Do druku nr 1651 - opinia NSZZ Solidarność

To pismo NSZZ Solidarność do Marszałka Sejmu z opinią o senackim projekcie zmiany ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osobach represjonowanych z powodów politycznych. Związek ocenia projekt pozytywnie i podtrzymuje swoje szczegółowe uwagi zgłoszone jeszcze w 2021 roku wobec wcześniejszej wersji tej nowelizacji.

• Solidarność chwali nowy przepis: status osoby represjonowanej będzie mogła uzyskać także osoba, wobec której jako nieletniej sąd dla nieletnich lub sąd rodzinny zastosował środek poprawczy lub wychowawczy za działalność na rzecz niepodległości Polski w latach 1956-1990.
• Związek podtrzymuje zastrzeżenie, że wysokość opłat za pobyt w domu pomocy społecznej (lub zwolnienie z nich) nie powinna zależeć od zamożności gminy, bo to niesprawiedliwe wobec działaczy i osób represjonowanych.
• Solidarność proponuje dłuższy czas na przygotowanie się do zmian, z wyjątkiem zwrotu kosztów leków i leczenia oraz doraźnej pomocy pieniężnej, które powinny działać od razu.
• Związek chce podniesienia progów dochodowych uprawniających do pomocy pieniężnej, by objąć nią więcej osób.
• Solidarność postuluje rozszerzenie definicji działacza opozycji także na osoby, które angażowały się w działalność niepodległościową przed ukończeniem 17 lat.

Opinię podpisał Piotr Duda, przewodniczący Komisji Krajowej NSZZ Solidarność, działając z upoważnienia Prezydium związku. To nie projekt ustawy, lecz stanowisko związku zawodowego przesłane Marszałkowi Sejmu 8 września 2025 roku.

Jeśli w młodości - przed ukończeniem 18 lat - działałeś w opozycji antykomunistycznej między 1956 a 1990 rokiem i sąd dla nieletnich albo sąd rodzinny zastosował wobec ciebie środek poprawczy lub wychowawczy, ten projekt może dać ci prawo do statusu osoby represjonowanej i wynikających z niego świadczeń. Jeśli jesteś działaczem opozycji, weteranem walk o niepodległość lub osobą represjonowaną mieszkającą w domu pomocy społecznej, dotyczy cię spór o to, czy wysokość opłat za pobyt powinna zależeć od zamożności twojej gminy, czy wyłącznie od twojej sytuacji finansowej. Osób spoza tych grup projekt nie dotyczy bezpośrednio.

Cały ten dokument to opinia NSZZ Solidarność - innych stanowisk instytucji do tego pisma nie dołączono. Związek ocenia pozytywnie nowy przepis przyznający status represjonowanego osobom, które jako nieletnie miały zastosowane środki poprawcze lub wychowawcze za działalność niepodległościową. Jednocześnie Solidarność podtrzymuje swoje szczegółowe zastrzeżenia z 2021 roku: ostrzega przed niesprawiedliwym uzależnieniem opłat za dom pomocy społecznej od zamożności gminy, wskazuje na niejasność pojęcia jednorazowej pomocy pieniężnej wypłacanej wielokrotnie oraz sygnalizuje ryzyko naruszenia równości pracowników przy przyznawaniu dodatkowych dni urlopowych osobom uprawnionym z tej ustawy.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia związku zawodowego, a nie sam projekt ustawy z wyliczeniem kosztów. Z treści pisma wynika, że rozszerzenie kręgu uprawnionych o osoby represjonowane jako nieletnie oznacza więcej wniosków o status represjonowanego i związane z nim wypłaty. Jeśli Sejm podniesie progi dochodowe uprawniające do pomocy pieniężnej, jak proponuje związek, z pomocy skorzysta więcej osób. Gminy mogą odczuć skutki finansowe, jeśli utrzymana zostanie zasada uzależniająca opłaty za dom pomocy społecznej od ich budżetu.

To jedna z opinii zgłoszonych do senackiego projektu zmiany ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Pismo wpłynęło do Sejmu 9 września 2025 roku. Do pisma dołączono starsze stanowisko związku z 23 lutego 2021 roku, dotyczące wcześniejszego, poselskiego projektu tej samej nowelizacji.