Odszkodowania wojenne: Sejm żąda ich od Niemiec

Sejm przyjął uchwałę, w której upamiętnia 35. rocznicę podpisania w 1991 roku polsko-niemieckiego traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. To nie ustawa zmieniająca czyjeś prawa, lecz uroczyste stanowisko całej izby - ale z konkretnym przesłaniem: Sejm domaga się od Niemiec wypłaty odszkodowań dla wciąż żyjących osób, które przeżyły niemieckie obozy koncentracyjne i więzienia z czasów II wojny światowej, oraz proponuje ustanowienie stałych, regularnych kontaktów między polskim Sejmem a niemieckim Bundestagiem.

• Sejm oficjalnie wzywa rząd Niemiec do wypłaty odszkodowań osobom, które przeżyły niemieckie obozy koncentracyjne i więzienia z czasów II wojny światowej - dokument nie podaje kwoty ani liczby osób, których miałoby to dotyczyć.
• Uchwała proponuje wprowadzenie stałych, regularnych kontaktów i konsultacji między polskim Sejmem a niemieckim Bundestagiem - dotąd takiej sformalizowanej współpracy międzyparlamentarnej nie było.
• Dokument nie zmienia żadnej obowiązującej ustawy ani nie nakłada nowych obowiązków na obywateli, firmy czy urzędy - to polityczna deklaracja, nie przepis prawa.

Projekt zgłosiła Komisja Spraw Zagranicznych jako komisyjny projekt uchwały, z okazji 35. rocznicy traktatu z 1991 roku i w związku z wciąż niezałatwioną sprawą odszkodowań wojennych.

Dla zdecydowanej większości obywateli ta uchwała nie zmienia niczego w codziennym życiu - nie wprowadza nowych praw, obowiązków ani opłat. Ma jednak realne znaczenie dla wąskiej grupy: jeśli w twojej rodzinie żyje jeszcze osoba, która przeżyła niemiecki obóz koncentracyjny albo więzienie z czasów wojny, to właśnie dla niej Sejm domaga się od Niemiec wypłaty odszkodowania - dokument nie podaje, ilu takich świadków historii wciąż żyje. Dla pozostałych osób to przede wszystkim symboliczny sygnał w relacjach polsko-niemieckich, bez żadnych bezpośrednich skutków w portfelu czy formalnościach urzędowych.

Za przyjęciem uchwały głosowało 235 posłów, przeciw było 181, a 17 wstrzymało się od głosu. Kluby Koalicji Obywatelskiej (151 za), Polski 2050 (13 za), PSL-Trzeciej Drogi (30 za), Lewicy (19 za) i Centrum (14 za) głosowały jednolicie za. Klub Prawa i Sprawiedliwości głosował w komplecie przeciw (174 przeciw), a cała Konfederacja wstrzymała się od głosu (15 wstrzymań). Mniejsze koła - Demokracja i Konfederacja Korony Polskiej - głosowały przeciw.

Uchwały okolicznościowe nie mają Oceny Skutków Regulacji (OSR), bo nie zmieniają prawa ani nie generują wydatków budżetowych - i ten dokument jej nie zawiera. W praktyce skutek jest polityczny: to publiczny nacisk polskiego parlamentu na rząd Niemiec w sprawie odszkodowań dla żyjących ofiar wojny, bez mocy prawnej egzekwowania tego żądania. Jeśli zaproponowane stałe kontakty Sejmu z niemieckim Bundestagiem faktycznie ruszą, oznaczałoby to nowy, regularny kanał rozmów międzyparlamentarnych, którego dotąd nie było.

To komisyjny projekt uchwały - trafił do Sejmu 17 czerwca 2026 r., tego samego dnia przeszedł pierwsze czytanie w komisji, a dwa dni później, 19 czerwca 2026 r., został uchwalony w drugim czytaniu na posiedzeniu Sejmu.

Uchwała podzieliła Sejm: kluby koalicji rządzącej (Koalicja Obywatelska, Polska 2050, PSL-Trzecia Droga, Lewica, Centrum) głosowały za, a największy klub opozycyjny - Prawo i Sprawiedliwość - głosował w całości przeciw, podobnie jak Konfederacja Korony Polskiej. Cała Konfederacja wstrzymała się od głosu. Dokument nie zawiera informacji o publicznej debacie ani stanowiskach organizacji społecznych wobec tej uchwały.