Do druku nr 1346 - opinia ŚZGIP.

Ten dokument to opinia samorządowa dotycząca poselskiego projektu ustawy, który ma umożliwić uznanie języka śląskiego za język regionalny - na takich samych zasadach, na jakich wcześniej uznano już język kaszubski. Śląski Związek Gmin i Powiatów przesłał do Sejmu stanowisko Miasta Katowice, które w pełni popiera tę zmianę, powołując się na lokalne doświadczenia w edukacji regionalnej oraz na międzynarodowe zobowiązania Polski do ochrony języków regionalnych.

• Język śląski zyskałby status języka regionalnego - obok już uznanego języka kaszubskiego.
• Uznanie oznaczałoby objęcie języka śląskiego ochroną przewidzianą dla języków regionalnych, w tym obowiązkiem wspierania działań służących jego zachowaniu i rozwojowi.
• Ten konkretny dokument nie zawiera pełnej treści projektu ustawy - to opinia jednej gminy, przekazana Sejmowi w ramach konsultacji.

Sam projekt ustawy złożyli posłowie. Ten dokument to nie projekt, lecz opinia przesłana do Sejmu przez Śląski Związek Gmin i Powiatów - organizację zrzeszającą samorządy województwa śląskiego - który przekazał stanowisko Miasta Katowice, przygotowane na podstawie lokalnych doświadczeń w edukacji i promocji dziedzictwa regionu.

Zmiana dotyczy przede wszystkim mieszkańców Górnego Śląska, dla których język śląski jest codziennym środkiem porozumiewania się i elementem tożsamości. Jeśli mieszkasz w regionie i posługujesz się śląską mową na co dzień, prawne uznanie jej za język regionalny mogłoby oznaczać większe wsparcie dla jej nauki i promocji - na przykład w szkołach. Katowice od sześciu lat prowadzą w szkołach ponadpodstawowych program edukacji regionalnej „Serce Metropolii - Katowice moje miejsce na ziemi”, obejmujący lekcje o języku i kulturze śląskiej w pierwszych dwóch klasach - to pokazuje, jak mogłoby wyglądać praktyczne wdrożenie podobnych rozwiązań w innych miastach regionu. Jeśli nie mieszkasz na Śląsku, ta konkretna zmiana nie wpłynie na Ciebie bezpośrednio.

W tym dokumencie znajduje się jedna opinia - Miasta Katowice, przekazana Sejmowi za pośrednictwem Śląskiego Związku Gmin i Powiatów. Miasto ocenia projekt pozytywnie i w pełni go popiera, argumentując, że istnieje realna potrzeba społeczna uznania języka śląskiego za odrębny język regionalny, potwierdzona m.in. wynikami spisów powszechnych oraz zainteresowaniem mieszkańców programami edukacji regionalnej. Katowice powołują się też na Europejską Kartę Języków Regionalnych lub Mniejszościowych. Innych opinii - na przykład rządu, Prokuratora Generalnego czy innych miast i organizacji - ten dokument nie zawiera.

Ten dokument to opinia samorządowa, a nie sama ustawa ani jej uzasadnienie - nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) ani żadnych szacunków kosztów. Na podstawie jego treści można jednak wskazać kierunek zmian: uznanie języka śląskiego za język regionalny nałożyłoby na państwo obowiązek wspierania działań służących jego ochronie, zachowaniu i rozwojowi - czyli między innymi wsparcia dla edukacji regionalnej, podobnej do katowickiego programu „Serce Metropolii”. Dokument nie podaje żadnych konkretnych kwot ani liczby osób, których zmiana miałaby dotyczyć.

Poselski projekt ustawy wpłynął do Sejmu 21 maja 2025 r. i został skierowany do dalszych prac, w tym do konsultacji z samorządami. Śląski Związek Gmin i Powiatów przesłał swoją opinię, przygotowaną przez Miasto Katowice, 23 czerwca 2025 r., a do Kancelarii Sejmu wpłynęła ona 1 lipca 2025 r.