Do druku nr 1526 - opinia RPD

Zmiana dotyczy przede wszystkim uczniów szkół podstawowych i ich rodziców, a pośrednio także nauczycieli i dyrektorów, którzy będą musieli wdrożyć zakaz w praktyce. Jeśli masz dziecko w szkole podstawowej, w praktyce oznacza to, że nie będzie ono mogło korzystać z telefonu na terenie szkoły, nawet jeśli dziś macie w domu inne zasady. Jeśli twoje dziecko ma specjalne potrzeby edukacyjne — na przykład korzysta z aplikacji zdrowotnych, ułatwiających czytanie, komunikację alternatywną lub organizację dnia — projekt w obecnym kształcie nie przewiduje dla niego żadnego wyjątku, co może utrudnić mu codzienne funkcjonowanie w szkole. Jeśli jesteś nauczycielem lub dyrektorem szkoły, będziesz musiał egzekwować zakaz bez jasnych wskazówek ustawodawcy, co do niego i jak go stosować.

Do tego zestawienia dołączona jest wyłącznie opinia Rzecznik Praw Dziecka Moniki Horny-Cieślak, przygotowana wspólnie z Radą Dzieci i Młodzieży przy Rzeczniku Praw Dziecka. Rzeczniczka ocenia projekt krytycznie: jej zdaniem odgórny zakaz nie uczy odpowiedzialności i będzie prowadził do prób jego obchodzenia, przepisy o wyjątkach „dydaktycznych” są zbyt niejasne, projekt pomija uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, nie wskazuje, jak zakaz ma być egzekwowany, a rodzice i uczniowie mogą jedynie wyrazić niewiążącą opinię przy jego wprowadzaniu. Innych opinii — na przykład rządu, ekspertów pedagogicznych czy organizacji branżowych — do tego zestawienia nie dołączono.

Ten dokument to opinia, a nie sama ustawa ani jej Ocena Skutków Regulacji (OSR) — nie zawiera więc szacunków liczby uczniów objętych zakazem ani kosztów wdrożenia. Z treści opinii wynika natomiast, że jeśli projekt wejdzie w życie bez zmian, szkoły podstawowe będą musiały w ciągu 3 miesięcy od wejścia ustawy w życie zmienić swoje statuty, a dyrektorzy i nauczyciele będą musieli sami wypracować sposób egzekwowania zakazu, bo ustawa im go nie wskazuje. Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, korzystający dziś z telefonu jako pomocy w funkcjonowaniu w szkole, mogą stracić tę możliwość, jeśli projekt nie zostanie zmieniony.

Projekt złożono 27 czerwca 2025 roku i jest obecnie na etapie prac komisji sejmowej. Opinię Rzecznika Praw Dziecka przesłano Marszałkowi Sejmu 25 lipca 2025 roku, a do Sejmu wpłynęła ona 29 lipca 2025 roku.

Autorzy projektu chcą całkowitego zakazu telefonów w szkołach podstawowych, traktując to jako sposób ochrony dzieci przed nadmiernym korzystaniem z ekranów. Rzecznik Praw Dziecka sprzeciwia się takiemu rozwiązaniu, argumentując, że odgórny zakaz nie uczy odpowiedzialności, jest nieprecyzyjny prawnie, pomija potrzeby uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i nie daje rodzicom ani uczniom realnego wpływu na decyzję — mogą jedynie wyrazić opinię, która nie jest wiążąca.