Ustawa o AI idzie dalej — poprawka mniejszości odrzucona

Dla przeciętnego obywatela, który po prostu korzysta z AI w życiu prywatnym — na przykład z chatbota albo asystenta w telefonie — ta sprawa niczego nie zmienia, bo prywatne, niezawodowe użycie AI jest wyłączone spod nowych przepisów. Inaczej jest, jeśli jesteś klientem banku, sklepu internetowego albo załatwiasz sprawę w urzędzie korzystającym z systemu AI — jeśli uznasz, że taki system naruszył twoje prawa, na przykład przy ocenie zdolności kredytowej albo w rekrutacji do pracy, będziesz mógł złożyć skargę do nowej Komisji, a ta sprawdzi sprawę i może ukarać odpowiedzialną firmę. Jeśli prowadzisz firmę wdrażającą AI, czeka cię kontrola i możliwość zapytania Komisji o opinię za 150 zł od sprawy. Dokument nie podaje, ilu dokładnie obywateli czy firm obejmie ta kontrola.

Wynik był podzielony politycznie: 205 posłów za, 227 przeciw, 5 wstrzymało się — wniosek przepadł różnicą 22 głosów. Niemal cały klub PiS (177 za, 0 przeciw), Konfederacja (15 za) oraz Konfederacja KP (3 za) głosowały za wnioskiem. Przeciw był rządzący blok: KO (150 przeciw, tylko 3 za), Polska2050 (13 przeciw), Lewica (20 przeciw), PSL-TD (28 przeciw, 1 za) i Centrum (13 przeciw). Klub Razem wstrzymał się w całości (4 głosy).

Ponieważ wniosek mniejszości przepadł, w ustawie zostaje zapis w wersji rekomendowanej przez komisję — bez zmiany proponowanej przez mniejszość. Dokument nie zawiera osobnej Oceny Skutków Regulacji dla tego konkretnego zapisu. W praktyce, zgodnie z całą ustawą uchwaloną tego samego dnia: firmy i urzędy wdrażające AI będą podlegać kontroli nowej Komisji, a za wcześniejszą opinię o zgodności systemu z prawem zapłacą 150 zł od sprawy. Nowa Komisja będzie też musiała obsłużyć skargi obywateli i prowadzić kontrole — to dla niej oznacza nowe zadania i konieczność zbudowania struktury od podstaw.

Głosowanie pokazuje wyraźny podział polityczny: opozycja (PiS, Konfederacja) chciała zmienić zapis wypracowany w komisji, a rządząca koalicja (KO, Polska2050, Lewica, PSL-TD, Centrum) broniła wersji komisyjnej. Bez szczegółowej treści wniosku nie da się jednoznacznie ustalić, o co dokładnie spierały się strony — dostępne dane pokazują tylko układ sił, nie argumenty merytoryczne obu stron.

Widać kilka odstępstw od linii klubowej: w KO trzech posłów zagłosowało za wnioskiem, mimo że reszta klubu (150 osób) była przeciw. W PSL-TD jeden poseł zagłosował inaczej niż pozostałych 28 kolegów z klubu. Wśród posłów niezrzeszonych głosy rozłożyły się niemal po równo (3 za, 3 przeciw, 1 wstrzymujący), co pokazuje brak jednolitej linii w tej grupie.