Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących oraz niektórych innych ustaw.

Rząd proponuje zmianę przepisów, które regulują budowę elektrowni jądrowej w Polsce. Dziś inwestor musi mieć w ręku pełne, ostateczne pozwolenie na budowę całego obiektu, zanim ruszy z jakimikolwiek pracami na placu budowy. Projekt wprowadza nowy, szybszy tryb - pozwolenie na tzw. wstępne roboty budowlane - dzięki któremu część prac (wykopy, drogi, place, fundamenty) będzie mogła zacząć się dużo wcześniej. Chodzi o to, by budowa polskiej elektrowni jądrowej nie opóźniała się tak, jak dzieje się to przy podobnych inwestycjach na świecie, przy zachowaniu tego samego poziomu bezpieczeństwa jądrowego i budowlanego.

• Dziś inwestor budujący elektrownię jądrową musi poczekać na pełne pozwolenie na budowę całego obiektu, zanim zacznie jakiekolwiek prace. Po zmianie będzie mógł najpierw uzyskać osobne, szybsze pozwolenie na wstępne roboty budowlane i zacząć je realizować, zanim gotowa będzie cała dokumentacja projektowa elektrowni.
• Powstaje podział takich wstępnych prac na dwie grupy: proste roboty (np. wykopy, drogi, place, zbiorniki przeciwpożarowe) inwestor może wykonać bez dodatkowej zgody nadzoru atomowego, a prace ważne dla bezpieczeństwa jądrowego (np. wzmacnianie gruntu pod fundamenty, montaż zbrojenia) wymagają osobnego zezwolenia od Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki (PAA).
• Za rozpatrzenie wniosku o to nowe zezwolenie inwestor zapłaci 1 500 000 zł - pieniądze trafią do budżetu państwa za pośrednictwem konta Państwowej Agencji Atomistyki.
• Znika wymóg, zgodnie z którym pozwolenie na budowę musi obejmować elementy, które od razu mogą samodzielnie działać. Dzięki temu elektrownię jądrową będzie można budować etapami, nawet jeśli poszczególne części same w sobie jeszcze nie działają, dopóki nie powstanie cała inwestycja.
• Wydłuża się z 45 do 90 dni termin, jaki urząd ma na wydanie decyzji o wpływie takiej inwestycji na środowisko.

Projekt zgłosił rząd jako projekt rządowy. Uzasadnienie wskazuje, że celem jest przyspieszenie budowy elektrowni jądrowej w Polsce - doświadczenia międzynarodowe pokazują, że tego typu inwestycje są obarczone dużym ryzykiem opóźnień, a obecne przepisy uznano za niewystarczające do sprawnej realizacji.

Dla większości obywateli zmiana nie oznacza żadnych nowych obowiązków ani opłat - dotyczy głównie inwestora budującego elektrownię jądrową oraz urzędów zaangażowanych w ten proces. Jeśli mieszkasz w okolicy planowanej lokalizacji elektrowni jądrowej, w praktyce oznacza to, że pierwsze prace budowlane - wykopy, drogi, place - mogą pojawić się szybciej niż dotąd, jeszcze zanim zapadnie ostateczna decyzja o budowie całego obiektu. Masz też prawo zgłosić uwagi do wniosku o nowe zezwolenie, ale termin na to jest krótszy niż zwykle - tylko 14 dni. Jeśli pracujesz w administracji publicznej obsługującej taką inwestycję (np. w urzędzie wojewódzkim, w wojewódzkim nadzorze budowlanym albo w Państwowej Agencji Atomistyki), pojawi się nowy rodzaj postępowania i nowe terminy do pilnowania. Pośrednio zmiana ma dotyczyć też wszystkich odbiorców energii - według uzasadnienia projektu ma ona skrócić budowę elektrowni jądrowej nawet o dwa lata, co ma znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Do treści druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych.

Dokument nie zawiera osobnej Oceny Skutków Regulacji z wyliczeniem kosztów budżetowych. Z uzasadnienia wynika, że nowe rozwiązania mają skrócić proces przygotowania i realizacji budowy elektrowni jądrowej nawet o dwa lata, co ma zmniejszyć ryzyko opóźnień znanych z podobnych inwestycji na świecie. Jedyny konkretny koszt wskazany w projekcie to opłata za rozpatrzenie wniosku o zezwolenie na wstępne roboty budowlane - 1 500 000 zł, którą ponosi inwestor, a która zasili budżet państwa. Nowe obowiązki spadną na urzędy: wojewoda będzie wydawał dodatkowy rodzaj pozwolenia na budowę, wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego - dodatkowy rodzaj pozwolenia na użytkowanie, a Prezes Państwowej Agencji Atomistyki - nowe zezwolenie związane z bezpieczeństwem jądrowym, przy czym przed jego wydaniem musi też zasięgnąć opinii Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w sprawie ochrony fizycznej obiektu. Sprawy wszczęte przed wejściem ustawy w życie będą kończone na dotychczasowych zasadach, a cała ustawa zacznie obowiązywać po 14 dniach od ogłoszenia.

To rządowy projekt zmiany obowiązującej od 2011 roku specustawy jądrowej, wcześniej nowelizowanej już m.in. w 2023 roku. Dokument, który analizujemy, to etap projektu przed skierowaniem do dalszych prac parlamentarnych.