Sprawozdanie Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii o rządowym projekcie ustawy o zarządzaniu danymi.

Komisja Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii zajęła się rządowym projektem ustawy o zarządzaniu danymi i w swoim sprawozdaniu rekomenduje Sejmowi jego uchwalenie. Ustawa wdraża unijne przepisy o zarządzaniu danymi i tworzy w Polsce formalną, prawną drogę, dzięki której naukowcy i firmy będą mogli wnioskować o dostęp do chronionych danych publicznych - na przykład danych medycznych, statystycznych czy handlowych, którymi dysponują urzędy. Komisja przekazała projekt do dalszych prac w kształcie zbliżonym do wersji rządowej, wskazując konkretne urzędy odpowiedzialne za nadzór nad tym procesem i kary za naruszenia przepisów.

Komisja rekomenduje Sejmowi uchwalenie ustawy w przedstawionym kształcie. Samo sprawozdanie nie wylicza szczegółowo, które pojedyncze zapisy zmieniono względem wersji rządowej - ostateczny tekst zachowuje jednak główne rozwiązania projektu:

• Powstaje jeden internetowy punkt kontaktowy do składania wniosków o dostęp do chronionych danych publicznych, prowadzony przez ministra do spraw informatyzacji.
• Prezes UODO obejmuje nadzór nad firmami pośredniczącymi w obrocie danymi oraz nad organizacjami altruizmu danych (czyli zbierającymi dane dobrowolnie dla dobra publicznego).
• Prezes Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) pełni rolę wsparcia eksperckiego dla urzędów udostępniających trudne, chronione zbiory danych.
• Wprowadza się kary pieniężne - do 200 tys. zł, 2 mln zł lub 20 tys. zł, zależnie od rodzaju naruszenia - nakładane przez Prezesa UODO.

Projekt złożył rząd - Ministerstwo Cyfryzacji - realizując obowiązek wynikający z unijnego rozporządzenia o zarządzaniu danymi. Sprawozdanie przygotowała Komisja Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, rekomendując Sejmowi jego uchwalenie.

Dla większości obywateli ta ustawa działa niewidocznie - nie trzeba niczego zgłaszać ani składać żadnych wniosków. Zmiana dotyczy jednak konkretnych grup.

Jeśli jesteś naukowcem albo pracujesz w instytucji badawczej, zyskujesz uregulowaną prawnie ścieżkę, by wnioskować o dostęp do danych publicznych, które wcześniej były praktycznie niedostępne - na przykład szczegółowych danych statystycznych czy zbiorów danych o zdrowiu przechowywanych przez urzędy.

Jeśli prowadzisz firmę, która pośredniczy w łączeniu dostawców i odbiorców danych (tzw. usługi pośrednictwa danych), musisz zgłosić tę działalność Prezesowi UODO i podlegać jego kontroli - za brak zgłoszenia grozi kara pieniężna. Dokument nie podaje, ilu podmiotów w Polsce dotyczy nowa regulacja.

Do sprawozdania komisji nie dołączono formalnych opinii zewnętrznych instytucji, takich jak Sąd Najwyższy, Prokuratoria Generalna czy Narodowy Bank Polski. Z wcześniejszych prac nad projektem (lata 2022-2023) wynika, że przeprowadzono konsultacje z grupą roboczą skupiającą organizacje pozarządowe, przedsiębiorców, naukowców i administrację publiczną - do obecnego sprawozdania nie dołączono jednak nowych, formalnych stanowisk eksperckich.

Ustawa wejdzie w życie 3 miesiące po ogłoszeniu - ten czas ma pozwolić Prezesowi UODO i Prezesowi GUS przygotować się do nowych zadań. Sprawozdanie komisji nie zawiera odrębnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) ani szacunku kosztów wdrożenia dla urzędów czy liczby firm objętych nowymi obowiązkami.

Projekt przeszedł prace w Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, która rekomenduje Sejmowi jego uchwalenie. To rządowa inicjatywa wdrażająca unijne rozporządzenie obowiązujące bezpośrednio od września 2023 r. Wcześniejsza wersja projektu z lat 2022-2023 nie zdążyła zostać uchwalona w poprzedniej kadencji Sejmu.