Do druku nr 1956 - opinia NSZZ Solidarność

To pismo, w którym Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” przekazuje Sejmowi swoją oficjalną opinię o prezydenckim projekcie ustawy zmieniającym zasady waloryzacji emerytur i rent. Projekt ma wprowadzić gwarancję, że nawet gdy zwykłe podniesienie świadczenia w danym roku wypadnie niżej niż 150 zł, każdy uprawniony i tak dostanie podwyżkę co najmniej w tej wysokości. Związek ocenia sam pomysł pozytywnie, ale wskazuje, że sposób jego skonstruowania może z czasem tracić na skuteczności.

• Powstaje nowy mechanizm: jeśli zwykła waloryzacja podniesie emeryturę lub rentę o mniej niż 150 zł, różnicę dopłaci państwo - świadczenie i tak wzrośnie co najmniej o 150 zł.
• Gwarancja 150 zł nie obejmie osób pobierających świadczenia niższe od najniższej emerytury lub renty - dla nich obowiązują odrębne zasady.
• Kwota 150 zł ma być co roku podnoszona o ten sam wskaźnik, którym waloryzuje się emerytury i renty.
• Nowe zasady mają zacząć obowiązywać od 1 marca 2026 r.
• Z podwyżki skorzystają osoby pobierające emerytury, renty rodzinne i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do 3061,23 zł oraz renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do 2296 zł.

Projekt, którego dotyczy ta opinia, złożył Prezydent RP. Samą opinię przygotował i przesłał do Sejmu Zarząd NSZZ „Solidarność”, od lat domagający się lepszej ochrony najniższych świadczeń.

Jeśli pobierasz najniższą emeryturę, obecnie wynoszącą 1878,91 zł, a przyszłoroczna waloryzacja podniesie ją zgodnie z prognozą Ministerstwa Finansów o 92,06 zł, nowy mechanizm akurat w tym przypadku nic by nie zmienił, bo podwyżka i tak przekroczy 150 zł. Zadziała on dopiero wtedy, gdy zwykła waloryzacja da mniej niż 150 zł podwyżki - a to zdarza się w latach niższej inflacji. Według uzasadnienia projektu z gwarancji minimalnej podwyżki mogłoby skorzystać około 4,25 mln osób pobierających emerytury, renty rodzinne i renty z tytułu niezdolności do pracy. Jeśli masz rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy nieprzekraczającą 2296 zł, również możesz liczyć na dodatkowe wsparcie.

To pismo zawiera oficjalną opinię NSZZ „Solidarność” o prezydenckim projekcie. Związek ocenia go pozytywnie, uznając, że po raz pierwszy wprowadza stały, a nie jednorazowy, mechanizm chroniący najniższe świadczenia. Zwraca jednak uwagę na słabość konstrukcji: skoro kwota 150 zł ma być podnoszona tym samym wskaźnikiem co same świadczenia, mechanizm nie zadziała w latach wysokiej inflacji - a to właśnie wtedy najbardziej spada siła nabywcza najniższych emerytur i rent. W 2023 i 2024 r. wskaźnik waloryzacji przekraczał 110%, co pokazuje, że taka sytuacja realnie się zdarza. Do pisma dołączono też informację o drugiej opinii związku - dotyczącej odrębnego projektu zmieniającego przepisy o działalności kulturalnej - ale jej treści nie zamieszczono w tym dokumencie.

Dokument nie zawiera formalnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia związkowa, a nie sam projekt ustawy. Z przywołanych w niej danych z uzasadnienia projektu wynika, że nowa gwarancja obejmie ok. 4,25 mln świadczeniobiorców. Dla budżetu oznacza to konieczność dopłacania różnicy między zwykłą waloryzacją a kwotą 150 zł w każdym roku, w którym zwykła podwyżka wypadnie niżej - koszt będzie tym większy, im niższa będzie inflacja. Związek ostrzega, że w latach wysokiej inflacji mechanizm w ogóle się nie uruchomi, więc realne wsparcie dla najuboższych emerytów i rencistów będzie się różnić z roku na rok.

Projekt, którego dotyczy opinia, to inicjatywa Prezydenta RP zgłoszona do Sejmu. Pismo związku wpłynęło do Kancelarii Sejmu 22 grudnia 2025 r., przed dalszymi pracami nad projektem.