Stanowisko Rządu do druku nr 1204.

Ten dokument to oficjalne stanowisko rządu wobec projektu ustawy przygotowanego przez sejmową komisję, który wprowadza w sądach nowe, niższe stanowisko pracownicze - młodszego asystenta sędziego. Ma ono ułatwić zatrudnianie osób pomagających sędziom, zwłaszcza w dużych miastach, gdzie brakuje chętnych do pracy asystenckiej, i pozwolić studentom prawa zdobywać doświadczenie zawodowe w sądzie jeszcze w trakcie studiów. Rząd popiera ten pomysł, ale w swoim stanowisku proponuje do niego kilka konkretnych poprawek.

• Powstaje nowe stanowisko w sądach - młodszy asystent sędziego - przeznaczone dla studentów prawa, z niższymi wymaganiami niż przy dotychczasowych stanowiskach asystenckich.
• Rząd proponuje skrócić z dziesięciu do siedmiu lat wymagany staż pracy potrzebny do awansu na starszego asystenta sędziego oraz zrezygnować z wymogu posiadania wyłącznie pozytywnych ocen okresowych.
• Rząd chce poszerzyć krąg osób mogących zostać starszym asystentem - oprócz zdanego egzaminu sędziowskiego lub prokuratorskiego wystarczy też zdany egzamin adwokacki, radcowski lub notarialny, albo wpis na listę adwokatów, radców prawnych lub powołanie na notariusza.
• Młodszy asystent, który skończy studia prawnicze i zdobędzie tytuł magistra, ma być automatycznie przenoszony na stanowisko asystenta sędziego, a asystent po odbyciu stażu dostanie umowę o pracę na czas nieokreślony.
• Młodszy asystent będzie musiał informować prezesa sądu o skreśleniu z listy studentów, bo utrata statusu studenta oznacza koniec pracy na tym stanowisku - prezesi sądów mają dostać dostęp do systemu uczelni, by to sprawdzać.

Sam projekt ustawy złożyła sejmowa komisja. To stanowisko wobec niego przyjęła Rada Ministrów pod kierunkiem premiera Donalda Tuska - w dalszych pracach parlamentarnych rząd reprezentować będzie Minister Sprawiedliwości.

Jeśli jesteś studentem ostatnich lat jednolitych studiów prawniczych, zyskasz możliwość podjęcia pracy w sądzie jako młodszy asystent sędziego jeszcze przed obroną - z niższym wynagrodzeniem niż etatowy asystent, ale za to z realnym doświadczeniem zawodowym i wynagrodzeniem już w trakcie nauki. Jeśli już pracujesz jako asystent sędziego, poprawka rządu skróci ci drogę do awansu na starszego asystenta - z dziesięciu do siedmiu lat pracy - i zdejmie barierę w postaci wymogu samych pozytywnych ocen okresowych z przeszłości. Jeśli planujesz w przyszłości zostać adwokatem, radcą prawnym lub notariuszem, rząd zastrzega, że czas pracy na stanowisku młodszego asystenta (czyli przed ukończeniem studiów) nie będzie liczony do stażu wymaganego przy ubieganiu się o te zawody - dopiero praca po zdobyciu magisterium ma się liczyć.

Ten dokument sam w sobie jest stanowiskiem jednej instytucji - rządu, który ocenia projekt pozytywnie i nie zgłasza zastrzeżeń wobec samej idei nowego stanowiska. Rząd wspomina, że przy formułowaniu swoich poprawek uwzględnił uwagi zgłoszone w toku konsultacji publicznych zarządzonych przez Marszałka Sejmu, ale nie wskazuje konkretnych instytucji ani treści tych uwag. Do tego dokumentu nie dołączono odrębnych opinii Prokuratora Generalnego, Sądu Najwyższego ani innych instytucji.

Ten dokument nie zawiera osobnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to stanowisko rządu wobec cudzego projektu, a nie sama ustawa z wyliczeniami. Rząd zaznacza jednak, że koszty związane ze skróceniem ścieżki awansu na starszego asystenta zostaną pokryte z pieniędzy już zaplanowanych na wynagrodzenia w budżecie sądów powszechnych na 2026 rok, bez dodatkowych środków. Z dokumentu wynika, że stawki wynagrodzenia zasadniczego wynoszą dziś: dla asystenta sędziego 6500-8000 zł, a dla starszego asystenta 8000-9000 zł - dzięki poprawce rządu więcej osób ma szybciej sięgać po wyższe widełki. Sądy zyskają też dodatkowy, tańszy sposób obsadzania wakatów asystenckich, co ma pomóc zwłaszcza dużym sądom miejskim, gdzie brakuje chętnych do pracy.

Stanowisko dotyczy komisyjnego projektu ustawy, który przeszedł konsultacje publiczne zarządzone przez Marszałka Sejmu. Rząd przekazał swoje uwagi 23 września 2025 r., przed dalszymi etapami prac w Sejmie.