaw ratyfikujących umowy międzynarodowe, które same w sobie nie tworzą nowych obowiązków finansowych dla obywateli. Praktyczny skutek jest taki, że polska policja i inne służby (prawdopodobnie także Straż Graniczna) zyskują formalną podstawę prawną do ściślejszej współpracy z ukraińskimi odpowiednikami - łącznie z nową metodą namierzania przemytu i szybszą wymianą informacji o przestępcach. Dla instytucji wdrażających oznacza to konieczność dostosowania procedur współpracy do nowych zasad, ale ustawa nie wprowadza nowych kar ani obowiązków dla zwykłych obywateli.

To było głosowanie nad całością projektu w trzecim czytaniu, kończące prace Sejmu. Projekt wpłynął do Sejmu w lutym 2026 r., przeszedł przez komisje bez poprawek, a po tym głosowaniu trafił do Senatu, który zajął stanowisko w maju 2026 r. Ustawę podpisał Prezydent 21 maja 2026 r. i została opublikowana w Dzienniku Ustaw - proces ratyfikacji jest już zakończony.

Choć ustawa przeszła zdecydowaną większością głosów "za" nad "przeciw", uwagę zwraca to, że dwa kluby - PiS i Rozwój Plus - niemal w całości wstrzymały się od głosu zamiast poprzeć lub odrzucić umowę. To rzadka sytuacja przy głosowaniach nad ratyfikacją umów międzynarodowych, gdzie zwykle dominuje zgoda ponad podziałami politycznymi. Wstrzymanie się od głosu przez większość opozycyjnego PiS (136 z ok. 147 obecnych) sugeruje raczej dystans do samego głosowania niż sprzeciw wobec treści umowy, bo tylko 1 poseł tego klubu zagłosował przeciw.