Do druku nr 2440 - ocena BEOS w sprawie zgodności z prawem UE

To nie projekt ustawy, tylko opinia prawna sporządzona przez ekspertów Kancelarii Sejmu na wniosek Marszałka Sejmu. Sprawdzają w niej, czy plan pozwalający Agencji Rozwoju Przemysłu pożyczać pieniądze wybranym firmom z branży węgla kamiennego jest zgodny z unijnymi zasadami dotyczącymi pomocy państwa dla firm.

• Dotyczy dodania do ustawy o systemie instytucji rozwoju nowego przepisu, który pozwoli Agencji Rozwoju Przemysłu udzielać pożyczek firmom górniczym, firmom z koncesją na wydobycie węgla oraz firmom likwidującym kopalnie - na obniżenie kosztów działalności lub jej uporządkowanie.
• Eksperci uznali, że mechanizm spełnia cechy pomocy publicznej, ale nie wymaga wcześniejszego zgłoszenia Komisji Europejskiej - dopiero każda konkretna pożyczka będzie oceniana osobno.

Opinię napisało Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu, na wniosek Marszałka Sejmu. Sam oceniany projekt ustawy złożył poseł Krzysztof Gadowski.

Jeśli pracujesz w kopalni węgla kamiennego albo w firmie z nią związanej, ta zmiana może dać twojemu pracodawcy dostęp do pożyczek na obniżenie kosztów działania lub uporządkowanie firmy w czasie wygaszania wydobycia - w praktyce może to wpłynąć na to, jak długo utrzymają się miejsca pracy. Dla reszty obywateli sprawa jest pośrednia - pieniądze na pożyczki pochodzą ze Skarbu Państwa, czyli w pewnym sensie z pieniędzy publicznych.

Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji uznało, że planowane pożyczki dla firm górniczych spełniają wszystkie cztery warunki uznania ich za pomoc publiczną według prawa unijnego - pochodzą od państwa (poprzez spółkę Skarbu Państwa), są korzystne dla firm, dotyczą tylko wybranej grupy przedsiębiorców i mogą wpływać na konkurencję między firmami z różnych krajów Unii Europejskiej (UE). Mimo to eksperci ocenili, że projekt nie wymaga wcześniejszego zgłoszenia Komisji Europejskiej, bo sam nie tworzy gotowego, automatycznego programu wsparcia - każda pożyczka będzie wymagała osobnej zgody rady nadzorczej i walnego zgromadzenia Agencji Rozwoju Przemysłu, a dopiero konkretna, przyznana pożyczka będzie mogła podlegać ocenie jako pomoc dla pojedynczej firmy.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia prawna dotycząca zgodności z prawem unijnym, nie analiza kosztów. Z jego treści wynika, że jeśli projekt wejdzie w życie, Agencja Rozwoju Przemysłu zyska nowe narzędzie: możliwość pożyczania pieniędzy firmom górniczym. Projekt nie określa jednak konkretnych warunków tych pożyczek - kwot, oprocentowania czy terminów spłaty - więc eksperci zwrócili uwagę, że nie można wykluczyć, że będą one korzystniejsze niż na rynku.

Opinię sporządzono 16 kwietnia 2026 r. w trybie pilnym, na wniosek Marszałka Sejmu, w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju.