Do druku nr 1945 - opinia WZZ.

To pismo od związku zawodowego nauczycieli - Wolnego Związku Zawodowego „Forum-Oświata” - skierowane do Marszałka Sejmu. Związek ocenia negatywnie poselski projekt zmiany Karty Nauczyciela, bo jego zdaniem projekt pozbawia część nauczycieli wynagrodzenia za godziny, których nie zdążyli przepracować z przyczyn od nich niezależnych. To nie jest sam projekt ustawy, tylko krytyczna opinia zgłoszona w trakcie prac nad nim.

• Projekt zrównuje godziny ponadwymiarowe (dodatkowe zajęcia przydzielone nauczycielowi na cały rok szkolny) z godzinami doraźnych zastępstw - traktuje je tak samo, mimo że to różne sytuacje.
• Nauczyciel, który nie zrealizuje przydzielonych mu na dany rok godzin ponadwymiarowych i nie dostanie w zamian innych zadań, straci za nie wynagrodzenie - nawet jeśli był gotowy uczyć, ale zajęcia się nie odbyły nie z jego winy.
• Zasada obejmuje też nauczycieli specjalistów: bibliotekarzy, wychowawców świetlicy, logopedów i pedagogów.
• Przepisy miałyby wejść w życie od 1 stycznia 2026 r., bez żadnej rekompensaty za wynagrodzenie, które nauczyciele mogli już stracić między 1 września a 31 grudnia 2025 r.
• Projekt pomija uchwałę Sądu Najwyższego z 26 lutego 2025 r., według której praca nauczyciela ponad ustawowe normy czasu pracy to nadgodziny rozliczane na zasadach z Kodeksu pracy.

Opinię przygotował i podpisał Sławomir Wittkowicz, przewodniczący Wolnego Związku Zawodowego „Forum-Oświata” - organizacji związkowej zrzeszającej pracowników oświaty, należącej do Forum Związków Zawodowych. Związek napisał do Marszałka Sejmu z własnej inicjatywy, sprzeciwiając się poselskiemu projektowi zmiany Karty Nauczyciela jako niekorzystnemu dla nauczycieli.

Zmiana dotyczy przede wszystkim nauczycieli zatrudnionych w szkołach publicznych, którzy mają w planie zajęć tzw. godziny ponadwymiarowe - czyli pracują więcej niż wynika z podstawowego wymiaru etatu. Jeśli jesteś nauczycielem i z przyczyn od ciebie niezależnych (np. odwołane zajęcia, zmiana planu lekcji) nie zrealizujesz przydzielonych ci dodatkowych godzin, a dyrektor nie da ci w zamian innych zadań - możesz nie dostać za nie wypłaty, mimo że byłeś gotowy do pracy. Dotyczy to też nauczycieli specjalistów, np. bibliotekarzy szkolnych, logopedów czy pedagogów, którzy pracują w innym rytmie niż nauczyciele przedmiotowi. Związek zwraca uwagę, że dwóch nauczycieli w tej samej sytuacji może zostać potraktowanych różnie - jeden dostanie pieniądze za zastępcze zajęcia opiekuńcze, drugi nie dostanie nic, co odczuje bezpośrednio w portfelu.

Ten dokument to w całości opinia jednego podmiotu - Wolnego Związku Zawodowego „Forum-Oświata” - i jest to opinia zdecydowanie negatywna. Związek ocenia, że projekt narusza prawo pracownika do ochrony wynagrodzenia oraz zasadę równego traktowania, bo w praktyce różnicuje nauczycieli w tej samej sytuacji - jeden dostanie zapłatę za zastępcze zadania, inny nie. Zwraca też uwagę, że projekt pomija stanowisko Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz uchwałę Sądu Najwyższego z 26 lutego 2025 r. w sprawie nadgodzin nauczycielskich, a wejście przepisów w życie bez rekompensaty może oznaczać odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa. Do tego pisma nie dołączono innych opinii ani stanowisk - to pojedynczy głos krytyczny zgłoszony w toku prac nad projektem.

Ten dokument nie jest projektem ustawy i nie ma własnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia związku zawodowego opisująca możliwe skutki cudzego projektu. Według związku, jeśli projekt wejdzie w życie bez zmian, część nauczycieli straci wynagrodzenie za godziny, które mieli przepracować, ale nie zdążyli z przyczyn od nich niezależnych - i to bez żadnej rekompensaty za okres od 1 września do 31 grudnia 2025 r. Związek ostrzega też, że taka sytuacja może otworzyć nauczycielom drogę do dochodzenia odszkodowania od państwa za wyrządzoną szkodę. Dyrektorzy szkół będą musieli różnicować sytuację nauczycieli w zależności od tego, czy przydzielili im zastępcze zadania - co zdaniem związku samo w sobie rodzi ryzyko nierównego traktowania pracowników.

Pismo wpłynęło do Sejmu 26 listopada 2025 r., w toku prac nad poselskim projektem zmiany Karty Nauczyciela, jako głos krytyczny zgłoszony przed dalszymi etapami procedowania. Projekt nawiązywał do wcześniejszej zmiany Karty Nauczyciela z 25 lipca 2025 r. Ostatecznie projekt przeszedł pełną ścieżkę ustawodawczą - ustawę podpisał już Prezydent RP.

Spór dotyczy tego, czy nowe przepisy sprawiedliwie traktują nauczycieli, którzy nie zrealizowali przydzielonych im dodatkowych godzin z przyczyn od nich niezależnych. Autorzy projektu i wcześniejszej zmiany z lipca 2025 r. uznali, że wystarczy zrównać godziny ponadwymiarowe z godzinami zastępstw doraźnych. Wolny Związek Zawodowy „Forum-Oświata” uważa to rozwiązanie za niesprawiedliwe i niezgodne z Kodeksem pracy - bo pomija sytuacje, w których nauczyciel był gotowy do pracy, ale zajęcia się nie odbyły nie z jego winy, przez co traci pieniądze, podczas gdy kolega w podobnej sytuacji może je dostać.