Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw.

Rząd chce poprawić przepisy reformy planowania przestrzennego, którą wprowadzono w 2023 roku. Ta reforma nakazała gminom sporządzenie nowych planów ogólnych (dokumentów obejmujących całą gminę) i wprowadziła zintegrowane plany inwestycyjne oraz internetowy Rejestr Urbanistyczny, w którym mają się pojawiać informacje o planach i decyzjach dotyczących zabudowy. W praktyce część terminów okazała się zbyt krótka, a niektóre przepisy budziły wątpliwości interpretacyjne wśród urzędników i inwestorów, dlatego projekt wydłuża kluczowe terminy (m.in. ważność dotychczasowych dokumentów planistycznych gmin) i poprawia szczegóły kilku procedur, żeby reforma dała się sprawnie dokończyć. To zmiana już obowiązującej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz kilku ustaw powiązanych, a nie zupełnie nowe prawo.

• Gminy dostają więcej czasu - dotychczasowe dokumenty planistyczne (studia uwarunkowań) będą ważne do 31 sierpnia 2026 r. zamiast do 30 czerwca 2026 r., czyli o dwa miesiące dłużej na uchwalenie nowych planów ogólnych.
• O warunki zabudowy będzie mógł wystąpić tylko ten, kto ma prawo do działki, na przykład jest jej właścicielem, użytkownikiem wieczystym albo ma zgodę właściciela - dziś wniosek może złożyć praktycznie każdy, nawet bez żadnego prawa do gruntu. Trzeba będzie złożyć pisemne oświadczenie o tym prawie, a za podanie nieprawdy będzie grozić odpowiedzialność karna.
• Gmina zyskuje nowe narzędzie - rada gminy będzie mogła zażądać od inwestora dołączenia tzw. koncepcji urbanistyczno-architektonicznej wraz ze zrozumiałą dla mieszkańców wizualizacją zabudowy, zanim uchwali zintegrowany plan inwestycyjny, czyli przyspieszoną ścieżkę uzgadniania dużych inwestycji z gminą.
• Wójt, burmistrz albo prezydent miasta będzie miał 14 dni zamiast 3 dni roboczych na sprawdzenie wniosku inwestora o taki plan inwestycyjny - więcej czasu na rzetelną weryfikację, zanim sprawa trafi do rady gminy.
• Pełne uruchomienie części obowiązków w cyfrowym Rejestrze Urbanistycznym przesuwa się w czasie, m.in. do końca listopada 2026 r., a dla części danych nawet do 2029 lub 2032 roku, żeby urzędy zdążyły się przygotować technicznie.

Projekt zgłosił rząd - to projekt rządowy przygotowany przez resort odpowiedzialny za budownictwo, planowanie przestrzenne i mieszkalnictwo, w odpowiedzi na problemy zauważone przy wdrażaniu reformy planowania przestrzennego z 2023 roku.

Zmiany dotkną przede wszystkim osoby planujące budowę domu lub inwestycję na działce, a także same gminy i deweloperów. Jeśli myślisz o budowie domu na działce, którą dopiero chcesz kupić, przygotuj się na zmianę zasad: wniosek o warunki zabudowy złożysz dopiero, gdy będziesz mieć prawo do tej działki - samo chęć "sprawdzenia możliwości zabudowy" bez żadnego tytułu prawnego do gruntu już nie wystarczy, trzeba będzie też złożyć oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Jeśli mieszkasz w gminie, która jeszcze nie uchwaliła nowego planu ogólnego, zyskujesz dwa dodatkowe miesiące spokoju - obowiązujące dotychczas ustalenia nie stracą ważności z dnia na dzień, tylko dopiero pod koniec sierpnia 2026 roku. Jeśli jesteś inwestorem lub deweloperem negocjującym z gminą duży projekt, na przykład osiedle wraz z drogą czy przedszkolem, zyskujesz więcej elastyczności w rozmowach z urzędem i możesz wcześniej ustalić z gminą, kto pokryje koszty całej procedury.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani konsultacji społecznych - projekt został jedynie udostępniony publicznie w ramach rządowego procesu legislacyjnego.

Do przedstawionej treści nie dołączono odrębnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) z konkretnymi kwotami czy liczbą osób, których dotyczy zmiana - dokument nie szacuje kosztów wdrożenia ani oszczędności. Z uzasadnienia wynika za to wprost, że nowe przepisy powinny pozytywnie wpłynąć na małe i średnie firmy prowadzące działalność objętą projektem, oraz że zmiany nie wiążą się z żadną pomocą publiczną ani z przepływem pieniędzy z budżetu państwa do konkretnych podmiotów. Głównym praktycznym skutkiem jest więcej czasu dla gmin na dokończenie planów ogólnych bez ryzyka utraty dofinansowania z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), który jest źródłem finansowania tej reformy.

Projekt to kolejny, poprawiający etap reformy planowania przestrzennego rozpoczętej ustawą z lipca 2023 roku. Ma formę rządowego projektu ustawy i trafia do Sejmu w standardowej procedurze ustawodawczej.