Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów oraz ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka rekomenduje przyjęcie rządowego projektu zmian w przepisach o zastawach rejestrowych - czyli prawnym zabezpieczeniu kredytów i pożyczek wpisywanym do specjalnego rejestru prowadzonego przez sądy rejonowe. Projekt ma przede wszystkim uporządkować ten rejestr: zastawy faktycznie wygasłe (bo dług spłacono lub minął termin umowy), lecz nigdy formalnie niewykreślone, będą znikać z rejestru automatycznie po 20 latach od wpisu - bez angażowania sądu, dłużnika ani wierzyciela.

Komisja rekomenduje przyjęcie projektu rządowego bez poprawek. Ustawa wprowadza automatyczne wygaśnięcie zastawu po 20 latach od wpisu - zamiast formalnego postanowienia sądu system dodaje elektroniczną adnotację o wygaśnięciu. Strony mogą wcześniej przedłużyć zastaw o maksymalnie 10 kolejnych lat poprzez zmianę umowy zastawniczej. Zmiana w przepisach o ruchu drogowym zapewnia, że informacja o wygaśnięciu zastawu na pojeździe trafia automatycznie do ewidencji pojazdów - kupujący używane auto zobaczy aktualny status. Sąd rejestrowy będzie też automatycznie weryfikował dane wnioskodawcy z rejestrami PESEL i REGON przed dokonaniem wpisu.

Projekt złożył rząd Rzeczypospolitej Polskiej. Motywacją jest porządkowanie rejestru zastawów, który od lat gromadzi tysiące wpisów dotyczących zastawów faktycznie wygasłych, ale nigdy formalnie niewykreślonych - co utrudnia obrót mieniem i weryfikację jego stanu prawnego.

Ustawa dotyczy przede wszystkim osób i firm, które dawno spłaciły kredyt lub pożyczkę zabezpieczoną zastawem - np. na samochodzie, maszynie rolniczej czy sprzęcie firmowym - a wierzyciel (bank, firma leasingowa) nigdy nie złożył wniosku o wykreślenie zastawu z rejestru.

Jeśli jesteś właścicielem pojazdu lub maszyny z takim „martwym" zastawem wpisanym do rejestru ponad 20 lat temu - po wejściu ustawy w życie zastaw zniknie automatycznie, bez składania wniosków i bez ponoszenia opłat sądowych. Sądy mają 5 lat na uzupełnienie adnotacji o wygaśnięciu dla zastawów, które już wygasły na starych zasadach, ale nadal widnieją w rejestrze.

Jeśli kupujesz używany samochód i sprawdzasz jego historię przed zakupem - informacja o wygaśnięciu zastawu trafi do ewidencji pojazdów automatycznie, więc łatwiej sprawdzisz, czy auto jest wolne od obciążeń finansowych.

Do sprawozdania komisji nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani konsultacji społecznych.

Ustawa nie zawiera Oceny Skutków Regulacji. Na podstawie treści projektu: właściciele rzeczy obciążonych starymi zastawami zyskają czysty stan prawny automatycznie i bezpłatnie. Sądy rejonowe będą musiały przez 5 lat od wejścia ustawy w życie sukcesywnie uzupełniać adnotacje o wygaśnięciu dla zastawów już wygasłych, ale niewykreślonych - jednorazowe obciążenie administracyjne. Banki i wierzyciele chcący utrzymać zastaw dłużej niż 20 lat będą musieli zadbać o jego przedłużenie poprzez zmianę umowy - inaczej stracą zabezpieczenie z mocy ustawy. Dotychczasowe przepisy wykonawcze ministra dotyczące rejestru przestają obowiązywać najpóźniej 12 miesięcy od wejścia ustawy w życie; minister musi do tego czasu wydać nowe. Sama ustawa wchodzi w życie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Rządowy projekt ustawy rozpatrywany w X kadencji Sejmu. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka wydała sprawozdanie z rekomendacją przyjęcia projektu. Ustawa ma wejść w życie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia.