Do druku nr 2150 - opinia KRIR

Dokument to opinia Krajowej Rady Izb Rolniczych – ogólnopolskiego samorządu rolniczego – podpisana przez prezesa Wiktora Szmulewicza. To odpowiedź na prośbę Kancelarii Sejmu o konsultacje publiczne w sprawie rządowego projektu zmian w Prawie energetycznym.

Jeśli jesteś rolnikiem, który planuje postawić panele słoneczne czy przydomową elektrownię na potrzeby własnego gospodarstwa, nowe przepisy oznaczają wyższe koszty startowe – trzeba będzie zapłacić za sam wniosek o przyłączenie i zamrozić pieniądze jako zabezpieczenie, zanim jeszcze cokolwiek zbudujesz. Jeśli prowadzisz biogazownię rolniczą, po latach gwarantowanego odbioru energii sieć może ograniczyć ilość prądu, którą od ciebie odbiera, a projekt nie gwarantuje ci żadnej rekompensaty za tę stratę. Jeśli masz duże, nowoczesne gospodarstwo z wysokim zapotrzebowaniem na energię, zyskujesz – łatwiej podłączysz kilka instalacji naraz w jednym miejscu. Krajowa Rada Izb Rolniczych ostrzega, że w obecnym kształcie przepisy mogą wypchnąć mniejszych, indywidualnych rolników z rynku energii na rzecz dużych firm inwestycyjnych, które łatwiej udźwigną wysokie opłaty.

Ten druk zawiera wyłącznie stanowisko jednej instytucji – Krajowej Rady Izb Rolniczych. Rada ocenia sam kierunek zmian jako słuszny, bo modernizuje sieć elektryczną i daje więcej miejsca energii odnawialnej, ale krytykuje konkretne rozwiązania: automatyczne wygasanie umów o przyłączenie z powodu opóźnień, na które rolnik nie ma wpływu, wysokie opłaty i zabezpieczenia finansowe bez preferencji dla mniejszych gospodarstw, a także brak obowiązkowej rekompensaty przy ograniczaniu odbioru energii z biogazowni. W tym dokumencie nie ma opinii innych instytucji, takich jak Prokurator Generalny, Narodowy Bank Polski (NBP) czy stanowisko rządu – jeśli powstały, znajdują się w osobnych pismach.

Ten dokument to opinia, a nie Ocena Skutków Regulacji (OSR), więc nie podaje dokładnych kwot ani liczby gospodarstw, których zmiana dotknie. Jakościowo, na podstawie treści pisma: rolnicy planujący panele słoneczne czy biogazownie zapłacą więcej za samo złożenie wniosku o przyłączenie do sieci i będą musieli zamrozić spore sumy jako zabezpieczenie finansowe – to może zniechęcić mniejsze i średnie gospodarstwa do inwestycji w energię odnawialną. Operatorzy sieci zyskują za to narzędzie, by nie blokować sieci projektami, które utkną w urzędowych procedurach na lata. Biogazownie rolnicze mogą stracić część przychodów, jeśli sieć ograniczy odbiór ich energii bez obowiązku wypłaty rekompensaty. Krajowa Rada Izb Rolniczych chce, by te skutki złagodzić przez zwolnienia z opłat dla mniejszych instalacji i osobną, prostszą ścieżkę przyłączeniową dla rolnictwa.

Opinię złożono w lutym 2026 r. w ramach konsultacji publicznych nad rządowym projektem zmian w Prawie energetycznym. Prace nad projektem od tego czasu zakończyły się – ustawę podpisał już Prezydent, nie wiadomo jednak z tego dokumentu, czy postulaty rolników trafiły do ostatecznego tekstu.

Spór dotyczy przede wszystkim wysokich opłat i zabezpieczeń finansowych za przyłączenie do sieci. Twórcy projektu chcą w ten sposób ograniczyć składanie wniosków 'na wszelki wypadek', bez realnych planów budowy, co dziś blokuje sieć dla poważnych inwestorów. Krajowa Rada Izb Rolniczych uważa, że te same przepisy uderzą też w rolników indywidualnych, bo nie odróżniają dużego inwestora kapitałowego od rodzinnego gospodarstwa budującego małą instalację na własne potrzeby, i domaga się osobnych, łagodniejszych zasad dla rolnictwa.