Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o rządowym projekcie ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

Ten dokument to sprawozdanie sejmowej Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, która zakończyła prace nad rządowym projektem wygaszającym specjalną pomoc dla uchodźców z Ukrainy, jaką państwo uruchomiło w 2022 roku po wybuchu wojny. Komisja rekomenduje Sejmowi przyjęcie ustawy, która zastępuje dotychczasowe tymczasowe rozwiązania stałym systemem ochrony czasowej cudzoziemców - z nowymi zasadami rejestracji, numerem PESEL, elektronicznym profilem zaufanym oraz obowiązkiem potwierdzenia tożsamości przez osoby, które dotąd korzystały z uproszczonych procedur wjazdowych.

• Komisja rekomenduje przyjęcie ustawy, która zastępuje dotychczasową specustawę pomocową stałymi przepisami o ochronie czasowej cudzoziemców.
• Wprowadza nowy, w pełni cyfrowy system: nadawanie numeru PESEL, potwierdzanie profilu zaufanego i korzystanie z aplikacji mObywatel przez osoby objęte ochroną.
• Ustala twardy termin - do 31 sierpnia 2026 r. - na osobiste potwierdzenie tożsamości w urzędzie gminy dla osób, którym PESEL nadano bez okazania ważnego paszportu.
• Utrzymuje dostęp do świadczeń zdrowotnych, socjalnych i rodzinnych, ale przenosi część obowiązków administracyjnych na starostów i powiaty.
• Ustawa ma wejść w życie 5 marca 2026 r., z kilkoma wyjątkami wchodzącymi później.

Projekt złożyła Rada Ministrów jako projekt rządowy. Sejmowa Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych przeanalizowała go i przygotowała sprawozdanie rekomendujące jego przyjęcie w przedstawionym brzmieniu.

Zmiana dotyczy przede wszystkim obywateli Ukrainy przebywających w Polsce od 2022 roku, ale też polskich pracodawców, gmin i rodzin zastępczych opiekujących się dziećmi z Ukrainy.

Jeśli jesteś obywatelem Ukrainy z numerem PESEL ze statusem UKR nadanym bez okazania ważnego paszportu, musisz do 31 sierpnia 2026 r. osobiście stawić się w urzędzie gminy i potwierdzić tożsamość. Jeśli tego nie zrobisz, od 1 września 2026 r. automatycznie stracisz status ochrony czasowej, a wraz z nim prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej, pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych - bez osobnego pisma z urzędu, zmiana nastąpi z mocy samego przepisu.

Jeśli zatrudniasz obywatela Ukrainy, musisz w ciągu 7 dni zgłosić to elektronicznie do powiatowego urzędu pracy - za brak zgłoszenia grozi grzywna od 1000 do 3000 zł.

Jeśli jesteś rodziną zastępczą albo dzieckiem, które przyjechało z Ukrainy bez opieki dorosłych, obejmie cię nowy system opiekuna tymczasowego, wyznaczanego przez sąd bezpłatnie i w ciągu 3 dni od złożenia wniosku.

Do dostępnej treści druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji (np. Prokuratora Generalnego, Biura Analiz Sejmowych czy Sądu Najwyższego) ani wyników konsultacji społecznych.

Ustawa nakłada limity wydatków budżetowych do 2035 roku: minister do spraw cyfryzacji może wydać na wdrożenie łącznie 371,8 mln zł (170 mln zł w 2026 r., 201,8 mln zł w 2027 r.), a minister spraw wewnętrznych - 350,2 mln zł (60,6 mln zł w 2026 r., 57,6 mln zł w 2027 r., po 29 mln zł rocznie w kolejnych latach). Środki z Funduszu Pomocy, które nie zostaną wykorzystane do końca 2026 roku, wrócą do budżetu państwa. Gminy i powiaty otrzymają nowe obowiązki (np. prowadzenie ewidencji dzieci za 15 zł od wpisu), ale jako zadania zlecone przez rząd - sfinansowane z budżetu państwa, nie z własnych środków samorządu.

Projekt rządowy przeszedł prace w Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, która przygotowała sprawozdanie rekomendujące jego przyjęcie przed dalszymi czytaniami w Sejmie. Ustawa ma zastąpić rozwiązania obowiązujące od 2022 roku, wprowadzone w reakcji na wojnę w Ukrainie.