Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia nadzoru sądowego nad kontrolą operacyjną.

Dwie sejmowe komisje - Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Sprawiedliwości i Praw Człowieka - rekomendują przyjęcie rządowego projektu ustawy, który zmienia dziewięć ustaw dotyczących służb: Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Żandarmerii Wojskowej, Krajowej Administracji Skarbowej i innych. Cel projektu to wzmocnienie kontroli sądów i prokuratorów nad podsłuchami i inną tajną inwigilacją prowadzoną przez te służby - m.in. przez wymóg uzasadniania decyzji sądu i możliwość wcześniejszego przerwania kontroli.

• Sąd, wydając zgodę na podsłuch lub inną tajną inwigilację, będzie musiał pisemnie uzasadnić swoją decyzję - dziś wystarczy sama zgoda, bez wyjaśnienia powodów.
• Sąd i prokurator zyskują nowe prawo, by w każdej chwili przerwać trwającą inwigilację, jeśli przestały istnieć powody, dla których ją zarządzono, nawet zanim wygaśnie pierwotna zgoda.
• Na decyzję sądu o zakończeniu lub przedłużeniu inwigilacji służbie i prokuratorowi będzie przysługiwać zażalenie.
• Doprecyzowuje się terminy na zniszczenie materiałów z podsłuchów, które nie mogą być użyte w sprawie - służby będą miały na to 3 miesiące, z możliwością przedłużenia o kolejne 3 w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
• Minister Spraw Wewnętrznych będzie musiał co roku informować Sejm i Senat o korzystaniu przez Straż Graniczną z uprawnień do inwigilacji - pierwszy taki raport ma trafić do parlamentu do 30 czerwca 2027 roku.

Projekt wniósł rząd. Dotyczy ustaw nadzorowanych przez resorty spraw wewnętrznych i sprawiedliwości oraz służby specjalne. Nad projektem pracowały dwie komisje sejmowe, które rekomendują jego przyjęcie Sejmowi.

Większości obywateli te przepisy nie dotkną bezpośrednio - regulują pracę sądów, prokuratorów i służb, a nie codzienne życie. Mają jednak znaczenie dla każdego, kogo mogłaby objąć kontrola operacyjna: podejrzanych w sprawach karnych, ale też osób przypadkowo wciągniętych w cudzą inwigilację, na przykład rozmówców osoby podsłuchiwanej. Jeśli jesteś funkcjonariuszem Policji, Straży Granicznej czy innej służby objętej projektem - musisz liczyć się z tym, że sąd może w każdej chwili przerwać prowadzoną kontrolę, więc trzeba na bieżąco informować go o jej przebiegu. Jeśli ktoś zostałby podsłuchany bezpodstawnie - nowe przepisy dają sądowi konkretne narzędzie, by szybciej to przerwać, a materiały, które nie powinny być wykorzystane, muszą zostać zniszczone w określonym terminie.

Do dostarczonego materiału nie dołączono opinii ani stanowisk instytucji zewnętrznych - zawiera on wyłącznie tekst projektu ustawy w wersji rekomendowanej przez obie komisje.

Dokumentowi nie towarzyszy Ocena Skutków Regulacji ani uzasadnienie, więc nie ma tu szacunków kosztów wdrożenia ani skali zjawiska. Z treści przepisów wynika, że służby będą musiały częściej raportować sądom przebieg inwigilacji, szybciej niszczyć zbędne materiały i liczyć się z możliwością wcześniejszego zamknięcia kontroli operacyjnej przez sąd lub prokuratora - co ma wzmocnić nadzór nad podsłuchami, kosztem dodatkowych obowiązków biurokratycznych po stronie służb.

Projekt rządowy (druk nr 2411, X kadencja) wpłynął do Sejmu 14 kwietnia 2026 r. Obecnie ma status sprawozdania dwóch komisji, które 29 lipca 2026 r. zarekomendowały jego przyjęcie.