Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej.

Rząd proponuje zmianę w ustawie o pomocy społecznej, która ma uporządkować zasady świadczenia usług opiekuńczych w domu - czyli pomocy dla osób starszych, chorych lub niesamodzielnych, którym ktoś pomaga w codziennych czynnościach we własnym mieszkaniu. Dziś takie usługi funkcjonują w każdej gminie na innych zasadach, bo nie ma jednego ogólnopolskiego wzorca ich jakości. Projekt wprowadza obowiązek ustalenia jednego standardu tych usług w całym kraju, nowe wymagania dla osób, które je wykonują, oraz obowiązek gminy do sprawdzania, czy usługi są świadczone dobrze.

• Powstaje jeden, ogólnopolski standard świadczenia usług opiekuńczych w domu - dziś minister nie miał obowiązku go określić, po zmianie musi to zrobić w przepisie wykonawczym rządu.
• Gminy dostają wprost określony obowiązek monitorowania i oceniania jakości usług opiekuńczych świadczonych na ich terenie, a przy wykrytych nieprawidłowościach muszą reagować wobec firmy lub instytucji, która je świadczy.
• Osoba wykonująca usługi opiekuńcze musi być pełnoletnia, nie może być członkiem rodziny podopiecznego, musi złożyć oświadczenie o swojej zdolności psychofizycznej do tej pracy i przejść szkolenie z pierwszej pomocy.
• Doprecyzowano, co dokładnie obejmują usługi opiekuńcze: pomoc w codziennych czynnościach, higienę, zaleconą przez lekarza pielęgnację niewymagającą specjalistycznej wiedzy oraz, gdy to możliwe, kontakt z innymi ludźmi.
• Dla usług sąsiedzkich (gdy pomoc świadczy sąsiad) - jeśli sąsiad nie ukończył szkolenia z pierwszej pomocy, obowiązek jego zorganizowania przechodzi na instytucję, która takie usługi sąsiedzkie organizuje.

Projekt zgłosił rząd (Rada Ministrów), a przygotowało go Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Motywacją jest potrzeba ujednolicenia zasad opieki domowej w całym kraju oraz wypełnienie zobowiązania z Krajowego Planu Odbudowy (KPO) dotyczącego wprowadzenia standardów opieki długoterminowej.

Zmiana dotyczy przede wszystkim osób starszych, chorych i niesamodzielnych korzystających z pomocy w domu finansowanej przez gminę, a także ich rodzin oraz osób wykonujących taką opiekę - pracowników firm i instytucji świadczących usługi opiekuńcze oraz sąsiadów pomagających w ramach usług sąsiedzkich.

Jeśli masz starszego rodzica, który korzysta z pomocy opiekunki przysyłanej przez gminę - po zmianie usługa musi być świadczona według jednego, określonego przepisami standardu, a gmina ma obowiązek sprawdzać, czy jest to robione dobrze, i reagować na zgłoszone problemy.

Jeśli sam jesteś sąsiadem pomagającym starszej osobie w ramach usług sąsiedzkich i nie masz jeszcze szkolenia z pierwszej pomocy - po zmianie to instytucja organizująca te usługi musi zapewnić Ci takie szkolenie, a nie Ty sam musisz je sobie zorganizować i za nie zapłacić.

Osoby już wykonujące usługi opiekuńcze przed wejściem ustawy w życie, które nie spełniają nowych wymagań, dostają czas na dopełnienie formalności - miesiąc na złożenie oświadczenia o zdolności do pracy i trzy miesiące na uzupełnienie szkolenia z pierwszej pomocy.

Do treści projektu, jaka jest dostępna, nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji (np. Prokuratora Generalnego, Sądu Najwyższego, Narodowego Banku Polskiego czy organizacji branżowych) ani wyników konsultacji publicznych. W uzasadnieniu wskazano jedynie, że projekt zamieszczono w Biuletynie Informacji Publicznej oraz w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny i że nie wpłynęły do niego żadne zgłoszenia w ramach przepisów o działalności lobbingowej.

Dokument nie zawiera formalnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) z wyliczonymi kwotami - uzasadnienie nie podaje szacunku kosztów wdrożenia ani liczby osób, których zmiana dotknie. Wprost wskazano jedynie, że projekt nie będzie miał wpływu na działalność mikro-, małych i średnich firm oraz że nie tworzy zagrożeń korupcyjnych.

Opisowo: gminy zyskują nowy, sformalizowany obowiązek monitorowania i oceny jakości usług opiekuńczych, choć - jak zaznacza uzasadnienie - w praktyce już teraz nadzorują te usługi, więc nie jest to zadanie od zera. Osoby korzystające z opieki domowej mogą liczyć na bardziej jednolitą jakość usługi niezależnie od gminy. Osoby wykonujące usługi opiekuńcze i sąsiedzkie muszą dopełnić nowych formalności (oświadczenia, szkolenia), co dla firm świadczących te usługi może oznaczać dodatkową organizację szkoleń dla swoich pracowników.

To rządowy projekt zmiany obowiązującej ustawy o pomocy społecznej z 2004 roku, zgłoszony przez Radę Ministrów. Projekt ma wejść w życie 14 dni od ogłoszenia. Uzasadnienie wskazuje, że dotychczas w ogóle nie opracowano standardu tych usług, mimo że funkcjonują one od lat.