Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz ustawy o systemie informacji oświatowej.

Rząd proponuje stworzenie ogólnopolskiego, bezpłatnego dziennika elektronicznego o nazwie eDziennik, który ma być darmową alternatywą dla płatnych aplikacji prywatnych firm, z jakich dziś korzysta wiele szkół. To zupełnie nowa regulacja - dotąd elektroniczne dzienniki działały wyłącznie na podstawie przepisu wykonawczego ministra, a teraz zasady ich prowadzenia mają trafić wprost do ustawy. Pomysł powstał po sygnałach od rodziców oraz po postępowaniach wyjaśniających Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, które wykazały, że część dostawców komercyjnych dzienników każe płacić za dostęp do pełnej wersji aplikacji mobilnej - w tym za możliwość odbierania wiadomości od nauczyciela czy usprawiedliwiania nieobecności dziecka, zwykle osobno za każde dziecko w rodzinie.

• Powstaje darmowy, ogólnopolski dziennik elektroniczny (eDziennik) - dziś rodzice często muszą płacić za pełny dostęp do aplikacji mobilnej komercyjnego dziennika, osobno za każde dziecko w rodzinie; po zmianie państwo udostępni szkołom system bez żadnych opłat dla rodziców i uczniów.
• Dostęp przez aplikację mObywatel - uczniowie i rodzice będą logować się do eDziennika przez aplikację mObywatel z użyciem numeru PESEL, a nie przez osobne konto zakładane u prywatnego dostawcy.
• To szkoła decyduje, czy się przyłączy - o wprowadzeniu eDziennika zdecyduje dyrektor szkoły za zgodą samorządu (lub innego organu prowadzącego); żadna szkoła nie zostanie do tego zmuszona z dnia na dzień.
• Pełnoletni uczeń może zablokować rodzicowi wgląd - po zmianie uczeń, który ukończył 18 lat, będzie mógł formalnie sprzeciwić się temu, by rodzic widział jego oceny i frekwencję w eDzienniku, i cofnąć ten sprzeciw w każdej chwili.
• Najpierw roczny test w wybranych szkołach podstawowych - w roku szkolnym 2026/2027 eDziennik będzie sprawdzany na próbę równolegle z dotychczasowym dziennikiem, a pełne uruchomienie dla wszystkich chętnych szkół zaplanowano od 1 września 2027 r.

Projekt zgłosił rząd, a przygotowało go Ministerstwo Edukacji Narodowej. Bezpośrednim powodem były skargi rodziców na płatne aplikacje komercyjnych dzienników elektronicznych oraz postępowania wyjaśniające Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wobec dwóch największych dostawców takich usług.

Zmiana dotyczy przede wszystkim rodziców i uczniów, ale też nauczycieli, dyrektorów szkół i samorządów jako organów prowadzących szkoły. Jeśli jesteś rodzicem, w praktyce zyskujesz gwarancję, że nie zapłacisz za dostęp do pełnej wersji dziennika elektronicznego swojego dziecka - dziś zdarza się, że trzeba wykupić osobny abonament za każde dziecko w rodzinie, żeby widzieć wiadomości od nauczyciela czy zgłaszać usprawiedliwienia. Jeśli jesteś uczniem, który skończył już 18 lat, zyskujesz prawo do zastrzeżenia, by rodzic nie widział Twoich ocen i frekwencji w systemie. Jeśli jesteś dyrektorem szkoły, to Ty - po uzgodnieniu z organem prowadzącym - zdecydujesz, czy i kiedy szkoła przejdzie na eDziennik, więc zmiana nie zaskoczy nikogo z dnia na dzień. Jeśli prowadzisz firmę oferującą komercyjny dziennik elektroniczny, musisz liczyć się z tym, że część klientów - szkół i samorządów - może przejść na darmowe rozwiązanie państwowe.

Do przeanalizowanej treści druku nie dołączono formalnych opinii zewnętrznych instytucji (np. Prokuratora Generalnego, Sądu Najwyższego czy Narodowego Banku Polskiego) ani wyników konsultacji społecznych. W uzasadnieniu przywołano jedynie wcześniejsze ustalenia Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z postępowań wyjaśniających wobec komercyjnych dostawców dzienników elektronicznych - to jednak opis problemu uzasadniający potrzebę zmian, a nie formalna opinia o samym projekcie.

Projekt formalnie nie podlega procedurze pełnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - twórcy skorzystali z przewidzianego dla takich spraw wyjątku. Dokument zawiera za to limit wydatków budżetu państwa na budowę i utrzymanie eDziennika: od 14 990 000 zł w 2026 r., przez 53 990 000 zł w 2027 r. (rok pełnego wdrożenia), aż po 18 020 000 zł w 2035 r. Jeśli wydatki w danym roku zaczną przekraczać założony limit o więcej niż 10 proc., odpowiedzialni ministrowie mają obowiązek ograniczyć finansowanie systemu. Uzasadnienie wprost przyznaje, że zmiana uderzy w firmy prowadzące dziś komercyjne dzienniki elektroniczne - mogą stracić część klientów i przychodów oraz dominującą pozycję na rynku, bo państwo zaoferuje darmową alternatywę. Szkoły i samorządy zyskują za to możliwość rezygnacji z płatnych umów z prywatnymi dostawcami bez konieczności negocjowania cennika.

To rządowy projekt zupełnie nowej regulacji, obecnie skierowany do prac w Sejmie. Dotąd elektroniczne dzienniki działały wyłącznie na podstawie przepisu wykonawczego ministra edukacji z 2017 r. - projekt po raz pierwszy reguluje tę materię w randze ustawy.

Projekt sam przyznaje, że uderzy w firmy prowadzące dziś komercyjne dzienniki elektroniczne - mogą one stracić klientów wśród szkół i samorządów oraz część przychodów, gdy państwo zaproponuje darmową alternatywę i przestanie się liczyć z podwyżkami cenników prywatnych dostawców. Z drugiej strony autorzy projektu argumentują, że to odpowiedź na realny problem zgłaszany przez rodziców, którzy skarżyli się na konieczność płacenia za pełny dostęp do dziennika swojego dziecka - sprawą zajmował się też Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, prowadząc postępowania wyjaśniające wobec największych dostawców.