Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających oraz niektórych innych ustaw.

Rząd chce uporządkować przepisy dotyczące małych, lokalnych banków spółdzielczych i sposobu ich współpracy z bankami zrzeszającymi, czyli centralami, do których banki spółdzielcze należą. Projekt zmienia sześć ustaw naraz, ale najważniejsza jest zmiana głównej ustawy o bankach spółdzielczych z 2000 roku, która od uchwalenia nie była gruntownie przeglądana. To odpowiedź na postulaty samego sektora bankowości spółdzielczej, zgłoszone w ramach rządowego programu upraszczania przepisów. Rząd usuwa martwe przepisy, ułatwia zmienianie umów między bankami a ich centralą i wprowadza nowe narzędzie pomocy finansowej dla banków, które się łączą.

• Znika obowiązek banku spółdzielczego przechowywania przez 5 lat i przekazywania Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) informacji o kredytach i poręczeniach udzielonych własnym udziałowcom - dziś to, jak wskazano w uzasadnieniu, „znaczące i kosztowne obciążenie” dla banków.
• Zmienia się sposób zmieniania umowy zrzeszenia: dziś bank zrzeszający musi podpisać osobny aneks z każdym zrzeszonym bankiem z osobna; po zmianie umowa będzie jedna, wspólna dla wszystkich, zatwierdzana przez KNF i automatycznie wiążąca po zatwierdzeniu.
• Banki spółdzielcze z kapitałem od 5 mln euro odzyskują możliwość udziału we wspólnym kredytowaniu (konsorcjach bankowych) na takich samych zasadach jak mniejsze banki - dziś tracą to prawo, dopóki formalnie nie rozszerzą działalności na cały kraj.
• Znikają przepisy o tzw. zrzeszeniu zintegrowanym - formie współpracy banków, która przez lata istniała tylko na papierze i nigdy w praktyce nie powstała.
• Bank zrzeszający lub instytucja zarządzająca systemem ochrony zyskują nowe narzędzie pomocy - mogą przejąć spłaty kredytów od banku spółdzielczego (tzw. subpartycypacja), ale wyłącznie gdy banki się łączą, co ma ułatwiać takie fuzje.

Projekt jest rządowy - przygotowała go Rada Ministrów. Jak wskazano w uzasadnieniu, to bezpośrednia odpowiedź na postulaty zgłoszone przez sam sektor bankowości spółdzielczej w ramach programu upraszczania przepisów gospodarczych.

Zmiana dotyczy przede wszystkim samych banków spółdzielczych - czyli małych, lokalnych banków działających często na terenie jednego powiatu lub województwa - oraz ich central, tzw. banków zrzeszających. Pośrednio dotyczy też klientów tych banków i ich udziałowców. Jeśli masz konto lub kredyt w lokalnym banku spółdzielczym, projekt nie zmienia bezpośrednio Twojej umowy, ale ułatwia bankowi funkcjonowanie i - w razie kłopotów finansowych - szybsze połączenie się z innym bankiem w ramach tego samego systemu ochrony, co ma zwiększać bezpieczeństwo powierzonych pieniędzy. Jeśli jesteś udziałowcem banku spółdzielczego, zyskujesz na tym, że bank nie będzie już musiał latami przechowywać i raportować do nadzoru finansowego danych o Twoich kredytach czy poręczeniach.

Do dokumentu nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji - takich jak Prokuratoria Generalna, Sąd Najwyższy czy Narodowy Bank Polski - ani odrębnych stanowisk eksperckich. Projekt został jedynie udostępniony do wglądu publicznego w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, zgodnie z przepisami o jawności prac nad ustawami, ale w dostępnych materiałach nie ma zapisanych konkretnych uwag żadnej instytucji.

Dokument nie zawiera odrębnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) z konkretnymi kwotami czy liczbą podmiotów, których dotyczy zmiana - nie da się więc podać, ile banków spółdzielczych czy ile pieniędzy to konkretnie obejmie. W uzasadnieniu zapisano wprost, że regulacja nie wpłynie na działalność mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich firm. Jakościowo: banki spółdzielcze zaoszczędzą na kosztach administracyjnych związanych z przechowywaniem dokumentów przez 5 lat oraz podpisywaniem aneksów przy każdej zmianie umowy zrzeszenia. Komisja Nadzoru Finansowego zyskuje jasno określony, 6-miesięczny termin na podjęcie decyzji o zatwierdzeniu wzoru umowy zrzeszenia. Banki, które zdecydują się na połączenie, zyskują nowe narzędzie finansowe (subpartycypację) ułatwiające taki proces. Zmiany podatkowe w podatku od osób prawnych zapewniają, że skutki takich transakcji będą rozliczane tak samo, jak analogiczne umowy zawierane z funduszami inwestycyjnymi.

To projekt rządowy, zamieszczony w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. Ustawa o bankach spółdzielczych z 2000 roku, którą zmienia projekt, nie była dotąd przedmiotem gruntownego przeglądu od momentu jej uchwalenia.