Rządowy projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji.

Czego dotyczy?

Rząd proponuje zupełnie nową ustawę, która ma wdrożyć do polskiego prawa unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji, znane jako AI Act. Projekt tworzy krajowy system nadzoru nad firmami i instytucjami budującymi lub wykorzystującymi systemy AI - kto będzie je kontrolował, kto będzie mógł nakładać kary za łamanie przepisów i do kogo można się zwrócić z pytaniem, czy dany system AI jest zgodny z prawem. To nie jest zmiana istniejącej ustawy, lecz zupełnie nowy akt prawny, bo w Polsce dotąd nie istniał żaden krajowy organ zajmujący się nadzorem nad sztuczną inteligencją.

Co się zmienia?

Powstaje nowa instytucja państwowa - Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji - która będzie głównym nadzorcą rynku AI w Polsce i jedynym punktem kontaktowym dla Unii Europejskiej w tych sprawach.
Komisja zyskuje prawo kontrolowania firm i instytucji korzystających z AI oraz nakładania kar administracyjnych za łamanie unijnych przepisów o AI; kontrole mogą być prowadzone zdalnie, zwykle nie wcześniej niż 7 dni od zawiadomienia, ale w sytuacjach zagrażających zdrowiu lub bezpieczeństwu - nawet bez zachowania tego terminu.
Firma lub osoba planująca wdrożyć system AI będzie mogła zapytać Komisję o wiążącą opinię, czy jej rozwiązanie jest zgodne z prawem - za opłatą 150 zł, z odpowiedzią w ciągu 30 dni (w sprawach skomplikowanych do 60 dni); brak odpowiedzi w terminie oznacza, że Komisja przyznaje rację wnioskodawcy.
Powstają tzw. piaskownice regulacyjne - miejsca, w których firmy będą mogły testować nowe rozwiązania AI pod okiem państwa.
Ustawa nie obejmuje wojska, służb specjalnych, czysto naukowych badań nad AI ani zwykłych ludzi korzystających z AI wyłącznie prywatnie, do własnych, niekomercyjnych celów.

Kto za tym stoi?

Projekt złożył rząd (Rada Ministrów). Ma on wykonać obowiązek z unijnego rozporządzenia AI Act, które wymaga wyznaczenia w każdym kraju UE organu nadzoru nad rynkiem sztucznej inteligencji.

Wpływ na obywateli

Dla większości obywateli, którzy po prostu korzystają z narzędzi AI w życiu prywatnym, ta ustawa nic nie zmienia - takie użycie jest wprost wyłączone spod jej działania. Inaczej sytuacja wygląda dla firm, urzędów i twórców systemów AI. Jeśli prowadzisz firmę, która wdraża system AI np. do rekrutacji pracowników, oceny zdolności kredytowej czy obsługi klientów, będziesz podlegać kontroli nowej Komisji i będziesz mógł wcześniej zapytać ją o opinię, czy Twoje rozwiązanie jest zgodne z prawem - ale za opłatą 150 zł od każdej sprawy. Jeśli jesteś naukowcem prowadzącym badania nad AI na uczelni, ustawa Cię nie dotyczy, dopóki nie testujesz systemu w warunkach rzeczywistych na ludziach ani nie wprowadzasz go na rynek. Jeśli pracujesz w administracji publicznej i przygotowujesz projekty rządowych dokumentów dotyczących AI, będziesz musiał przekazać je nowej Komisji do zaopiniowania, zanim trafią dalej.

Co mówią eksperci?

Do druku nie dołączono w dostępnym materiale opinii zewnętrznych instytucji - takich jak Prokurator Generalny, Sąd Najwyższy czy Narodowy Bank Polski - ani wyników konsultacji publicznych.

Jakie ma skutki?

Dokument w dostępnym fragmencie nie zawiera pełnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) z szacunkiem liczby objętych firm ani kosztów dla budżetu państwa, dlatego skutki opisujemy na podstawie treści samego projektu. Firmy i instytucje wdrażające AI zyskują nowy, płatny kanał uzyskiwania wiążących opinii prawnych (150 zł za wniosek) i jednocześnie podlegają nowym kontrolom oraz karom administracyjnym. Państwo bierze na siebie koszt utrzymania nowej Komisji - jej Przewodniczący ma zarabiać według mnożnika 8,0, a Zastępcy według mnożnika 7,0 kwoty bazowej dla służby cywilnej, finansowanych z budżetu państwa. Komisja będzie mogła przechowywać dane osobowe zebrane w postępowaniach przez 10 lat od ich zakończenia, z obowiązkowym przeglądem niezbędności co 5 lat.

Kontekst legislacyjny

To rządowy projekt nowej ustawy, wdrażający unijne rozporządzenie AI Act do polskiego prawa. Dostępny materiał nie wskazuje, na jakim etapie prac sejmowych projekt się obecnie znajduje.

Rządowy projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji.

Powstaje Komisja ds. AI - będzie kontrolować firmy

Czego dotyczy?

Co się zmienia?

Kto za tym stoi?

Wpływ na obywateli

Co mówią eksperci?

Jakie ma skutki?

Kontekst legislacyjny

Jak czytać tę analizę

Spis treści

Komentarze do druku

Rządowy projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji.

Analiza AI

Komentarze do druku