Antyki spoza UE tylko z pozwoleniem ministra

To głosowanie kończyło pierwszy etap prac nad ustawą, która wprowadza obowiązek uzyskania pozwolenia Ministra Kultury na przywóz do Polski zabytków, obrazów, rzeźb i innych cennych przedmiotów kupionych poza Unią Europejską - na przykład w USA, Japonii czy Turcji. Sejm przyjął projekt zdecydowaną większością głosów, co oznacza, że prace nad nowymi zasadami ruszyły dalej - do Senatu. Zmiana dotyczy też Krajowej Administracji Skarbowej (KAS), czyli celników, którzy zyskują narzędzia do kontrolowania takich przesyłek na granicy.

• Wprowadza obowiązek uzyskania pozwolenia Ministra Kultury na przywóz do Polski zabytków i dzieł sztuki kupionych poza Unią Europejską.
• Za brak wymaganych dokumentów przy takim przywozie grozi kara do 2 lat więzienia.
• Celnicy z Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) zyskują prawo zatrzymania na granicy przedmiotu bez odpowiedniego pozwolenia.
• Sąd będzie mógł orzec przepadek przedmiotu na rzecz państwa, nawet jeśli został on legalnie kupiony za granicą.

Dla zdecydowanej większości Polaków ta zmiana jest niezauważalna w codziennym życiu - nie wprowadza nowych podatków ani opłat dla przeciętnej rodziny. Realnie dotyka wąskiej grupy: kolekcjonerów sztuki, antykwariuszy, domów aukcyjnych i osób prywatnie sprowadzających antyki, obrazy czy rzeźby spoza Unii Europejskiej. Jeśli jesteś kolekcjonerem i kupujesz zabytkowe przedmioty np. w USA, Japonii czy Turcji - od teraz musisz najpierw zdobyć pozwolenie Ministra Kultury, zanim wwieziesz je do Polski. Brak takiego dokumentu może skończyć się zatrzymaniem przedmiotu przez celników, karą do 2 lat więzienia, a nawet przepadkiem rzeczy na rzecz państwa - nawet jeśli kupiłeś ją zupełnie legalnie. Dokument nie podaje, ilu dokładnie kolekcjonerów czy firm zajmujących się handlem sztuką ta zmiana obejmie.

Dokument nie zawiera podanej w dostępnym kontekście Oceny Skutków Regulacji (OSR), więc nie da się podać konkretnych kwot kosztów wdrożenia. Jakościowo: kolekcjonerzy i handlarze sztuką zyskują jasną, ale bardziej wymagającą procedurę - będą musieli wcześniej uzyskiwać zgodę Ministra Kultury na przywóz przedmiotów spoza UE, co oznacza dodatkowy czas i formalności. Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) i celnicy na granicach przejmują nowe zadanie kontrolne - sprawdzanie dokumentów przy odprawie takich przesyłek. Domy aukcyjne i antykwariaty handlujące sztuką spoza UE będą musiały dostosować procedury zakupowe, by uniknąć ryzyka konfiskaty towaru i odpowiedzialności karnej.

Choć projekt przeszedł zdecydowaną większością (249 głosów za), wynik nie był jednogłośny - aż 165 posłów wstrzymało się od głosu, głównie z klubu PiS. Może to oznaczać, że ta część opozycji nie sprzeciwiała się samemu celowi ustawy - ochronie zabytków przed nielegalnym przywozem - ale miała zastrzeżenia do szczegółów rozwiązania, np. zakresu uprawnień celników czy surowości kar. Dokument nie zawiera oficjalnych stanowisk klubów wyjaśniających powód masowego wstrzymania się, więc nie można jednoznacznie wskazać konkretnego zarzutu.

Najbardziej rzuca się w oczy zachowanie klubu PiS: na 186 obecnych i głosujących posłów aż 160 wstrzymało się od głosu, a tylko 13 poparło projekt i 1 był przeciw. To nietypowe jak na duży klub - zwykle kluby głosują wyraźnie za albo przeciw. Wskazuje to na wewnętrzną niejednoznaczność co do oceny projektu. W klubie niezrzeszonych podział był bardziej wyrównany: 2 posłów za, 3 wstrzymało się, bez jednoznacznej linii.