Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy.

Dwaj posłowie złożyli projekt zmiany Kodeksu wyborczego, który znosi specjalną zasadę obowiązującą dziś komitety wyborcze tworzone przez mniejszości narodowe. Obecnie takie komitety mogą wprowadzić swoich kandydatów do Sejmu, nawet jeśli w całym kraju zdobędą mniej niż 5 procent głosów - inne komitety muszą ten próg przekroczyć. Projekt to nie inicjatywa rządu, tylko dwóch posłów, i dotyczy zmiany już obowiązującej ustawy, a nie tworzenia nowego prawa. Wnioskodawcy uważają, że taki wyjątek narusza zasadę równości wyborów.

• Znika zwolnienie komitetów wyborczych mniejszości narodowych z obowiązku przekroczenia 5 procent głosów w skali kraju - dziś taki komitet wchodzi do podziału mandatów nawet z niższym wynikiem, po zmianie musi spełnić ten sam warunek co każdy inny komitet.
• Znika powiązany przepis techniczny, który pozwalał uwzględniać takie komitety przy podziale mandatów w okręgach mimo nieprzekroczenia progu - w praktyce korzystały z niego głównie komitety związane z mniejszością niemiecką.
• Zmienia się opis procedury, według której Państwowa Komisja Wyborcza wstępnie ustala i ogłasza wyniki głosowania w skali kraju - to zmiana czysto techniczna, będąca konsekwencją usunięcia przywileju, a nie nowy sposób liczenia głosów.

Projekt złożyli posłowie Janusz Kowalski i Krzysztof Mulawa, nie rząd. Uważają, że obecny przywilej wyborczy dla mniejszości narodowych narusza konstytucyjną zasadę równości wyborów.

Jeśli głosujesz na komitet wyborczy mniejszości narodowej, na przykład mniejszości niemieckiej na Śląsku Opolskim, sam akt głosowania się nie zmienia - Twój głos liczy się tak samo jak dziś. Zmienia się jednak reguła gry: żeby taki komitet mógł wprowadzić swoich przedstawicieli do Sejmu, będzie musiał zdobyć co najmniej 5 procent głosów w całym kraju, tak jak każdy inny komitet wyborczy. Jeśli głosujesz na małą partię lub komitet, który nie przekracza progu 5 procent, Twoja sytuacja się nie zmienia, ale projekt ma sprawić, że zasada progu wyborczego będzie dotyczyć wszystkich jednakowo, bez wyjątków dla jednej grupy wyborców.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych.

Autorzy projektu deklarują, że zmiana nie pociąga za sobą żadnych kosztów dla budżetu państwa ani budżetów samorządów i nie wymaga wydania nowych przepisów wykonawczych. Dokument nie zawiera niezależnej Oceny Skutków Regulacji, lecz urzędową deklarację skutków przygotowaną przez samych wnioskodawców, w której piszą, że efektem będzie zrównanie sytuacji prawnej wszystkich wyborców korzystających z prawa do głosowania oraz - ich zdaniem - zmniejszenie napięć społecznych. To ocena autorów projektu, a nie niezależnej instytucji czy analizy zewnętrznej.

To poselski projekt zmiany ustawy, złożony w Sejmie obecnej kadencji. Z treści dokumentu nie wynika, na jakim etapie prac obecnie się znajduje ani czy był już rozpatrywany przez komisję sejmową.

Projekt dotyka drażliwego tematu praw mniejszości narodowych. Autorzy argumentują, że obecny przywilej łamie zasadę równości głosów, bo część wyborców może zdobyć swoją reprezentację w Sejmie mniejszym kosztem głosów niż inni. Z drugiej strony zwolnienie z progu 5 procent dla komitetów mniejszości narodowych funkcjonuje w polskim prawie wyborczym od lat właśnie po to, by zagwarantować mniejszościom narodowym, które ze względu na niewielką liczebność nigdy nie przekroczyłyby ogólnokrajowego progu, jakąkolwiek reprezentację w Sejmie. Usunięcie tego przepisu może więc oznaczać, że mniej liczne mniejszości narodowe stracą realną szansę na własnych posłów.