Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw.

Rząd proponuje zmianę przepisów oświatowych, żeby gminy miały więcej sposobów na ratowanie małych szkół, zamiast je zamykać. Powodem jest malejąca liczba dzieci - według prognoz Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) ludność Polski ma spaść z 37,6 mln w 2023 r. do 30,9 mln w 2060 r., a liczba dzieci w wieku 7-14 lat może zmniejszyć się nawet o kilkanaście procent w najbliższych latach. Projekt daje samorządom nowe narzędzie - przekształcenie małej szkoły w filię większej placówki zamiast jej likwidacji - a rodzicom gwarantuje więcej informacji i głosu, gdy gmina mimo wszystko zdecyduje się szkołę zamknąć.

• Gmina może przekształcić małą szkołę podstawową w filię większej szkoły zamiast ją likwidować - dziś trzeba było ją zamknąć, teraz może zostać jako mniejsza jednostka podporządkowana innej szkole, z zachowaniem etatów dla nauczycieli.
• Przy planowanej likwidacji szkoły rodzice muszą być powiadomieni co najmniej 6 miesięcy wcześniej, mają prawo do zebrania z władzami gminy i do złożenia uwag na piśmie.
• W bardzo małych szkołach (do 12 uczniów łącznie) będzie można łączyć klasy I-III w jedną grupę z jednym nauczycielem - zmiana obowiązuje od roku szkolnego 2026/2027.
• Opinia kuratora oświaty o likwidacji szkoły przestanie podlegać odwołaniu do ministra edukacji - spór trzeba będzie od razu kierować do sądu administracyjnego, co ma skrócić całą procedurę.
• Gminy będą mogły wykorzystać wolne sale w budynku szkoły do innych celów społecznych - np. opiekę nad małymi dziećmi, zajęcia dla seniorów czy działania kulturalne - bez zmiany statutu szkoły.

Projekt zgłosił rząd (Ministerstwo Edukacji Narodowej), powołując się na prognozy demograficzne Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) pokazujące trwały spadek liczby dzieci i uczniów w kolejnych dekadach.

Jeśli twoje dziecko chodzi do małej wiejskiej szkoły, której gmina od lat grozi zamknięciem - reforma daje władzom lokalnym alternatywę: zamiast likwidacji, szkoła może stać się filią większej placówki, a dziecko dalej uczy się blisko domu, przynajmniej w klasach I-III lub I-IV. Jeśli gmina mimo wszystko zdecyduje się na likwidację, masz prawo dowiedzieć się o tym co najmniej pół roku wcześniej, wziąć udział w zebraniu z władzami i zgłosić uwagi na piśmie, zanim decyzja stanie się ostateczna. Jeśli jesteś nauczycielem w małej szkole, przekształcenie w filię może oznaczać stabilniejszy, pełny etat w jednej placówce zamiast rozproszonego zatrudnienia. Jeśli mieszkasz w gminie planującej otworzyć w budynku szkolnym żłobek, klub seniora albo miejsce spotkań lokalnych - projekt to umożliwia, o ile nie pogorszy to warunków nauki dzieci.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych - dokument wskazuje jedynie, że projekt był publicznie dostępny w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji.

Dokument nie zawiera szczegółowej Oceny Skutków Regulacji (OSR) z konkretnymi kwotami - wskazuje jedynie, że zmiany nie wpłyną na małe i średnie firmy i nie wymagają zgody instytucji unijnych. Konkretną liczbę podaje przy okazji zniesienia odwołania od opinii kuratora do ministra: ma to odciążyć sądy, bo dotąd liczba skarg sięgała rekordowo 55 rocznie (w 2020 r.), a nowe sprawy trafią od razu do 16 wojewódzkich sądów administracyjnych zamiast do jednego sądu w Warszawie. Dla gmin oznacza to więcej elastyczności w zarządzaniu siecią szkół i możliwość dodatkowego wykorzystania wolnych sal, ale też obowiązek osobnego rozliczania kosztów takich dodatkowych zadań w budżecie.

To rządowy projekt zmiany Prawa oświatowego. Przeszedł pełną ścieżkę legislacyjną w Sejmie i został podpisany jako ustawa z 13 marca 2026 r., ogłoszona w Dzienniku Ustaw.