Sprawozdanie Komisji Edukacji i Nauki o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz ustawy o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej.

Komisja Edukacji i Nauki rozpatrzyła rządowy projekt zmian w ustawie o języku polskim i ustawie o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA) i rekomenduje Sejmowi jego przyjęcie. Projekt dotyczy zasad zdawania państwowego egzaminu z polskiego jako obcego - czyli egzaminu, który musi zdać każdy cudzoziemiec starający się np. o polskie obywatelstwo albo pobyt stały w Unii Europejskiej. Komisja proponuje m.in. możliwość szybkiego uzyskania duplikatu zgubionego certyfikatu, zmiany w podziale grup wiekowych zdających oraz nowe zasady opłat i kontroli jakości egzaminów.

Komisja rekomenduje Sejmowi przyjęcie projektu w przedstawionym brzmieniu. Najważniejsze rozwiązania to:

• Powstaje możliwość wydania duplikatu zgubionego lub zniszczonego certyfikatu za 100 zł - o duplikat można wystąpić nawet 25 lat po zdaniu egzaminu, bez ponownego przystępowania do niego.
• Osoby, które w dniu egzaminu skończyły 16 lub 17 lat, zdają go w grupie dla dorosłych (poziomy od A1 do C2), a nie razem z młodszymi dziećmi (poziomy do B2), jak dotychczas.
• Absolwenci zagranicznych szkół prowadzących nauczanie po polsku (np. szkół polonijnych) łatwiej potwierdzą znajomość języka - na podstawie świadectwa takiej szkoły, bez dodatkowego egzaminu, na poziomie B2.
• Opłata za przystąpienie do egzaminu ma być liczona jako procent przeciętnego wynagrodzenia (od 4% do 9%, zależnie od poziomu i grupy wiekowej), a nie jako stała kwota w euro.
• Wprowadzono obowiązkową kontrolę jakości ocen - co najmniej 15% prac pisemnych z każdego egzaminu musi zostać sprawdzone ponownie pod kątem prawidłowości oceny.

Projekt złożyła Rada Ministrów jako rządowy projekt ustawy - przygotowały go resorty odpowiedzialne za szkolnictwo wyższe i naukę oraz oświatę. Komisja Edukacji i Nauki rozpatrzyła projekt i w tym sprawozdaniu rekomenduje Sejmowi jego uchwalenie.

Jeśli jesteś cudzoziemcem starającym się o polskie obywatelstwo, kartę stałego pobytu w Unii Europejskiej, pracę lub studia wymagające potwierdzenia znajomości polskiego - to właśnie ten egzamin i certyfikat będą Cię dotyczyć. Jeśli masz 16 lub 17 lat, po zmianie przystąpisz do egzaminu razem z dorosłymi, z możliwością zdania na wyższym poziomie (C1, C2), a nie tylko do poziomu B2 jak dotychczas. Jeśli zdałeś egzamin wiele lat temu i zgubiłeś certyfikat - np. potrzebujesz go teraz do wniosku o obywatelstwo - nie musisz podchodzić do egzaminu ponownie, wystarczy zapłacić 100 zł i poczekać na duplikat. Jeśli uczysz się w polskiej szkole za granicą prowadzącej nauczanie po polsku, łatwiej wykażesz znajomość języka na podstawie świadectwa tej szkoły, bez dodatkowego egzaminu.

Do przedstawionego sprawozdania nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych - dokument zawiera wyłącznie tekst projektu ustawy w brzmieniu rekomendowanym przez komisję.

Projekt określa też koszty jego wdrożenia: maksymalne limity wydatków budżetu państwa na obsługę Komisji egzaminacyjnej przez NAWA wynoszą od 3 871 358 zł w 2027 r. do 4 797 190 zł w 2036 r. Gdyby wydatki w danym roku przekroczyły ten limit, ustawa przewiduje mechanizm korygujący - obniżenie wynagrodzeń osób zaangażowanych w organizację egzaminów, np. członków komisji egzaminacyjnych i wizytatorów. Opłaty wnoszone przez zdających (za egzamin, certyfikat, duplikat czy ponowne sprawdzenie pracy) trafiają w części do budżetu państwa, a ich wysokość będzie odtąd ustalana według sztywnych zasad w przepisach, a nie dowolnie przez podmioty organizujące egzaminy. Według danych Sejmu proces legislacyjny tego projektu został już zakończony - ustawa została podpisana przez Prezydenta.

Dokument to sprawozdanie Komisji Edukacji i Nauki dotyczące rządowego projektu ustawy (druk nr 2361) złożonego 11 marca 2026 r. Większość przepisów ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r., a część dotycząca świadectw ze szkół polonijnych - już 14 dni po ogłoszeniu ustawy.