Rządowy projekt ustawy o ratyfikacji Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Albanii o zabezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie dnia 23 lutego 2026 r.

Rząd proponuje, by Sejm wyraził zgodę na ratyfikację przez Prezydenta umowy z Albanią o zabezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie 23 lutego 2026 r. To zupełnie nowa umowa międzynarodowa - do tej pory Polska i Albania nie miały żadnych wspólnych ustaleń w tej dziedzinie. Umowa ma rozwiązać problem osób, które pracowały lub mieszkały w obu krajach: pozwoli liczyć razem polskie i albańskie lata składkowe przy ustalaniu prawa do emerytury czy renty oraz pobierać polskie świadczenie, mieszkając w Albanii, i odwrotnie. Inicjatywa wyszła od strony albańskiej, a Polska zdecydowała się na nią, licząc na korzyści społeczne i gospodarcze.

Projekt złożył rząd - resort wiodący to Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Inicjatywę podjęła Albania notą z kwietnia 2022 r., a negocjacje ruszyły po zgodzie premiera w marcu 2023 r.

Umowa dotyczy niewielkiej, ale konkretnej grupy ludzi. Z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wynika, że na koniec stycznia 2026 r. w Polsce ubezpieczonych było 658 obywateli Albanii, głównie pracujących w budownictwie i transporcie, a Ministerstwo Spraw Zagranicznych szacuje, że w Albanii mieszka na stałe lub czasowo około 200 Polaków. Jeśli jesteś Polakiem, który wyjechał do pracy lub na emeryturę do Albanii i wcześniej pracowałeś w Polsce - Twoje polskie i albańskie lata składkowe będą się liczyć razem, a polską emeryturę lub rentę dostaniesz też, mieszkając w Albanii. Jeśli jesteś obywatelem Albanii zatrudnionym w Polsce, np. w budownictwie czy transporcie - Twoje polskie okresy ubezpieczenia pomogą Ci nabyć prawo do albańskiej emerytury, a firma, która Cię oddelegowała, nie zapłaci podwójnie składek na ubezpieczenie. Umowa nie zmienia zasad uzyskiwania pozwolenia na pracę ani nie dotyczy leczenia za granicą.

Do przekazanej treści druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji, takich jak Prokuratura Generalna czy Sąd Najwyższy - tekst umowy negocjował bezpośrednio rząd ze stroną albańską. W uzasadnieniu przywołano jedynie stanowiska resortów: Minister Zdrowia potwierdził, że leczenie i inne świadczenia zdrowotne nie zostały objęte umową, a Ministerstwo Spraw Zagranicznych zaakceptowało ograniczony, kompromisowy zapis o ochronie danych osobowych, bo Albania - jako państwo spoza Unii Europejskiej - nie mogła zaakceptować pełnych standardów unijnych w tym zakresie.

Ocena Skutków Regulacji (OSR) jest w dokumencie i wprost stwierdza, że umowa nie obciąży budżetu państwa ani budżetów gmin, bo objęte nią świadczenia nie są z nich finansowane. Koszt spadnie na fundusze ubezpieczeniowe (m.in. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych) oraz Fundusz Pracy i jest szacowany jako bardzo niewielki: maksymalnie 0,6 mln zł w drugiej połowie 2026 r. i 1,16 mln zł w 2027 r. łącznie na emerytury, renty, odszkodowania i zasiłki dla bezrobotnych. Dla Polski nie trzeba zmieniać żadnej ustawy - wystarczy, że instytucje ubezpieczeniowe obu krajów zaczną stosować już podpisane, techniczne porozumienie wykonawcze. Realne obciążenie pojawi się najwcześniej w 2027 r., bo tyle zwykle trwa procedura wejścia takiej umowy w życie.

To tzw. duża ratyfikacja - zgodnie z Konstytucją RP wymaga uprzedniej zgody Sejmu wyrażonej w ustawie, bo umowa reguluje sprawy zastrzeżone dla ustaw i przewiduje rozwiązania inne niż dzisiejsze polskie przepisy, np. wypłatę świadczeń za granicę.