Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka przygotowała własny projekt zmiany przepisów o ustroju sądów powszechnych i rekomenduje Sejmowi jego uchwalenie. Projekt wprowadza nowy, trzystopniowy system stanowisk asystenckich w sądach - od studenta prawa po doświadczonego prawnika - oraz zmienia zasady zatrudniania, awansu i wynagradzania osób pomagających sędziom w codziennej pracy.

• Powstają trzy stopnie stanowiska asystenta sędziego: młodszy asystent sędziego - dla studentów prawa po trzecim roku studiów, asystent sędziego - dla absolwentów prawa, oraz starszy asystent sędziego - dla osób z co najmniej siedmioletnim doświadczeniem na tym stanowisku albo ze zdanym egzaminem sędziowskim, prokuratorskim, adwokackim, radcowskim lub notarialnym.
• Student prawa, który ukończył trzeci rok studiów i ma co najmniej 20 lat, będzie mógł pracować w sądzie jako młodszy asystent sędziego na umowę o pracę na czas określony, maksymalnie na 33 miesiące.
• Po zdobyciu tytułu magistra prawa młodszy asystent automatycznie przechodzi na stanowisko asystenta sędziego, a po odbyciu stażu zawodowego dostaje umowę na czas nieokreślony.
• Minister Sprawiedliwości ma w osobnym przepisie wykonawczym ustalić minimalne i maksymalne wynagrodzenie dla wszystkich trzech stopni asystentów, biorąc pod uwagę kwalifikacje i doświadczenie.
• Doświadczenie na stanowisku starszego asystenta sędziego zacznie się liczyć tak samo, jak dziś liczy się praca asystenta sędziego, przy staraniu się o zawód adwokata, radcy prawnego, notariusza czy prokuratora.

Projekt zgłosiła sama Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu - to tzw. projekt komisyjny, czyli autorem zmian jest komisja sejmowa, a nie rząd ani pojedynczy poseł.

Zmiana dotyczy przede wszystkim osób pracujących lub chcących pracować w sądach jako pomoc sędziego, a pośrednio także kandydatów do zawodów prawniczych. Jeśli jesteś studentem prawa po trzecim roku i masz już 20 lat, po wejściu ustawy w życie będziesz mógł podjąć pracę w sądzie jako młodszy asystent sędziego - to pierwsza taka możliwość zatrudnienia w sądzie jeszcze w trakcie studiów, na umowę czasową do 33 miesięcy. Jeśli już dziś pracujesz jako asystent sędziego, twoje stanowisko zostanie automatycznie dopasowane do nowego systemu, a po odbyciu stażu możesz liczyć na umowę bezterminową. Jeśli planujesz zostać notariuszem, adwokatem, radcą prawnym albo prokuratorem, praca jako starszy asystent sędziego zacznie się liczyć jako doświadczenie ułatwiające dostęp do tych zawodów, tak jak dziś liczy się praca zwykłego asystenta.

Do przekazanego tekstu dokumentu nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji (np. Sądu Najwyższego, Krajowej Rady Sądownictwa czy Prokuratora Generalnego) ani stanowiska rządu - dostępny materiał zawiera wyłącznie sam tekst projektu ustawy rekomendowany przez komisję.

Do przekazanego tekstu projektu nie dołączono Oceny Skutków Regulacji (OSR), więc nie da się podać dokładnych kwot ani liczby osób, których zmiana obejmie. Z treści projektu wynika jednak, że sądy zyskają dodatkowe źródło kadr w postaci studentów prawa zatrudnianych jako młodsi asystenci, co może pomóc w obsłudze spraw sądowych. Ministerstwo Sprawiedliwości będzie musiało wydać nowy przepis wykonawczy ustalający widełki wynagrodzeń dla wszystkich trzech stopni asystentów - dotychczasowe zasady płacowe obowiązują jeszcze maksymalnie trzy miesiące od wejścia ustawy w życie. Osoby zatrudnione dziś na stanowiskach asystenta i starszego asystenta sędziego automatycznie zachowają swój status w nowym systemie, bez potrzeby ponownego zatrudniania.

Dokument to sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka po pracach nad własnym, komisyjnym projektem zmiany przepisów o ustroju sądów powszechnych, złożone w Sejmie X kadencji do dalszego rozpatrzenia. Ustawa ma wejść w życie 14 dni od ogłoszenia.