Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych oraz niektórych innych ustaw.

Ten projekt zmienia obowiązującą od prawie 30 lat ustawę o usługach hotelarskich - rząd chce nią uszczelnić rynek wynajmu na doby (typu popularne serwisy internetowe do rezerwacji noclegów) i wprowadzić realne kary dla tych, którzy wynajmują mieszkania turystom bez żadnej rejestracji. Dziś wiele mieszkań i pokoi wynajmowanych turystom działa poza jakąkolwiek ewidencją, bo przepisy nie nadążały za rozwojem tzw. najmu krótkoterminowego. Ustawa ma też wdrożyć unijne przepisy nakazujące zbieranie danych o takich ofertach i przekazywanie ich przez internetowe serwisy rezerwacyjne do urzędów.

• Doprecyzowanie, czym jest usługa hotelarska: dziś przepis był nieprecyzyjny, po zmianie wyraźnie obejmie tylko pobyty krótsze niż 30 dni dla jednego klienta - dzięki temu najem 'na doby' jednoznacznie podlega tym samym zasadom co hotele i nie może być mylony z najmem długoterminowym mieszkań.
• Nowy, jawny ogólnopolski rejestr mieszkań i pokoi wynajmowanych turystom: dziś nie ma jednego miejsca, gdzie można sprawdzić, czy dany lokal na wynajem turystyczny działa legalnie - po zmianie każdy taki obiekt dostanie numer w internetowym wykazie prowadzonym przez ministra turystyki, zasilanym danymi z gmin.
• Kary pieniężne do 50 000 zł za prowadzenie najmu turystycznego bez wpisu do ewidencji, za mylące oznaczanie kategorii obiektu lub za brak numeru rejestracyjnego w ogłoszeniu - dziś takie naruszenia były tylko wykroczeniami rozpatrywanymi w sądzie, po zmianie karę nałoży od razu marszałek województwa.
• Łagodniejsze wymogi przeciwpożarowe dla małych najmów w blokach i domach: właściciel do 6 mieszkań lub pokoi (maksymalnie 30 miejsc noclegowych, a w domu jednorodzinnym 15) w budynku mieszkalnym będzie mógł wynajmować turystom bez pełnych, kosztownych wymogów przeciwpożarowych stawianych hotelom - pod warunkiem dodatkowych zabezpieczeń, jak czujki dymu i gaśnice.
• Sąsiedzi i wspólnoty mieszkaniowe zyskują prawo zgłaszania kontroli takich mieszkań na wynajem turystyczny - jeśli przedsiębiorca nie wpuści kontrolerów, gmina zawiesi mu wpis do rejestru, a jeśli kontrola wykaże naruszenia (np. przeciwpożarowe), wykreśli obiekt z ewidencji.

Projekt przygotował rząd - Ministerstwo Sportu i Turystyki, po analizach i konsultacjach z branżą turystyczną z lat 2020-2024. Cel: ograniczenie szarej strefy w najmie krótkoterminowym i wdrożenie nowych przepisów unijnych.

Jeśli wynajmujesz mieszkanie, pokój lub dom turystom przez internet, choćby okazjonalnie - od wejścia w życie ustawy musisz zgłosić ten lokal do gminy, mieć opinię strażaka o bezpieczeństwie przeciwpożarowym, wywiesić w widocznym miejscu regulamin dla gości i zapłacić 40 zł za wpis do rejestru. Brak rejestracji albo brak numeru rejestracyjnego w ogłoszeniu może kosztować cię karę do 50 000 zł. Jeśli mieszkasz w bloku, w którym sąsiad wynajmuje mieszkanie turystom - ty albo wasza wspólnota mieszkaniowa możecie zgłosić potrzebę kontroli takiego lokalu, a gmina musi na to zareagować, łącznie z zawieszeniem lub wykreśleniem wpisu w razie naruszeń. Jeśli sam jesteś turystą korzystającym z takiego najmu - masz zagwarantowaną co najmniej 8-godzinną ciszę nocną, darmowy dostęp do wody pitnej i ochronę swoich danych osobowych, ale musisz też przestrzegać regulaminu obiektu i nie możesz podnajmować go dalej bez zgody właściciela.

Do druku nie dołączono w dostępnej treści opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych - podano jedynie, że projekt zamieszczono w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów i udostępniono w Biuletynie Informacji Publicznej.

Dostarczona treść druku nie zawiera pełnej Oceny Skutków Regulacji z konkretnymi kwotami kosztów wdrożenia - uzasadnienie powołuje się jedynie na statystyki ruchu turystycznego: w 2022 r. z obiektów noclegowych skorzystało 34,2 mln turystów, którym udzielono 90 mln noclegów, czyli o ponad 40% więcej niż rok wcześniej. Na podstawie treści projektu: gminy zyskają nowe zadanie prowadzenia ewidencji i przekazywania danych do centralnego rejestru, a także dochód z opłaty 40 zł za każdy wpis lub zmianę wpisu. Budżet państwa zyska wpływy z kar administracyjnych do 50 000 zł nakładanych na nieuczciwych wynajmujących i na internetowe serwisy rezerwacyjne, które nie przekażą wymaganych danych. Osoby wynajmujące turystom poniosą koszt dostosowania się do nowych obowiązków (opinia strażaka, regulamin, zgłoszenie), ale zyskają jaśniejsze zasady działania oraz możliwość łagodniejszych wymogów przeciwpożarowych dla małych najmów.

Projekt rządowy Ministerstwa Sportu i Turystyki, wynikający z unijnego rozporządzenia o danych z najmu krótkoterminowego (obowiązuje od 2024 r.) oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2023 r. nakazującego przeniesienie kar z rozporządzenia wykonawczego do ustawy.

Projekt rodzi napięcie między dwiema grupami: właścicielami mieszkań wynajmowanych turystom, którzy zyskają łagodniejsze wymogi przeciwpożarowe dla małych najmów w blokach, a sąsiadami i wspólnotami mieszkaniowymi, którzy obawiają się o bezpieczeństwo i porządek w budynkach zamieszkanych głównie przez stałych mieszkańców. Ustawa próbuje to pogodzić, dając sąsiadom i wspólnotom prawo zgłaszania kontroli takich lokali oraz możliwość wykreślenia obiektu z rejestru w razie powtarzających się naruszeń porządku publicznego.