Do druku nr 2107 - opinia ZUS

Ten dokument to oficjalna opinia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) do rządowego projektu ustawy, który ma odebrać stanowiska sędziowskie osobom powołanym w latach 2018-2025 przez obecną Krajową Radę Sądownictwa (KRS) - czyli tzw. neo-sędziom - i w ten sposób przywrócić obywatelom prawo do sądu obsadzonego zgodnie z prawem. ZUS nie ocenia samej idei ustawy, tylko sprawdza, co ta zmiana oznacza dla systemu ubezpieczeń: kto straci pracę, kto będzie musiał oddać zaległe składki i jak rozliczyć należne zasiłki.

• Sędziowie powołani w latach 2018-2025 na podstawie decyzji obecnej Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) tracą stanowisko sędziego - ich służba na tym stanowisku się kończy.
• Ci sędziowie tracą też prawo do specjalnej sędziowskiej emerytury, czyli tzw. stanu spoczynku, oraz do wypłacanego z tego tytułu uposażenia.
• Za cały okres orzekania trzeba będzie wstecznie zapłacić składki na ubezpieczenia społeczne do ZUS - tak, jakby ci sędziowie byli przez cały ten czas zwykłymi pracownikami, a nie objęci odrębnym systemem sędziowskim.
• Osoby, które w dniu wejścia ustawy w życie były w ciąży, mają dostać zasiłek macierzyński w wysokości dotychczasowego wynagrodzenia - projekt nie mówi jednak wprost, czy przysługuje im też późniejszy płatny urlop rodzicielski.
• ZUS zwraca uwagę, że część takich osób może próbować ubiegać się o zasiłek chorobowy za pół roku wstecz, ale w jego ocenie prawdopodobnie im się to nie należy, bo w tym czasie zachowywały prawo do normalnej pensji.

To rządowa inicjatywa - projekt Rady Ministrów. Ma uregulować status sędziów powołanych przez obecną KRS w latach 2018-2025 i przywrócić prawo obywateli do sądu obsadzonego zgodnie z prawem.

Ta zmiana dotyczy przede wszystkim wąskiej grupy osób - sędziów, którzy zawdzięczają nominację decyzjom obecnej Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) podjętym w latach 2018-2025. Jeśli jesteś jedną z tych osób, ustawa może oznaczać koniec pracy na stanowisku sędziego, utratę prawa do sędziowskiej emerytury i obowiązek oddania zaległych składek do ZUS za cały okres orzekania - a jeśli w dniu wejścia ustawy w życie byłeś w ciąży albo na urlopie macierzyńskim, czekają cię dodatkowe niejasności co do przysługujących świadczeń.

Jeśli nie jesteś sędzią, bezpośrednio nic się dla Ciebie nie zmienia. Pośrednio jednak może to dotknąć każdego, kto korzysta z usług ZUS - Zakład zapowiada falę nowych wniosków o zasiłki od objętych ustawą osób, a co za tym idzie więcej decyzji odmownych i odwołań rozpatrywanych przez sądy, czyli potencjalnie dłuższe kolejki.

Do druku dołączono jedną opinię - stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), przygotowane przez jego Departament Legislacyjno-Prawny. ZUS nie kwestionuje samej idei ustawy, ale zgłasza sześć uwag: projekt nie precyzuje, czy za sędziów trzeba będzie odprowadzić także składkę chorobową, co wpłynie na ich prawo do zasiłków; nie wiadomo, czy osoby w ciąży w dniu wejścia ustawy w życie zachowają też prawo do urlopu rodzicielskiego; przepis o zgłoszeniu do ubezpieczenia odwołuje się do niewłaściwej ustawy i wymaga przeredagowania; brakuje regulacji dla osób, które w chwili utraty stanowiska przebywały na urlopie macierzyńskim; projekt niespójnie nazywa podstawę wyliczania zasiłku macierzyńskiego. ZUS wskazał też czysto redakcyjne poprawki (błędna forma słowa „ubezpieczenie” zamiast „ubezpieczenia”) w kilku miejscach projektu oraz w Ocenie Skutków Regulacji.

Ten dokument to opinia ZUS, a nie sam projekt ustawy z Oceną Skutków Regulacji (OSR) - nie ma tu więc szacunków kosztów ani liczby osób, których zmiana dotyczy. Z treści opinii wynika jednak, że ZUS spodziewa się praktycznych problemów: wzrostu liczby decyzji odmownych wobec sędziów ubiegających się o zasiłki chorobowe za okres sprzed wejścia ustawy w życie, a w ślad za tym większej liczby odwołań rozpatrywanych przez sądy. Do czasu doprecyzowania przepisów niejasne pozostaje też, jak długo objęci ustawą sędziowie będą musieli czekać na prawo do zasiłku i jak długo będą mogli z niego korzystać.

To rządowy projekt ustawy (druk nr 2107). Sejm poprosił ZUS o opinię 5 stycznia 2026 r., Zakład odpowiedział 30 stycznia 2026 r. Projekt jest obecnie na etapie głosowania w Sejmie.