Rządowy projekt ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE.

Ten projekt to zupełnie nowa ustawa, która tworzy specjalny mechanizm finansowy o nazwie FIZB. Ma on obsługiwać ogromną pożyczkę, jaką Polska bierze z Unii Europejskiej na wzmocnienie wojska i przemysłu zbrojeniowego w ramach unijnego programu SAFE. Projekt złożył rząd, a wiodącą rolę w jego przygotowaniu i późniejszej koordynacji pełni Minister Obrony Narodowej. Ustawa musi wejść w życie bardzo szybko, bo umowę pożyczkową z Komisją Europejską planuje się podpisać już w marcu 2026 roku.

• Powstaje nowy fundusz FIZB prowadzony przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), który zaciągnie w imieniu Polski pożyczkę SAFE - z wniosku złożonego 28 listopada 2025 r. wynika, że chodzi o kwotę ponad 43,7 mld euro.
• Skarb Państwa, reprezentowany przez ministra finansów, daje pełną, 100-procentową gwarancję spłaty tej pożyczki wraz z odsetkami - i to bez żadnej opłaty za taką gwarancję ani dodatkowego zabezpieczenia.
• Pieniądze z FIZB posłużą też do oddania wydatków, które wcześniej z własnej kasy pokryły Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, Krajowy Fundusz Drogowy i Fundusz Kolejowy, jeśli poszły one na zadania, które teraz kwalifikują się do sfinansowania z pożyczki SAFE.
• Kontrolę nad wydawaniem tych pieniędzy przejmuje Szef Krajowej Administracji Skarbowej (KAS), który będzie audytował zarówno BGK, jak i wszystkie firmy oraz instytucje korzystające ze środków.
• Zmienia się sposób liczenia tzw. klauzuli obronnej w budżecie państwa - do wydatków na obronność, które nie wliczają się do sztywnego krajowego limitu wzrostu wydatków, dolicza się teraz także środki z FIZB.

Projekt wniósł rząd, a wiodącą rolę w jego przygotowaniu i koordynacji pełni Minister Obrony Narodowej. Powód pośpiechu: trzeba zdążyć przed podpisaniem umowy pożyczkowej z Komisją Europejską, planowanym na marzec 2026 roku.

Zwykłego obywatela ta ustawa nie dotyka bezpośrednio - nie wprowadza żadnego nowego podatku ani opłaty. Dotyczy jednak pośrednio każdego podatnika, bo to Skarb Państwa, czyli wszyscy razem, bierze na siebie pełną odpowiedzialność za spłatę tej pożyczki, gdyby coś poszło nie tak. Jeśli prowadzisz firmę z branży zbrojeniowej albo pracujesz przy budowie dróg lub linii kolejowych o znaczeniu obronnym, ta ustawa może oznaczać nowe zlecenia - bo pieniądze z pożyczki mogą sfinansować także infrastrukturę transportową powiązaną z obronnością. Jeśli jesteś urzędnikiem lub księgowym w instytucji, która dostanie środki z tego funduszu, czeka cię dodatkowa kontrola i audyt ze strony Krajowej Administracji Skarbowej.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych. Projekt był co prawda udostępniony publicznie w rządowym rejestrze prac legislacyjnych, jednak - jak wprost podaje uzasadnienie - żadna firma ani organizacja nie zgłosiła zainteresowania pracami nad nim w ramach jawności działań lobbingowych.

Do tego projektu nie dołączono klasycznej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - uzasadnienie wprost zaznacza, że nie była ona w tym trybie wymagana. Mimo to z treści projektu wynika kilka konkretnych skutków. Polska zaciągnie pożyczkę na ponad 43,7 mld euro, spłacaną nawet przez 45 lat, z 10-letnim okresem karencji, w którym nie trzeba jeszcze spłacać samego kapitału. Pierwsza transza - zaliczka w wysokości 15% wartości pożyczki - ma wpłynąć od razu po podpisaniu umowy z Komisją Europejską, planowanym na marzec 2026 r., a kolejne transze będą uruchamiane co roku w kwietniu i październiku (w 2026 r. tylko w październiku). Pełna gwarancja Skarbu Państwa oznacza, że gdyby BGK nie poradził sobie ze spłatą, obciążyłoby to budżet państwa, czyli pośrednio wszystkich podatników. Zmiana zasad liczenia klauzuli obronnej pozwoli rządowi wydawać więcej na obronność bez naruszania krajowych reguł ograniczających wzrost wydatków budżetowych.

To pierwsze czytanie rządowego projektu, przygotowanego w trybie pilnym, tak by ustawa zdążyła wejść w życie przed podpisaniem umowy pożyczkowej z Komisją Europejską planowanym na marzec 2026 r. Ustawa ma wejść w życie już dzień po jej ogłoszeniu.