Do druku nr 2240 - opinia KIRP

Rząd proponuje utworzenie w każdym województwie nowego ciała - Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji do spraw polityki umiejętności (w skrócie WZK) - który ma pilnować, żeby oferta szkół zawodowych i kształcenia dopasowana była do tego, jakich pracowników faktycznie potrzebuje lokalny rynek pracy. To zupełnie nowa ustawa, nie zmiana istniejącej - wzmacnia też rolę samorządu województwa, czyli marszałka, w planowaniu edukacji zawodowej w regionie. Do tego rządowego projektu (oznaczonego wewnętrznie jako UD347) swoją opinię prawną przygotowali radcowie prawni z Krajowej Izby Radców Prawnych, wskazując miejsca wymagające poprawek.

• Powstaje nowy zespół w każdym województwie - Wojewódzki Zespół Koordynacji do spraw polityki umiejętności - jako ciało doradcze przy zarządzie województwa.
• Zespół dostaje prawo wydawania opinii, czy warto uczyć danego zawodu w danej szkole, biorąc pod uwagę potrzeby lokalnego rynku pracy.
• Ta opinia staje się warunkiem, by prowadzić kształcenie zawodowe i wpisać niepubliczną szkołę do rejestru - negatywna opinia może w praktyce zablokować otwarcie placówki.
• Członków zespołu wskazują różne uprawnione instytucje, ale ostateczną decyzję o powołaniu podejmuje samodzielnie marszałek województwa.
• Rząd ustala górny limit wydatków budżetu państwa na działanie zespołów, a zagrożenie przekroczeniem tego limitu może skutkować obcięciem kolejnej transzy pieniędzy dla danego województwa.

Projekt złożył rząd (dokument oznaczony wewnętrznym numerem UD347). Do druku dołączono opinię prawną Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Izby Radców Prawnych, przygotowaną przez prof. Rafała Stankiewicza - to głos samorządu zawodowego radców prawnych, a nie strony rządowej.

Jeśli planujesz otworzyć niepubliczną szkołę zawodową albo prowadzisz już taką placówkę i chcesz uruchomić nowy kierunek kształcenia, ta zmiana dotyczy Cię wprost - zanim wpiszesz szkołę do rejestru, wojewódzki zespół oceni, czy dany zawód jest w ogóle potrzebny na lokalnym rynku pracy, a jego negatywna opinia może w praktyce uniemożliwić start działalności. Jeśli jesteś rodzicem albo uczniem wybierającym szkołę zawodową, zespół pośrednio wpłynie na to, jakie kierunki kształcenia będą w Twoim regionie w ogóle dostępne. Jeśli pracujesz w samorządzie województwa, marszałek zyskuje nowe zadanie - musi zbudować skład zespołu i pilnować, by wydatki na jego działanie nie przekroczyły ustalonego limitu, bo inaczej województwo straci część pieniędzy z budżetu państwa.

W kontekście analizowanego druku dostępna jest jedna opinia - Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Izby Radców Prawnych. Radcowie prawni chwalą sam pomysł - uporządkowanie regionalnej koordynacji kształcenia zawodowego i powiązanie go z potrzebami rynku pracy oceniają jako słuszny kierunek. Jednocześnie zgłaszają poważne zastrzeżenia: projekt nie precyzuje, czy opinia zespołu o sensowności kształcenia w danym zawodzie jest wiążąca, nie określa jasnych kryteriów jej wydawania, nie wymaga uzasadnienia ani nie przewiduje trybu odwołania się od niej - co ich zdaniem może naruszać zasadę przejrzystości prawa i konstytucyjną wolność prowadzenia działalności gospodarczej. Krytykują też brak jasnych zasad odmowy powołania kandydata do zespołu oraz brak obowiązku konsultacji, zanim urząd obetnie województwu część pieniędzy w ramach mechanizmu korygującego finansowanie. Do druku nie dołączono innych opinii ani stanowisk instytucji.

Dokument, który analizujemy - sama opinia radców prawnych - nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) ani konkretnych kwot, więc nie da się na jej podstawie podać, ile będzie kosztować utworzenie zespołów w całym kraju. Wiadomo tylko tyle, że projekt przewiduje górny limit wydatków budżetu państwa na funkcjonowanie zespołów oraz mechanizm, który pozwala obciąć województwu kolejną część pieniędzy, jeśli wydatki zaczną zbliżać się do tego limitu - konkretnej kwoty limitu ani szczegółów trybu obcinania środków treść opinii nie podaje. W praktyce oznacza to nową, dodatkową procedurę urzędową dla marszałków województw oraz nowy krok formalny dla każdego, kto chce otworzyć albo rozszerzyć niepubliczną szkołę zawodową.

Projekt trafił do Sejmu jako projekt rządowy w lutym 2026 roku; opinię Krajowej Izby Radców Prawnych przygotowano 24 lutego 2026 roku, na wczesnym etapie prac. Według aktualnego stanu proces ustawodawczy zakończył się - prezydent podpisał już tę ustawę.

Największym punktem spornym jest to, że opinia wojewódzkiego zespołu o sensowności kształcenia w danym zawodzie może w praktyce zablokować otwarcie szkoły, a projekt nie mówi wprost, czy jest ona wiążąca, ani nie daje jasnych zasad odwołania się od niej. Krajowa Izba Radców Prawnych ocenia to jako ryzyko nadmiernej i nieprzewidywalnej ingerencji w wolność prowadzenia działalności gospodarczej. W analizowanym dokumencie nie ma jednak odpowiedzi strony rządowej na te zarzuty - nie wiadomo, czy i jak projekt zostanie w tym zakresie zmieniony.