Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów oraz ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Rząd proponuje uproszczenie działania rejestru zastawów rejestrowych - oficjalnej bazy, w której banki i inne instytucje wpisują zabezpieczenia na majątku dłużnika (np. na samochodzie, maszynach czy innych cennych rzeczach). Dziś setki tysięcy wpisów sprzed ponad 20 lat tkwi w rejestrze, bo sądy nie mogą skutecznie doręczyć pism stronom, które zmieniły adresy lub już nie żyją. Projekt wprowadza zasadę, że zastaw, który wygasł po 20 latach od wpisu, automatycznie uznaje się za wykreślony - bez żmudnej procedury sądowej i bez konieczności zawiadamiania nikogo.

• Automatyczne wygaśnięcie po 20 latach: Zastaw rejestrowy, który nie zostanie przedłużony, uznaje się za wykreślony z mocy prawa - sąd zamieszcza w systemie informatycznym jedynie adnotację, bez wydawania orzeczenia i doręczania pism stronom.
• Możliwość przedłużenia o maksymalnie 10 lat: Strony, którym zależy na utrzymaniu zastawu, mogą go przedłużyć - muszą jednak złożyć do sądu zmianę (aneks) umowy zastawniczej przed upływem 20-letniego terminu.
• Numery PESEL i REGON zamiast ogólnego numeru identyfikacyjnego: Wpisy do rejestru zastawów będą musiały zawierać numer PESEL osoby fizycznej lub numer REGON firmy - co pozwoli lepiej identyfikować strony umowy.
• Rejestr pojazdów dostaje aktualniejsze dane: Centralna ewidencja pojazdów automatycznie otrzyma informację o dacie wygaśnięcia zastawu na samochodzie - bez oczekiwania na decyzję sądu.
• Porządkowanie starych wpisów: Sądy dostaną 5 lat od wejścia ustawy w życie na naniesienie adnotacji o wygaśnięciu zastawów, które już wygasły przed tą datą i co do których nie toczy się żadne postępowanie.

Projekt złożył rząd (Rada Ministrów) z inicjatywy Ministerstwa Sprawiedliwości. Celem jest odciążenie sądów od kilkuset tysięcy zawieszonych spraw o wykreślenie dawno wygasłych zastawów, które blokują działanie rejestru.

Dla większości Polaków ta zmiana zadziała w tle - bez żadnego działania z ich strony.

Jeśli kupujesz lub sprzedajesz używany samochód: rejestr zastawów stanie się dokładniejszy. Wpisy o zastawach sprzed 20 i więcej lat zostaną oznaczone jako wygasłe, więc łatwiej sprawdzisz, czy auto jest wolne od finansowych obciążeń - historia pojazdu nie będzie zaśmiecona archiwalnymi wpisami z dawno spłaconych kredytów czy leasingów.

Jeśli masz kredyt lub pożyczkę zabezpieczoną zastawem rejestrowym (np. na maszynie lub samochodzie firmowym): jeśli minęło lub zbliża się 20 lat od ustanowienia zastawu i chcesz go utrzymać - musisz pamiętać o złożeniu do sądu aneksu do umowy. Brak działania oznacza automatyczne wygaśnięcie zastawu.

Jeśli jesteś bankiem lub firmą udzielającą pożyczek pod zastaw: zyskujesz pewność, że rejestr odzwierciedla stan faktyczny, a nie zawiera „martwych" wpisów sprzed dekad.

Do projektu nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani konsultacji społecznych. Uzasadnienie potwierdza, że nikt nie zgłosił zainteresowania pracami w trybie ustawy o działalności lobbingowej. Projekt nie był też kierowany do unijnych organów opiniodawczych ani nie wymagał notyfikacji - zmiany dotyczą wyłącznie krajowego prawa proceduralnego i nie zawierają norm technicznych w rozumieniu unijnych przepisów.

Projekt nie zawiera Oceny Skutków Regulacji - uzasadnienie potwierdza wprost, że nie podlegał tej procedurze. Na podstawie treści projektu i uzasadnienia można wskazać następujące praktyczne następstwa:

• Sądy rejestrowe zostaną odciążone od kilkuset tysięcy niemożliwych do zakończenia spraw. Za to w ciągu 5 lat od wejścia ustawy w życie będą musiały przejrzeć wszystkie akta i nanieść adnotacje o wygaśnięciu dawnych zastawów.
• Rejestr zastawów stanie się bardziej wiarygodny - „martwe" wpisy przestaną pojawiać się w odpisach i zaświadczeniach wydawanych przez centralną informację o zastawach.
• Osoby kupujące samochody i inne rzeczy obciążone zastawem zyskają rzetelniejszą informację o stanie prawnym nabywanej rzeczy dzięki automatycznej aktualizacji centralnej ewidencji pojazdów.
• Strony umów zastawniczych muszą aktywnie pilnować terminu 20 lat i złożyć aneks, jeśli chcą utrzymać zastaw - brak działania oznacza jego automatyczne wygaśnięcie.
• Ustawa wejdzie w życie 9 miesięcy po ogłoszeniu - czas potrzebny na dostosowanie systemu informatycznego obsługującego rejestr zastawów.

Projekt rządowy, wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów (pozycja UD13), na etapie przed pierwszym czytaniem w Sejmie. Ustawa wejdzie w życie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia.