Sprawozdanie Komisji Edukacji i Nauki o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.

Komisja Edukacji i Nauki rozpatrzyła rządowy projekt zmian w przepisach oświatowych, który wprowadza opłaty za składanie podręczników do ministerialnego zatwierdzenia - czyli do tzw. dopuszczenia do użytku szkolnego. Po pierwszym czytaniu na posiedzeniu 23 stycznia 2026 r. komisja rekomenduje Sejmowi uchwalenie ustawy bez żadnych poprawek. Jednocześnie jeden z posłów złożył dwa wnioski mniejszości, których komisja nie poparła, a które dotyczyły zróżnicowania i obniżenia tych opłat dla wybranych przypadków.

Komisja nie zmieniła nic w projekcie rządowym i rekomenduje jego przyjęcie w całości. Przy tym dwóch posłów z mniejszości złożyło alternatywne propozycje, które przepadły:

• Wniosek 1: Minister edukacji miałby wydać przepis wykonawczy rządu ustalający zróżnicowane stawki opłat - biorąc pod uwagę wielkość wydawcy, liczbę zgłaszanych podręczników i ich rodzaj.
• Wniosek 2: Opłata byłaby obniżana o co najmniej 50% dla podręczników przeznaczonych dla uczniów z niepełnosprawnościami, do nauki języków mniejszości narodowych lub etnicznych, języka regionalnego oraz przedmiotów zawodowych.

To projekt rządowy. Sprawozdanie komisji przygotowała poseł Urszula Koszutska, a komisją kieruje Krystyna Szumilas. Wnioski mniejszości złożył poseł M. Józefaciuk.

Zmiana dotyka bezpośrednio wydawców edukacyjnych - firmy i osoby, które chcą, by ich podręczniki były dopuszczone do użytku w polskich szkołach, będą musiały wnosić opłatę za złożenie takiego wniosku. Wcześniej taka procedura była bezpłatna.

Jeśli jesteś rodzicem lub uczniem, nie zapłacisz nic bezpośrednio. Może to jednak wpłynąć na rynek pośrednio: wyższe koszty wejścia mogą ograniczyć liczbę mniejszych lub specjalistycznych wydawców, co zmniejszy wybór dostępnych podręczników. Szczególne ryzyko wskazywały wnioski mniejszości - dotyczy ono właśnie materiałów niszowych: dla dzieci z niepełnosprawnościami czy do nauki języków regionalnych i mniejszościowych.

Do sprawozdania komisji nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani konsultacji społecznych.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR). Na podstawie treści projektu: wydawcy edukacyjni poniosą nowy koszt w postaci opłaty za złożenie wniosku o dopuszczenie podręcznika do użytku szkolnego - projekt nie podaje jej wysokości w samym sprawozdaniu, a kwota wynika z treści pierwotnego projektu ustawy. Odrzucone wnioski mniejszości sygnalizują, że mniejsi wydawcy lub ci specjalizujący się w materiałach dla uczniów ze specjalnymi potrzebami mogą być proporcjonalnie bardziej obciążeni niż duże domy wydawnicze, jeśli opłata będzie jednolita.

Projekt wpłynął do komisji 21 stycznia 2026 r. i został rozpatrzony dwa dni później. Komisja rekomenduje Sejmowi jego uchwalenie - kolejny etap to głosowanie plenarne całego Sejmu.

Poseł M. Józefaciuk zgłosił dwa wnioski mniejszości, które komisja odrzuciła. Wskazują one na realny spór: czy jednolita opłata za dopuszczenie podręcznika jest sprawiedliwa wobec wszystkich wydawców? Zdaniem wnioskodawcy - nie, bo uderza mocniej w mniejsze podmioty i tych tworzących materiały dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi lub uczących się w językach mniejszości. Większość komisji uznała projekt za wystarczający bez tych korekt.