Dodatkowe sprawozdanie Komisji Obrony Narodowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o poselskim projekcie ustawy o niekaraniu ochotników broniących wolności i niepodległości Ukrainy.

Dwie komisje sejmowe - Komisja Obrony Narodowej oraz Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka - rozpatrzyły poprawki zgłoszone podczas drugiego czytania projektu ustawy o niekaraniu Polaków, którzy jako ochotnicy bronili Ukrainy. Na posiedzeniu 12 lutego 2026 r. komisje rekomendują Sejmowi przyjęcie trzech poprawek, w tym kluczowej o automatycznym wymazaniu wyroków z rejestru karnego, i odrzucenie jednej poprawki zgłoszonej przez Konfederację dotyczącej przysięgi na wierność Ukrainie.

• Wyroki za walkę w Ukrainie nie będą wykonywane i ulegną zatarciu automatycznie - niewykonane kary, środki karne i przepadki przestają obowiązywać z mocy prawa, bez potrzeby składania jakiegokolwiek wniosku przez osobę skazaną.
• Wpisy o skazaniu znikają z Krajowego Rejestru Karnego z urzędu - dotyczy to zarówno skazań, ukarani, jak i warunkowego umorzenia postępowania.
• Sąd sam zawiadomi rejestr karny - niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia sąd powiadomi rejestr o zastosowaniu amnestii; skazany nie musi nic robić.
• Ustawa wejdzie w życie po 3 miesiącach od daty ogłoszenia - zamiast wcześniej planowanego krótszego okresu, co daje instytucjom czas na przygotowanie się.
• Odrzucono poprawkę Konfederacji - komisje nie rekomendują zapisu, który uznałby przysięgę na wierność Ukrainie złożoną przez obywatela polskiego za prawnie nieważną.

Projekt ustawy złożyli posłowie (projekt poselski, pierwotny druk z X kadencji). Poprawki rozpatrywane w tym sprawozdaniu zgłosiły podczas drugiego czytania: klub Koalicji Obywatelskiej (trzy poprawki rekomendowane do przyjęcia) oraz klub Konfederacji (jedna poprawka rekomendowana do odrzucenia). Sprawozdawcą jest poseł Paweł Suski.

Jeśli jesteś Polakiem, który wyjechał walczyć jako ochotnik w obronie Ukrainy i z tego powodu stanąłeś przed sądem lub otrzymałeś wyrok - te zmiany działają bezpośrednio na twoją korzyść. Twój wyrok zostanie automatycznie wymazany z rejestru karnego, a niewykonane kary nie będą już egzekwowane. Co ważne: nie musisz składać żadnych wniosków ani odwiedzać żadnego urzędu - sąd zajmie się formalnościami sam i powiadomi odpowiednie instytucje.

Jeśli jako ochotnik złożyłeś kiedyś przysięgę na wierność Ukrainie lub narodowi ukraińskiemu - odrzucona poprawka Konfederacji nie wejdzie w życie, więc kwestia prawnej ważności takiej przysięgi pozostaje bez zmian.

Do niniejszego sprawozdania komisji nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani konsultacji społecznych - dokument obejmuje wyłącznie rozpatrzenie poprawek zgłoszonych w drugim czytaniu przez komisje podczas wewnętrznych prac legislacyjnych.

Ustawa - jeśli Sejm przyjmie rekomendowane poprawki - wejdzie w życie po 3 miesiącach od jej ogłoszenia. Głównym skutkiem będzie automatyczne czyszczenie rejestrów karnych osób skazanych za działania objęte ustawą: osoby te nie będą musiały nic wnioskować ani odwiedzać żadnego urzędu. Sądy otrzymają nowy obowiązek niezwłocznego powiadamiania Krajowego Rejestru Karnego o zastosowaniu przepisów o niekaraniu - co oznacza dodatkowe zadania administracyjne dla wymiaru sprawiedliwości. Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji i nie podaje szacunkowej liczby osób objętych ustawą ani kosztów wdrożenia dla budżetu.

Projekt ustawy o niekaraniu ochotników broniących Ukrainy złożyli posłowie w X kadencji Sejmu. Komisje wydały pierwsze sprawozdanie, a Sejm na posiedzeniu 11 lutego 2026 r. skierował projekt ponownie do tych samych komisji - Obrony Narodowej i Sprawiedliwości i Praw Człowieka - w celu rozpatrzenia poprawek zgłoszonych w trakcie drugiego czytania. Niniejszy dokument jest efektem posiedzenia obu komisji z 12 lutego 2026 r.

Osią sporu jest poprawka zgłoszona przez klub Konfederacji, który chciał zapisać w ustawie, że przysięga na wierność Ukrainie lub narodowi ukraińskiemu złożona przez obywatela polskiego jest z mocy prawa nieważna. Obie komisje rekomendują odrzucenie tej poprawki, co oznacza brak poparcia koalicji rządzącej dla tego zapisu. Konfederacja, forsując tę poprawkę, sygnalizowała obawy związane z lojalnością wobec obcego państwa i prawnymi konsekwencjami składania przez Polaków przysięgi wojskowej zagranicznym strukturom.