Do druku nr 2150 - opinia KRIR

Rządowy projekt zmienia ustawę - Prawo energetyczne, żeby unowocześnić sieć elektryczną, zrobić ją bardziej elastyczną i ułatwić podłączanie do niej odnawialnych źródeł energii, jak panele słoneczne, wiatraki czy biogazownie. Ten konkretny dokument to nie sam projekt, tylko oficjalna opinia Krajowej Rady Izb Rolniczych - organizacji reprezentującej rolników w całej Polsce - złożona w ramach konsultacji publicznych. Rada popiera ogólny kierunek zmian, ale ostrzega, że kilka konkretnych przepisów może w praktyce utrudnić rolnikom budowę własnych instalacji energetycznych na wsi.

• Rolnik będzie mógł podłączyć w jednym miejscu przyłącza kilka instalacji odnawialnych źródeł energii albo magazynów energii oraz stworzyć dodatkowe punkty poboru prądu w ramach jednego przyłącza - to ułatwienie dla dużych, energochłonnych gospodarstw.
• Umowa o przyłączenie instalacji do sieci będzie automatycznie wygasać, jeśli inwestor nie zdobędzie pozwolenia na budowę w ciągu 24, 36 lub 60 miesięcy - bez względu na to, czy opóźnienie wynika z długich procedur urzędowych.
• Za samo złożenie wniosku o przyłączenie do sieci trzeba będzie zapłacić bezzwrotną opłatę w wysokości 1 zł za każdy kilowat mocy, maksymalnie 100 000 zł.
• Inwestor będzie musiał wpłacić zaliczkę i wnieść zabezpieczenie finansowe w wysokości od 30 do 60 zł za kilowat mocy - przy większych instalacjach kwota ta może sięgnąć nawet 12 milionów złotych.
• Operator sieci zyska prawo ograniczania ilości energii, jaką rolnik wprowadza do sieci, bez obowiązku wypłaty rekompensaty za straty - co uderza zwłaszcza w biogazownie rolnicze po zakończeniu okresu gwarantowanego odbioru ich energii.

Dokument to opinia Krajowej Rady Izb Rolniczych - ogólnopolskiego samorządu rolniczego - podpisana przez prezesa Wiktora Szmulewicza. To odpowiedź na prośbę Kancelarii Sejmu o konsultacje publiczne w sprawie rządowego projektu zmian w Prawie energetycznym.

Jeśli jesteś rolnikiem, który planuje postawić panele słoneczne czy przydomową elektrownię na potrzeby własnego gospodarstwa, nowe przepisy oznaczają wyższe koszty startowe - trzeba będzie zapłacić za sam wniosek o przyłączenie i zamrozić pieniądze jako zabezpieczenie, zanim jeszcze cokolwiek zbudujesz. Jeśli prowadzisz biogazownię rolniczą, po latach gwarantowanego odbioru energii sieć może ograniczyć ilość prądu, którą od ciebie odbiera, a projekt nie gwarantuje ci żadnej rekompensaty za tę stratę. Jeśli masz duże, nowoczesne gospodarstwo z wysokim zapotrzebowaniem na energię, zyskujesz - łatwiej podłączysz kilka instalacji naraz w jednym miejscu. Krajowa Rada Izb Rolniczych ostrzega, że w obecnym kształcie przepisy mogą wypchnąć mniejszych, indywidualnych rolników z rynku energii na rzecz dużych firm inwestycyjnych, które łatwiej udźwigną wysokie opłaty.

Ten druk zawiera wyłącznie stanowisko jednej instytucji - Krajowej Rady Izb Rolniczych. Rada ocenia sam kierunek zmian jako słuszny, bo modernizuje sieć elektryczną i daje więcej miejsca energii odnawialnej, ale krytykuje konkretne rozwiązania: automatyczne wygasanie umów o przyłączenie z powodu opóźnień, na które rolnik nie ma wpływu, wysokie opłaty i zabezpieczenia finansowe bez preferencji dla mniejszych gospodarstw, a także brak obowiązkowej rekompensaty przy ograniczaniu odbioru energii z biogazowni. W tym dokumencie nie ma opinii innych instytucji, takich jak Prokurator Generalny, Narodowy Bank Polski (NBP) czy stanowisko rządu - jeśli powstały, znajdują się w osobnych pismach.

Ten dokument to opinia, a nie Ocena Skutków Regulacji (OSR), więc nie podaje dokładnych kwot ani liczby gospodarstw, których zmiana dotknie. Jakościowo, na podstawie treści pisma: rolnicy planujący panele słoneczne czy biogazownie zapłacą więcej za samo złożenie wniosku o przyłączenie do sieci i będą musieli zamrozić spore sumy jako zabezpieczenie finansowe - to może zniechęcić mniejsze i średnie gospodarstwa do inwestycji w energię odnawialną. Operatorzy sieci zyskują za to narzędzie, by nie blokować sieci projektami, które utkną w urzędowych procedurach na lata. Biogazownie rolnicze mogą stracić część przychodów, jeśli sieć ograniczy odbiór ich energii bez obowiązku wypłaty rekompensaty. Krajowa Rada Izb Rolniczych chce, by te skutki złagodzić przez zwolnienia z opłat dla mniejszych instalacji i osobną, prostszą ścieżkę przyłączeniową dla rolnictwa.

Opinię złożono w lutym 2026 r. w ramach konsultacji publicznych nad rządowym projektem zmian w Prawie energetycznym. Prace nad projektem od tego czasu zakończyły się - ustawę podpisał już Prezydent, nie wiadomo jednak z tego dokumentu, czy postulaty rolników trafiły do ostatecznego tekstu.

Spór dotyczy przede wszystkim wysokich opłat i zabezpieczeń finansowych za przyłączenie do sieci. Twórcy projektu chcą w ten sposób ograniczyć składanie wniosków 'na wszelki wypadek', bez realnych planów budowy, co dziś blokuje sieć dla poważnych inwestorów. Krajowa Rada Izb Rolniczych uważa, że te same przepisy uderzą też w rolników indywidualnych, bo nie odróżniają dużego inwestora kapitałowego od rodzinnego gospodarstwa budującego małą instalację na własne potrzeby, i domaga się osobnych, łagodniejszych zasad dla rolnictwa.