Stanowisko Rządu do druku nr 868.

Ten dokument to oficjalne stanowisko rządu wobec projektu ustawy, który przygotowała komisja sejmowa po petycji organizacji pozarządowych. Projekt ma umożliwić zakładanie stowarzyszeń przez internet - przy użyciu gotowego wzorca statutu, podobnie jak dziś zakłada się spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Rząd popiera ten kierunek zmian, ale zgłasza poważne zastrzeżenia co do szczegółów: kto powinien móc z tego skorzystać, czy rejestracja ma być płatna i kiedy przepisy realnie mogłyby zacząć działać.

• Dziś założenie stowarzyszenia wymaga samodzielnego spisania statutu i czekania do siedmiu dni na decyzję sądu. Po zmianie założyciele będą mogli wypełnić gotowy wzorzec statutu w internecie, podpisać go elektronicznie, a sąd rozpatrzy wniosek w jeden dzień.
• Zmianę statutu założonego przez wzorzec też będzie można zrobić online - pod warunkiem, że statut wcześniej nie był zmieniany w inny sposób.
• Projekt komisyjny przewiduje nową opłatę za taką rejestrację: 125 zł, a 250 zł, jeśli razem z wpisem do rejestru firm. Rząd się temu sprzeciwia - dziś rejestracja stowarzyszeń jest całkowicie bezpłatna i chce, by tak zostało.
• Rząd chce wyłączyć z szybkiej ścieżki między innymi cudzoziemców, stowarzyszenia międzynarodowe, stowarzyszenia samorządów oraz te, które wymagają zgody wojska lub MSWiA - bo sąd nie zdąży ich zweryfikować w jeden dzień.
• Rząd proponuje, by przepisy weszły w życie dopiero 30 września 2028 roku - tyle czasu potrzeba na przygotowanie systemów komputerowych sądów.

Projekt złożyła Komisja do Spraw Petycji po petycji Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych. Ten dokument to stanowisko Rady Ministrów wobec tego projektu.

Zmiana dotyczy przede wszystkim osób, które chcą założyć zwykłe stowarzyszenie - na przykład lokalny klub sportowy, koło hobbystyczne, grupę sąsiedzką czy organizację charytatywną. Jeśli planujesz takie przedsięwzięcie razem z grupą znajomych, po wejściu w życie zmian (w kształcie proponowanym przez rząd) będziesz mógł wypełnić gotowy formularz statutu w internecie, podpisać go elektronicznie razem z pozostałymi założycielami i uzyskać wpis do rejestru w jeden dzień zamiast czekać tydzień lub dłużej - bez żadnej opłaty. Jeśli natomiast jesteś cudzoziemcem mieszkającym w Polsce, chcesz założyć stowarzyszenie międzynarodowe albo Twoje stowarzyszenie ma działać przy wojsku lub policji - z uproszczonej ścieżki najpewniej nie skorzystasz, bo rząd chce ją ograniczyć do sytuacji, które sąd zdąży szybko zweryfikować.

Ten dokument to stanowisko Rady Ministrów, przygotowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Rząd pozytywnie ocenia sam kierunek zmian, ale zgłasza szereg zastrzeżeń: proponuje wyłączyć z uproszczonej rejestracji cudzoziemców i część organizacji międzynarodowych, sprzeciwia się wprowadzeniu opłaty za rejestrację (dziś stowarzyszenia są z niej zwolnione) i wskazuje na luki techniczne w przepisach, na przykład brak zasad podejmowania uchwał o wyborze władz przy użyciu wzorca. Do dokumentu nie dołączono odrębnych opinii innych instytucji - to jedyne stanowisko zawarte w tym druku.

Koszt dostosowania systemu komputerowego sądów (Krajowego Rejestru Sądowego) do nowej funkcji rząd szacuje na około 1,5 mln zł, jeśli zmiana zostanie wpleciona w już planowane prace nad przeniesieniem systemu na nowy Portal Rejestrów Sądowych - albo nawet 2 mln zł, jeśli przepisy wejdą w życie wcześniej lub później niż te prace. Dlatego rząd rekomenduje, by ustawa zaczęła obowiązywać dopiero 30 września 2028 roku, bo wcześniej sądy nie będą technicznie gotowe. Dla samych stowarzyszeń kluczowa jest sporna opłata: projekt komisyjny wprowadza 125 zł (lub 250 zł łącznie z wpisem do rejestru firm) za rejestrację przez wzorzec, a rząd chce, by pozostała ona bezpłatna, tak jak dziś.

Projekt komisyjny (druk 868) jest w toku prac parlamentarnych. Analizowany dokument to oficjalne stanowisko Rady Ministrów, wydane w toku dalszych prac nad projektem w Sejmie.

Największy spór dotyczy opłaty za rejestrację: projektodawcy komisyjni chcą wprowadzić 125-250 zł za wpis stowarzyszenia założonego przez wzorzec, choć dziś taka rejestracja jest bezpłatna, a rząd uważa to za rozwiązanie bez uzasadnienia i chce je wykreślić. Drugi spór dotyczy zakresu uproszczonej ścieżki - rząd chce wyłączyć z niej cudzoziemców i część organizacji międzynarodowych, powołując się na ryzyko nadużyć, między innymi zakładanie fikcyjnych podmiotów przez cudzoziemców, czego pierwotny projekt komisyjny nie przewidywał.