Do druku nr 2223 - ocena skutków regulacji

To opinia Biura Ekspertyz Sejmu oceniająca skutki projektu, który ma dokończyć wykup domów zniszczonych powodzią z września 2024 roku i zapewnić na ten cel więcej pieniędzy w budżecie na 2026 rok.

• Rośnie kwota na wykup domów zniszczonych powodzią z 2024 roku, których nie udało się wykupić w 2025 roku z powodu braku pieniędzy - na 2026 rok zaplanowano 31,1 mln zł.
• Dodatkowe 50 mln zł ma pozwolić wykupić kolejne zagrożone budynki na terenach powodziowych, a łączny roczny limit takich wykupów rośnie ze 800 mln zł do 850 mln zł.
• Znika obowiązek przygotowania i przekazania świadectwa charakterystyki energetycznej przy sprzedaży takich zniszczonych budynków Skarbowi Państwa.

Projekt złożyła grupa posłów, a w pracach nad nim reprezentuje ich posłanka Monika Wielichowska. Powodem jest wyczerpanie w 2025 roku pieniędzy przeznaczonych na wykup zniszczonych powodzią domów.

Jeśli w 2025 roku złożyłeś kompletny wniosek o wykup zniszczonego domu, ale zabrakło pieniędzy - to ciebie dotyczy najbardziej: masz szansę na wykup w 2026 roku (dokument mówi o 38 takich niewykupionych wniosków). Jeśli mieszkasz w domu na terenie zagrożonym powodzią, którego odbudowa się nie opłaca, możesz starać się o wykup z dodatkowej puli - starczy jej szacunkowo na 40-45 nieruchomości.

Dokument to opinia własna Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu, przygotowywana obowiązkowo do każdego projektu. Biuro zwraca uwagę, że umieszczenie zwolnienia ze świadectwa energetycznego - dla wykupów prowadzonych na podstawie przepisu Prawa wodnego - w ustawie powodziowej, zamiast w samym Prawie wodnym, budzi wątpliwości co do poprawności takiego rozwiązania. W konsultacjach społecznych wzięło udział niewiele osób: złożono osiem ankiet i jedenaście komentarzy, część od osób bezpośrednio czekających na wykup swojej nieruchomości; do skutków finansowych projektu nikt się nie odniósł. Do druku nie dołączono odrębnych opinii innych instytucji, takich jak Prokurator Generalny, Krajowa Rada Izb Rolniczych, Narodowy Bank Polski czy Sąd Najwyższy.

Budżet państwa wyda więcej pieniędzy: 31,1 mln zł na dokończenie wykupów rozpoczętych w 2025 roku (w tym 150 tys. zł na obsługę, czyli m.in. notariuszy i rzeczoznawców majątkowych) oraz dodatkowe 50 mln zł na nowe wykupy zagrożonych nieruchomości. Pieniądze mają pochodzić z rezerwy budżetowej na usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w której na 2026 rok zaplanowano łącznie ponad 1,8 mld zł na różne cele powodziowe. Więcej obowiązków czeka Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, które ma obsłużyć wykupy i w ciągu 30 dni od wejścia ustawy w życie przedstawić ministrowi zaktualizowane zapotrzebowanie na pieniądze.

To poselski projekt procedowany w trybie pilnym, co skróciło czas konsultacji społecznych. Zmienia przepisy uchwalone dopiero w maju 2025 roku z inicjatywy rządu. Opinia Biura Ekspertyz Sejmu powstała 24 lutego 2026 roku, przed dalszymi pracami nad projektem w Sejmie.

Biuro Ekspertyz Sejmu zwraca uwagę na problem z techniką pisania przepisów: zwolnienie ze świadectwa energetycznego dla wykupów prowadzonych na podstawie Prawa wodnego umieszczono w ustawie powodziowej, choć zdaniem ekspertów właściwym miejscem byłby sam przepis Prawa wodnego. W odróżnieniu od wykupów po powodzi z 2024 roku, ten mechanizm mógłby być stosowany bezterminowo, przy każdej przyszłej powodzi - co budzi wątpliwości, czy taki szeroki zakres był zamierzony przez autorów projektu.