Do druku nr 2129 - opinia RDPP

Posłowie przygotowali projekt ustawy, który ma wprowadzić do polskiego prawa zupełnie nową formę organizacji - „klub seniora" - rejestrowaną przez wojewodę i uprawnioną do dostawania pieniędzy z budżetu państwa na działania na rzecz osób starszych. Ten dokument to nie sam projekt, lecz oficjalna opinia Rady Działalności Pożytku Publicznego na jego temat. Rada oceniła pomysł negatywnie i apeluje, by w obecnym kształcie w ogóle nie kontynuować nad nim prac.

• Wprowadza do prawa zupełnie nową formę organizacji - „klub seniora" - odrębną od zwykłych stowarzyszeń, którą trzeba by rejestrować u wojewody.
• Przewiduje dotacje z budżetu państwa dla klubów seniora na działania aktywizujące osoby starsze.
• Podnosi minimalną liczbę osób zakładających klub do 10 - więcej niż przy zwykłym stowarzyszeniu, gdzie wystarczy 7 osób.
• Pozwala należeć tylko do jednego klubu seniora naraz.
• Zawiera wzorcowy statut, według którego majątek klubu po jego zamknięciu trafia do jego członków - nawet jeśli klub wcześniej dostawał pieniądze z budżetu państwa.

Opinię wydała Rada Działalności Pożytku Publicznego - ciało doradcze przy rządzie z udziałem organizacji pozarządowych. Ocenia ona projekt złożony przez posłów (projekt poselski).

Jeśli działasz w lokalnym klubie seniora albo planujesz taki założyć, ten projekt dotyczy właśnie Ciebie - ale zdaniem Rady w obecnym kształcie może bardziej zaszkodzić niż pomóc. Zamiast skorzystać z już istniejących, prostszych zasad zakładania stowarzyszeń, trzeba by przejść przez nową, odrębną rejestrację u wojewody i spełnić wyższe wymagania formalne. Jeśli jesteś seniorem, który dziś chodzi na zajęcia do klubu seniora finansowanego przez gminę (np. w ramach dawnego programu Senior+), projekt może wprowadzić zamieszanie - ta sama nazwa miałaby od teraz oznaczać coś innego: nie miejsce spotkań, lecz osobno zarejestrowaną organizację. Gminy, które dziś płacą za działanie lokalnych klubów seniora, mogą - zdaniem Rady - zacząć się z tego wycofywać, licząc na nowy fundusz rządowy.

Rada Działalności Pożytku Publicznego zaopiniowała projekt negatywnie i wnioskuje o odstąpienie od dalszych prac nad nim w obecnej formie. Rada docenia sam kierunek zmian - wzmocnienie polityki wobec seniorów i docenienie roli organizacji działających na ich rzecz - ale krytykuje wybraną formę wsparcia: sprzeciwia się tworzeniu nowej, odrębnej formy prawnej „klub seniora" rejestrowanej przez wojewodów, wskazując na ryzyko rozbicia sektora organizacji pozarządowych i wzrost kosztów administracyjnych. Rada zwraca też uwagę na niespójność projektu z obowiązującymi przepisami o stowarzyszeniach, brak w uzasadnieniu analizy rozwiązań alternatywnych oraz na to, że projekt powstawał w trybie poselskim, z pominięciem prawdziwych konsultacji z organizacjami pozarządowymi.

Do tego dokumentu nie dołączono Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to samo stanowisko Rady, a nie pełny projekt ustawy z wyliczeniami, więc dokładnych kwot nie znamy. Z treści opinii wynika jednak, że projekt zakłada przeznaczenie dodatkowych, znaczących środków z budżetu państwa na wsparcie klubów seniora. Rada ostrzega, że te pieniądze nie powinny być brane z już i tak skromnego budżetu, z którego finansowany jest m.in. rządowy program wspierania organizacji obywatelskich - w przeciwnym razie jedne organizacje pozarządowe straciłyby na rzecz drugich. Rada zwraca też uwagę, że projekt nie wiąże nowych dotacji rządowych z dotacjami od gmin, co może doprowadzić do tego, że samorządy przestaną dokładać się do lokalnych klubów seniora, licząc na pieniądze z budżetu centralnego.

To opinia dołączona do poselskiego projektu ustawy o klubach seniora, przyjęta przez Radę 14 stycznia 2026 roku i przekazana do Kancelarii Sejmu 20 stycznia 2026 roku. Projekt jest na wczesnym etapie prac.

Sporne jest przede wszystkim to, czy dla klubów seniora potrzebna jest zupełnie nowa forma prawna, rejestrowana przez wojewodów, czy wystarczyłoby dopisać odpowiednie warunki do istniejących przepisów o stowarzyszeniach. Rada widzi w nowym rozwiązaniu ryzyko rozbicia i tak już rozdrobnionego sektora organizacji pozarządowych oraz obawia się, że gminy przestaną finansować lokalne kluby seniora, licząc na pieniądze z nowego funduszu rządowego. Osobnym punktem sporu jest tryb prac - projekt złożyli posłowie, co pozwoliło pominąć szerokie konsultacje społeczne z organizacjami działającymi na rzecz seniorów, a Rada wprost pisze o zaniepokojeniu tym pominięciem.