Rządowy projekt ustawy o utworzeniu Uniwersytetu Bezpieczeństwa Narodowego.

Rząd proponuje przekształcenie wojskowej Akademii Sztuki Wojennej w nową uczelnię - Uniwersytet Bezpieczeństwa Narodowego. To nie jest zwykła zmiana nazwy: uczelnia ma dostać dwa nowe kierunki naukowe (inżynieria bezpieczeństwa oraz inżynieria lądowa, geodezja i transport), nowy wydział zajmujący się bezpieczeństwem technicznym i szersze zadania - od kształcenia oficerów po doradztwo dla rządu w sprawach obronności. Projekt tłumaczy to wojną za wschodnią granicą Polski i planowanym powiększeniem armii, co oznacza, że trzeba będzie szkolić znacznie więcej oficerów niż dotychczas.

• Akademia Sztuki Wojennej ma zniknąć jako osobna uczelnia, a w jej miejsce od 1 marca 2026 r. powstanie Uniwersytet Bezpieczeństwa Narodowego - z zachowaniem majątku, umów i kadry dotychczasowej Akademii.
• Powstaną dwie zupełnie nowe dziedziny naukowe: inżynieria bezpieczeństwa oraz inżynieria lądowa, geodezja i transport, wokół których ma stanąć nowy Wydział Inżynierii Systemów Bezpieczeństwa.
• Wszyscy obecni studenci, doktoranci, słuchacze studiów podyplomowych i pracownicy Akademii automatycznie - bez żadnych formalności z ich strony - staną się studentami i pracownikami nowego Uniwersytetu, zachowując swoje prawa.
• Jeśli uczelnia nie zdobędzie w ciągu dwóch najbliższych ocen jakości naukowej (czyli w praktyce w ciągu około 8 lat) wystarczająco wysokich ocen w co najmniej sześciu dziedzinach naukowych z trzech różnych obszarów, straci prawo do nazwy 'uniwersytet', a minister obrony narodowej nada jej inną nazwę.
• Utworzenie uczelni ma kosztować około 99 milionów złotych, z czego sama uczelnia pokryje z własnych środków około 37 milionów złotych - reszta pochodzi z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej.

Projekt złożył rząd, a formalnie odpowiada za niego Minister Obrony Narodowej, pod którego nadzorem działa obecna Akademia. Motywacją jest rosnące zagrożenie militarne (wojna za wschodnią granicą Polski) oraz plany znacznego powiększenia liczebności Sił Zbrojnych.

Dla większości obywateli ta zmiana jest odległa, ale dla konkretnych grup ma spore znaczenie. Jeśli jesteś kandydatem na oficera albo już studiujesz lub uczysz się w Akademii Sztuki Wojennej - nic nie musisz robić, Twój tok studiów, prawa i status przechodzą automatycznie na nowy Uniwersytet, a dyplom w przyszłości będzie wystawiony przez uczelnię o innej nazwie. Jeśli pracujesz naukowo w obszarze bezpieczeństwa, obronności albo inżynierii bezpieczeństwa - otwierają się nowe etaty i nowe kierunki badań, bo uczelnia musi szybko zatrudnić wykwalifikowaną kadrę, by spełnić wymogi dla nazwy 'uniwersytet'. Jeśli planujesz karierę wojskową jako oficer starszego stopnia - dokument zapowiada, że w kolejnych latach znacznie wzrośnie liczba miejsc na kursach i studiach podyplomowych przygotowujących do wyższych stanowisk dowódczych, bo armia ma się powiększać. Osoby spoza tych grup odczują zmianę pośrednio - jako część większego programu wzmacniania obronności kraju, finansowanego z budżetu wojska, a nie z podatków przeznaczonych na cywilne szkolnictwo wyższe.

Do projektu nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji publicznych - dokument wprost stwierdza, że nie wymaga on opiniowania ani uzgadniania z instytucjami Unii Europejskiej, ponieważ jego temat nie jest objęty prawem unijnym.

Uzasadnienie projektu nie zawiera pełnej, standardowej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - autorzy zastosowali uproszczony tryb, argumentując, że zmiana jest neutralna dla budżetu cywilnego resortu nauki, bo cały koszt bierze na siebie budżet obronny. Mimo to w dokumencie podano konkretne liczby: rozbudowa potencjału uczelni do 2035 r. (kadra, infrastruktura, w tym laboratoria dowodzenia i cyberbezpieczeństwa) ma kosztować łącznie około 643 milionów złotych, z czego bezpośrednio z utworzeniem Uniwersytetu wiąże się około 99 milionów złotych - w tym 75,6 mln zł na wynagrodzenia nowej kadry, 22,6 mln zł na utrzymanie nowej infrastruktury i 0,87 mln zł na samą zmianę nazwy uczelni. Sama uczelnia ma pokryć z własnych środków blisko 37,2 mln zł tych kosztów. Dla podatnika oznacza to wydatek z budżetu wojska, a nie z budżetu oświaty czy nauki cywilnej. Dla wojska oznacza to więcej przeszkolonych oficerów w kolejnych latach - prognozy w dokumencie zakładają wzrost liczby kształconych oficerów starszych stopni z 141 w obecnym roku akademickim do 680 w roku akademickim 2039/2040.

To rządowy projekt ustawy, obecnie na etapie wniesienia do Sejmu i pierwszych prac legislacyjnych; dokument nie precyzuje dalszych etapów procedowania. Projekt wzoruje się na wcześniejszych, podobnych przekształceniach innych uczelni w uniwersytety.

Projekt otwarcie przyznaje, że w momencie utworzenia nowa uczelnia nie będzie jeszcze formalnie spełniać ustawowych wymogów do noszenia nazwy 'uniwersytet' (potrzeba sześciu dziedzin naukowych z odpowiednio wysoką oceną w trzech obszarach, a Akademia ma na razie jedną). Rozwiązaniem ma być okres przejściowy do 8 lat na dogonienie wymogów, z groźbą odebrania nazwy, jeśli się to nie uda. To rozwiązanie prawne - nadanie nazwy 'z góry', zanim uczelnia spełni kryteria - bywa dyskusyjne, choć projekt wskazuje, że podobny mechanizm zastosowano już wcześniej wobec innych uczelni.