Do druku nr 1956 - ocena skutków regulacji

Prezydent zaproponował, żeby każda emerytura i renta rosła co roku o co najmniej 150 złotych, nawet jeśli zwykła waloryzacja dałaby mniej. Dziś podwyżka świadczeń zależy tylko od wskaźnika cen i płac - dla najniższych emerytur bywa to niewiele. Nowy przepis ma to zmienić od marca 2026 roku i objąć nie tylko emerytury z ZUS, ale też renty, świadczenia rolnicze z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS), renty mundurowe, renty socjalne i kilkanaście innych rodzajów wypłat. Ten dokument to krytyczna opinia ekspertów Sejmu na temat skutków tego pomysłu.

Projekt złożył Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wskazano, że w systemie zabezpieczenia społecznego brakuje stałego mechanizmu, który chroniłby wartość najniższych świadczeń przed wzrostem cen towarów i usług.

Jeśli pobierasz niską emeryturę lub rentę - na przykład z KRUS albo w wysokości zbliżonej do minimalnej - od marca 2026 r. Twoje świadczenie wzrośnie o co najmniej 150 zł, nawet gdyby zwykła waloryzacja dała mniej. Jeśli masz rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy albo emeryturę częściową, dopłata będzie mniejsza - odpowiednio 75% lub 50% tej kwoty. Jeśli Twoje świadczenie jest bardzo niskie i nie ma dziś gwarancji minimalnej wysokości, ten przepis Cię nie obejmie. A jeśli jesteś podatnikiem - koszt tej zmiany, liczony w miliardach złotych rocznie, będzie musiał skądś pochodzić, a autorzy opinii ostrzegają, że proponowane źródło finansowania może w praktyce pogłębić deficyt finansów publicznych, co pośrednio dotyczy wszystkich obywateli.

Ten dokument to opinia Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu - i jest ona krytyczna. Eksperci wskazują, że przyjęta konstrukcja (stała kwota 150 zł rosnąca wolniej niż świadczenia przy wysokiej inflacji) może z czasem obejmować coraz mniej osób, więc mechanizm może z czasem przestać działać, zamiast być stałym rozwiązaniem, jak zapowiada projekt. Kwestionują też sposób finansowania zmian - twierdzą, że pokrycie kosztów z dodatkowych wpływów budżetowych wywołanych inflacją w praktyce pogłębi, a nie poprawi, deficyt sektora finansów publicznych. W konsultacjach społecznych wzięło udział zaledwie 29 osób (18 za, 6 przeciw), co eksperci uznają za zbyt małą próbę, by uznać wynik za miarodajny. Do dokumentu nie dołączono odrębnych opinii Prokuratora Generalnego, Narodowego Banku Polskiego (NBP) ani Sądu Najwyższego (SN).

Ocena Skutków Regulacji (OSR), na podstawie danych rządowych, szacuje koszt zmian na ok. 2,95 mld zł w 2026 r., 3,4 mld zł w 2027 r. i 4,5 mld zł w 2028 r. - w tym m.in. 1,057 mld zł na świadczenia z ZUS, 546 mln zł na świadczenia z KRUS, 205 mln zł na renty socjalne i 950 mln zł na dopłaty do 13. i 14. emerytury. Autorzy projektu chcą pokryć te koszty z dodatkowych wpływów budżetowych wynikających z inflacji (szacowanych na 18 mld zł rocznie), ale eksperci sejmowi podważają tę logikę - pokazują wyliczenia, według których przy różnych scenariuszach inflacji (3-8%) deficyt sektora finansów publicznych rośnie, a nie maleje. Zmiana obejmie ok. 4,25 mln świadczeniobiorców, czyli około 45% wszystkich emerytów i rencistów w Polsce.

To opinia Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji z 23 grudnia 2025 r. do prezydenckiego projektu ustawy, sporządzona na etapie prac przed pierwszym czytaniem w Sejmie.

Projekt budzi spór: zwolennicy (w konsultacjach społecznych 18 z 29 osób) podkreślają, że chroni najuboższych emerytów i przywraca im godność, a przeciwnicy (6 osób) i eksperci sejmowi ostrzegają, że to rozwiązanie proinflacyjne, niepoparte rzetelnymi wyliczeniami, które odchodzi od zasady, że wysokość emerytury zależy od wpłaconych składek - upodabniając ją do świadczenia socjalnego. Eksperci wskazują też, że korzyści mogą trafić nie tylko do najuboższych, np. do artystów o krótkim stażu składkowym, których niskie emerytury nie zawsze oznaczają biedę.