Do druku nr 2150 - opinia TDJ

To pismo firmy TDJ S.A. z Katowic - właściciela spółki zajmującej się m.in. projektami energetycznymi (w tym wiatrowymi) - z uwagami do rządowego projektu zmiany prawa energetycznego. Projekt rządowy zmienia zasady przyłączania nowych instalacji (np. farm wiatrowych, fabryk) do sieci elektroenergetycznej: wprowadza kary za spóźnione zgłoszenie pozwolenia na budowę, podnosi opłaty wstępne za przyłączenie i skraca czas ważności wydanych warunków przyłączenia. TDJ sprzeciwia się części tych zmian i proponuje własne, łagodniejsze rozwiązania.

• Rząd proponuje: umowa o przyłączenie do sieci wygasa automatycznie, jeśli inwestor nie zgłości w terminie (24 lub 36 miesięcy) uzyskania ostatecznego pozwolenia na budowę. TDJ sprzeciwia się temu, bo sądy administracyjne rozpatrują odwołania od takich pozwoleń nawet latami - proponuje elastyczne terminy ustalane w umowie oraz wyjątek na wypadek siły wyższej.
• Rząd proponuje podniesienie zaliczki za przyłączenie do sieci z 30 zł do 60 zł za każdy kilowat mocy (wzrost o 100 procent). TDJ proponuje 45 zł za kilowat, czyli tyle, ile wcześniej uzgodniono roboczo z operatorami sieci, uwzględniając inflację od 2010 roku.
• Rząd proponuje nową, bezzwrotną opłatę za samo rozpatrzenie wniosku o przyłączenie - do 100 000 zł, zależną od mocy instalacji. TDJ chce jej wykreślenia albo obniżenia do rzeczywistego kosztu ekspertyzy, który szacuje na 25-30 tysięcy złotych.
• Rząd proponuje obowiązek wniesienia dodatkowego zabezpieczenia finansowego w ciągu 30 dni od otrzymania warunków przyłączenia. TDJ chce wykreślenia tego przepisu i pozostawienia sprawy do ustalenia w umowie.
• Rząd proponuje skrócenie ważności warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej do 1 roku (z obecnych 24 miesięcy). TDJ sprzeciwia się temu w przypadku farm wiatrowych, bo budowa takiej inwestycji trwa zwykle 6-7 lat, i proponuje utrzymanie 24 miesięcy.

List wysłała spółka TDJ S.A. z Katowic - właściciel firmy PST Sp. z o.o. działającej w energetyce. Podpisał go prezes zarządu Jacek Leonkiewicz. Motywacja jest jasna: ochrona interesów spółki jako inwestora, który sam musi przyłączać swoje instalacje do sieci elektroenergetycznej.

Zwykłego odbiorcy prądu w domu ta sprawa nie dotyczy bezpośrednio - dotyczy przede wszystkim firm, które chcą podłączyć nowe instalacje do sieci elektroenergetycznej. Jeśli pracujesz w firmie budującej farmy wiatrowe albo fotowoltaiczne, albo planujesz podłączyć do sieci większą instalację przemysłową, zmiany mogą oznaczać wyższe koszty na starcie inwestycji - zaliczka za przyłączenie może wzrosnąć nawet dwukrotnie, a do tego dojdzie zupełnie nowa opłata za sam wniosek. Jeśli jesteś inwestorem budującym farmę wiatrową, krótszy termin ważności warunków przyłączenia i groźba utraty całej umowy z powodu przedłużającego się sporu sądowego o pozwolenie na budowę mogą przekreślić wieloletni projekt jeszcze przed jego realizacją. Pośrednio zmiany mogą też wpłynąć na tempo budowy nowych źródeł energii w Polsce, a więc w dłuższej perspektywie na ceny prądu - dokument nie podaje jednak żadnych szacunków skali tego wpływu.

Ten dokument sam w sobie jest opinią jednej firmy - do niego nie dołączono żadnych innych oficjalnych stanowisk instytucji, takich jak Prokurator Generalny czy Sąd Najwyższy. TDJ powołuje się jednak we własnym piśmie na wcześniejsze ustalenia robocze z operatorami sieci energetycznych, wypracowane w ramach zespołów branżowych organizacji PTPiREE, co sugeruje, że temat wysokości opłat był przedmiotem szerszych rozmów branżowych - ich pełnych wyników nie dołączono jednak do tego pisma.

Ten dokument nie zawiera własnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia jednej firmy, a nie oficjalny projekt z analizą kosztów. Z treści pisma wynika, że jeśli rząd nie zmieni proponowanych przepisów, inwestorzy energetyczni - zwłaszcza budujący farmy wiatrowe - zapłacą wyższe zaliczki za przyłączenie do sieci oraz nową opłatę za sam wniosek, a część umów o przyłączenie może wygasnąć automatycznie, jeśli spór sądowy o pozwolenie na budowę przeciągnie się ponad ustawowy termin. Jeśli natomiast propozycje TDJ zostaną uwzględnione, koszty startowe nowych inwestycji energetycznych będą niższe, a terminy bardziej elastyczne, co teoretycznie mogłoby przyspieszyć budowę nowych źródeł energii, w tym wiatrowych. Dokument nie podaje jednak żadnych liczb dotyczących skali tych skutków dla całej branży czy budżetu państwa.

Uwagi TDJ dotyczą wcześniejszej, roboczej wersji rządowego projektu z 30 grudnia 2025 roku, zgłoszonej jeszcze przed zakończeniem prac w Sejmie. Prace nad samą ustawą, do której odnosi się to pismo, są już zakończone - Prezydent podpisał ustawę.

Najbardziej sporne są pieniądze i terminy. Firmy energetyczne uważają podwojenie zaliczki za przyłączenie do sieci (z 30 do 60 zł za kilowat) oraz nową opłatę za wniosek sięgającą 100 000 zł za nieproporcjonalne i niezgodne z wcześniejszymi ustaleniami roboczymi z operatorami sieci, które mówiły o niższych stawkach. Drugi spór dotyczy kar: projekt rządowy przewiduje automatyczne wygaśnięcie umowy o przyłączenie, jeśli inwestor nie zgłosi na czas uzyskania pozwolenia na budowę - TDJ ostrzega, że przy zaskarżeniach sądowych dotrzymanie takiego terminu bywa w praktyce niemożliwe, co grozi utratą całych wieloletnich projektów inwestycyjnych.