Dodatkowe sprawozdanie Komisji Obrony Narodowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o poselskim projekcie ustawy o niekaraniu ochotników broniących wolności i niepodległości Ukrainy.

Jeśli jesteś Polakiem, który wyjechał walczyć jako ochotnik w obronie Ukrainy i z tego powodu stanąłeś przed sądem lub otrzymałeś wyrok — te zmiany działają bezpośrednio na twoją korzyść. Twój wyrok zostanie automatycznie wymazany z rejestru karnego, a niewykonane kary nie będą już egzekwowane. Co ważne: nie musisz składać żadnych wniosków ani odwiedzać żadnego urzędu — sąd zajmie się formalnościami sam i powiadomi odpowiednie instytucje.

Jeśli jako ochotnik złożyłeś kiedyś przysięgę na wierność Ukrainie lub narodowi ukraińskiemu — odrzucona poprawka Konfederacji nie wejdzie w życie, więc kwestia prawnej ważności takiej przysięgi pozostaje bez zmian.

Do niniejszego sprawozdania komisji nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani konsultacji społecznych — dokument obejmuje wyłącznie rozpatrzenie poprawek zgłoszonych w drugim czytaniu przez komisje podczas wewnętrznych prac legislacyjnych.

Ustawa — jeśli Sejm przyjmie rekomendowane poprawki — wejdzie w życie po 3 miesiącach od jej ogłoszenia. Głównym skutkiem będzie automatyczne czyszczenie rejestrów karnych osób skazanych za działania objęte ustawą: osoby te nie będą musiały nic wnioskować ani odwiedzać żadnego urzędu. Sądy otrzymają nowy obowiązek niezwłocznego powiadamiania Krajowego Rejestru Karnego o zastosowaniu przepisów o niekaraniu — co oznacza dodatkowe zadania administracyjne dla wymiaru sprawiedliwości. Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji i nie podaje szacunkowej liczby osób objętych ustawą ani kosztów wdrożenia dla budżetu.

Projekt ustawy o niekaraniu ochotników broniących Ukrainy złożyli posłowie w X kadencji Sejmu. Komisje wydały pierwsze sprawozdanie, a Sejm na posiedzeniu 11 lutego 2026 r. skierował projekt ponownie do tych samych komisji — Obrony Narodowej i Sprawiedliwości i Praw Człowieka — w celu rozpatrzenia poprawek zgłoszonych w trakcie drugiego czytania. Niniejszy dokument jest efektem posiedzenia obu komisji z 12 lutego 2026 r.

Osią sporu jest poprawka zgłoszona przez klub Konfederacji, który chciał zapisać w ustawie, że przysięga na wierność Ukrainie lub narodowi ukraińskiemu złożona przez obywatela polskiego jest z mocy prawa nieważna. Obie komisje rekomendują odrzucenie tej poprawki, co oznacza brak poparcia koalicji rządzącej dla tego zapisu. Konfederacja, forsując tę poprawkę, sygnalizowała obawy związane z lojalnością wobec obcego państwa i prawnymi konsekwencjami składania przez Polaków przysięgi wojskowej zagranicznym strukturom.