Do druku nr 2645 - opinia RGNiSW

To oficjalna opinia Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie fragmentu rządowego projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji - nowego prawa, które ma zastąpić dzisiejsze ubezwłasnowolnienie łagodniejszymi rozwiązaniami, takimi jak asystent prawny czy kurator wspierający. Rada opiniuje tylko jeden wątek tego projektu: kto może zasiadać w radzie uczelni, czyli ciele nadzorującym m.in. finanse i strategię szkoły wyższej. Rada popiera kierunek zmiany, ale wnosi o poprawkę techniczną w kolejności przepisu.

• Dziś: żeby zasiadać w radzie uczelni, wystarczy mieć pełną zdolność do czynności prawnych - nawet jeśli sąd ustanowił dla tej osoby kuratora, który reprezentuje ją w sprawach prawnych.
• Po zmianie: trzeba być pełnoletnim i dodatkowo nie mieć ustanowionego kuratora reprezentującego ani pełnomocnika rejestrowanego - czyli osoby wyznaczonej, by pomagać w podejmowaniu decyzji prawnych.
• Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego popiera ten kierunek zmiany, bo domyka lukę: dziś można formalnie mieć pełną zdolność prawną, a jednocześnie korzystać z kuratora czy pełnomocnika i mimo to zasiadać w radzie.
• Rada wnosi jednak, by nowy warunek umieścić w innym miejscu listy wymogów (jako kolejny punkt na końcu listy, a nie na początku) - żeby zachować logiczną kolejność, od najważniejszych do bardziej szczegółowych wymagań.

Zmiana dotyczy głównie osób, które już zasiadają albo mogłyby zasiadać w radach uczelni - to zwykle naukowcy, przedstawiciele biznesu lub samorządu, powoływani jako członkowie zewnętrzni tych ciał.

Jeśli jesteś na przykład emerytowanym profesorem albo przedsiębiorcą zaproszonym do rady uczelni i ze względu na chorobę czy podeszły wiek masz ustanowionego kuratora, który pomaga ci w sprawach prawnych - po zmianie nie będziesz mógł zostać członkiem rady uczelni, nawet jeśli formalnie masz pełną zdolność do czynności prawnych.

Osoby, które nie korzystają z takich form wsparcia, nie odczują żadnej zmiany.

Do kontekstu dołączono jedną opinię - Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Rada nie kwestionuje samej idei zmiany i uznaje potrzebę zmiany przepisu o składzie rady uczelni, wskazując, że dziś możliwa jest sytuacja, w której członek rady formalnie ma pełną zdolność do czynności prawnych, a jednocześnie korzysta z kuratora reprezentującego lub pełnomocnika rejestrowanego. Jedyne zastrzeżenie Rady dotyczy sposobu zapisania przepisu - domaga się ona przesunięcia nowego warunku w inne miejsce listy wymogów, by zachować logiczną kolejność ważności przesłanek.

Ten dokument to opinia, nie sama ustawa - nie zawiera własnej Oceny Skutków Regulacji (OSR). Jeśli zmiana zostanie przyjęta w proponowanym kształcie, uczelnie będą musiały na bieżąco sprawdzać, czy kandydaci i obecni członkowie rad uczelni nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego lub pełnomocnika rejestrowanego. Opinia zaznacza, że to samo kryterium - przez odwołania w innych przepisach - dotyczy też licznych innych funkcji i stanowisk w nauce, więc zmiana może mieć szersze, systemowe znaczenie dla obsady stanowisk w uczelniach i instytucjach naukowych. Dokument nie podaje, ilu osób realnie może to dotyczyć.