Do druku nr 2412 - ocena skutków regulacji

Projekt zmienia ustawę o imprezach turystycznych, żeby uratować biura podróży przed falą bankructw po wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie 28 lutego 2026 roku. Chodzi o wycieczki do miejsc takich jak Iran, Izrael, Liban, Jordania, Arabia Saudyjska czy Zjednoczone Emiraty Arabskie, które trzeba było odwołać - dziś w takiej sytuacji podróżny ma prawo do zwrotu pieniędzy, a biura podróży są zalewane taką liczbą żądań naraz, że grozi im utrata płynności finansowej. Projekt pozwala biurom zaproponować klientowi bon do wykorzystania w ciągu dwóch lat zamiast natychmiastowego zwrotu gotówki - dokładnie tak, jak robiono to w 2020 roku podczas pandemii. Projekt złożyła grupa posłów jako projekt komisyjny.

• Dziś: jeśli wojna lub inne nadzwyczajne zdarzenie uniemożliwia wycieczkę, podróżny ma prawo do zwrotu pieniędzy. Po zmianie: biuro podróży może zamiast tego zaproponować bon (voucher) do wykorzystania na inną wycieczkę w ciągu dwóch lat - ale tylko za zgodą klienta.
• Wartość bonu nie może być niższa niż kwota, którą podróżny wcześniej zapłacił za wycieczkę.
• Pieniądze "zamrożone" w bonie są nadal chronione tak samo jak zwykła wpłata na wycieczkę - czyli objęte tym samym zabezpieczeniem (ubezpieczeniem, gwarancją bankową albo kontem powierniczym), jakie miało biuro podróży w dniu podpisania pierwotnej umowy.
• Nowy przepis dotyczy tylko umów zawartych z biurem podróży jako organizatorem całej wycieczki - nie obejmuje np. samego biletu lotniczego kupionego osobno ani wyjazdów krótszych niż doba bez noclegu.
• Ustawa ma wejść w życie dzień po ogłoszeniu, czyli od razu po podpisaniu.

Projekt złożyła grupa posłów jako projekt komisyjny (przedstawiciel wnioskodawców: poseł Tadeusz Tomaszewski), by chronić biura podróży przed utratą płynności finansowej po wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie 28 lutego 2026 r.

Jeśli miałeś wykupioną wycieczkę do Iranu, Izraela, Libanu, Jordanii, Arabii Saudyjskiej albo Zjednoczonych Emiratów Arabskich i musiała zostać odwołana z powodu wojny, biuro podróży może zaproponować ci bon zamiast zwrotu pieniędzy na konto - ale to ty decydujesz, czy się zgadzasz. Jeśli się nie zgodzisz, nadal masz prawo żądać zwrotu gotówki. Jeśli prowadzisz biuro podróży, zyskujesz narzędzie, które pozwala nie oddawać od razu wszystkich wpłat naraz, gdy wielu klientów rezygnuje jednocześnie z powodu wojny - co ma cię chronić przed bankructwem. Z danych przywołanych w dokumencie wynika, że rocznie z zagranicznych wycieczek organizowanych przez biura podróży korzysta około 3-4 miliony Polaków, ale kierunki objęte obecnie najwyższym zagrożeniem, których dotyczy ta zmiana, to nie więcej niż około 280 tysięcy wyjazdów rocznie.

Autorzy opinii Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji zwracają uwagę na kilka problemów legislacyjnych - m.in. niejasne sformułowania dotyczące "rozwiązania" i "odstąpienia" od umowy oraz użycie obcego słowa "voucher" zamiast polskiego "bon" czy "talon", co ich zdaniem może utrudniać zrozumienie przepisu. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) ostrzega, że w praktyce klienci mogą odczuwać presję, by przyjąć bon zamiast żądać zwrotu pieniędzy, mimo że formalnie zgoda ma być dobrowolna - UOKiK przypomina też, że nakładał kary na biura podróży za niekorzystne dla klientów zmiany warunków umów. W konsultacjach społecznych do projektu odniosło się tylko 5 komentarzy, a zdania w nich były podzielone - część popierała rozwiązanie jako pomoc dla branży, inni wskazywali na ryzyka dla konsumentów i brak pełnej analizy kosztów ekonomicznych.

Ocena Skutków Regulacji (OSR) wskazuje, że projekt nie wymaga wydatków z budżetu państwa ani budżetów samorządów, bo dotyczy relacji między biurami podróży a klientami, a nie pieniędzy publicznych. Dla biur podróży (szacunkowo 2 500-3 500 aktywnie działających firm spośród ponad 5 600 wpisanych do rejestru) zmiana ma być korzystna - łatwiej im będzie utrzymać płynność finansową, gdy wielu klientów naraz zażąda zwrotu pieniędzy. Dla podróżnych OSR ocenia skutek jako neutralny - pod warunkiem, że przyjęcie bonu naprawdę będzie dobrowolne, a nie wymuszone. Dokument zwraca uwagę na ryzyko: bon zamrożony na dwa lata może stracić na wartości przez inflację, a dla osób mniej zamożnych brak dostępu do tych pieniędzy przez ten czas może być bardziej dotkliwy niż dla osób zamożniejszych. OSR nie podaje jednak konkretnej kwoty strat ani oszczędności w złotówkach, bo - jak przyznają autorzy - nie da się przewidzieć, ile osób w praktyce zdecyduje się na bon.

Opinia Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji z 27 kwietnia 2026 r. ocenia komisyjny projekt zmiany ustawy o imprezach turystycznych, zgłoszony jako pilna reakcja na wojnę na Bliskim Wschodzie. To samo biuro wcześniej oceniło już zgodność projektu z prawem Unii Europejskiej (26 marca 2026 r.). Sejm uchwalił już tę ustawę, a dokument trafił do podpisu Prezydenta.

Największy spór dotyczy tego, czy przyjęcie bonu rzeczywiście będzie dobrowolne. Autorzy projektu przekonują, że to tylko dodatkowa opcja dla klienta, ale UOKiK i eksperci ostrzegają, że biura podróży mogą w praktyce wywierać presję na klientów, by nie żądali zwrotu gotówki. Kontrowersyjny jest też okres ważności bonu - dwa lata, podczas gdy Komisja Europejska zaleca, by tego typu bony obowiązywały maksymalnie 12 miesięcy, a niewykorzystane środki powinny wracać do klienta w gotówce. Doświadczenia z bonami wprowadzonymi w czasie pandemii COVID-19 pokazują, że tylko około jedna czwarta turystów zdecydowała się wtedy na bon, a wielu klientów miało później kłopoty z odzyskaniem pieniędzy za niewykorzystane bony.