Państwo opłaci ZUS ubogim artystom - projekt przetrwał

Posłowie głosowali nad wnioskiem, żeby od razu, bez dalszych prac, wyrzucić do kosza rządowy projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym artystów. Wniosek o odrzucenie przepadł (199 głosów za odrzuceniem, 233 przeciw, 1 wstrzymujący się) - to znaczy, że projekt nie został zatrzymany i prace nad nim będą kontynuowane w Sejmie. Chodzi o ustawę, która ma dać muzykom, aktorom, malarzom, pisarzom i innym twórcom pracującym bez etatu i bez własnej firmy prawo do formalnego statusu artysty zawodowego, a osobom o niskich dochodach - opłacanie za nich składek na ZUS i ubezpieczenie zdrowotne przez państwo.

• Dziś osoba żyjąca ze sztuki, ale niepracująca na etacie ani niemająca własnej firmy, nie ma żadnego szczególnego statusu w przepisach ubezpieczeniowych. Po zmianie - twórca z udokumentowanym dorobkiem artystycznym i przychodami z twórczości w każdym z ostatnich 3 lat będzie mógł ubiegać się o status artysty zawodowego.
• Dziś artysta bez etatu sam musi opłacać składki na Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) i ubezpieczenie zdrowotne, nawet gdy zarabia bardzo mało. Po zmianie - jeśli jego roczne dochody są niższe niż próg liczony jako 125% dwunastokrotności minimalnego wynagrodzenia, państwo opłaci za niego te składki, maksymalnie przez 12 miesięcy.
• Projekt wprowadza do prawa nową kategorię - „zawód artystyczny" - dzięki której twórca bez umowy o pracę będzie mógł formalnie wykazać swój status wobec urzędów i ZUS.

Jeśli jesteś muzykiem, malarzem, pisarzem, aktorem, tancerzem albo innym twórcą i utrzymujesz się z tej pracy bez etatu i bez własnej firmy - ta ustawa jest pisana z myślą o Tobie. Jeśli masz udokumentowany dorobek i w każdym z ostatnich trzech lat miałeś choć trochę przychodów z twórczości, będziesz mógł złożyć wniosek o status artysty zawodowego. Jeśli dodatkowo Twoje roczne zarobki są niskie (poniżej progu liczonego jako 125% dwunastokrotności minimalnego wynagrodzenia), państwo opłaci za Ciebie składki na ZUS i ubezpieczenie zdrowotne nawet przez rok. Dokument nie podaje, ilu twórców w Polsce mogłoby z tego skorzystać. To wciąż tylko projekt na etapie pierwszego czytania - te zasady jeszcze nie obowiązują, a mogą się zmienić w toku dalszych prac.

Analiza tego druku nie wskazuje na dostępność Oceny Skutków Regulacji (OSR) z konkretnymi kwotami, więc nie da się podać, ile będzie kosztować opłacanie składek za artystów przez państwo. Jakościowo: zyskają twórcy o niskich i nieregularnych dochodach, którzy zyskają realny dostęp do ubezpieczenia zdrowotnego i emerytalnego przez okres do 12 miesięcy. Obciążony zostanie budżet państwa oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), który będzie musiał obsłużyć nowy rodzaj wniosków i weryfikować status artysty zawodowego. To jednak wciąż tylko projekt po pierwszym czytaniu - zanim cokolwiek zacznie obowiązywać, musi przejść prace w komisji, drugie i trzecie czytanie oraz Senat.

Głosowanie pokazało wyraźny podział polityczny. PiS i Konfederacja chciały odrzucić projekt w całości i zakończyć nad nim prace już na starcie. Kluby koalicji rządzącej - Koalicja Obywatelska, Lewica, PSL-Trzecia Droga i Polska2050 - broniły projektu i chciały kontynuować nad nim prace. Nietypowy jest głos koalicyjnego klubu Demokracja, który w całości (4 głosy) opowiedział się za odrzuceniem projektu własnego rządu.